Weblog

Voorstelling en abstractie in landschapsfotografie

dinsdag, 4 augustus 2020

leikeven 7-2020 2049In een goede foto zoek ik dezelfde kwaliteiten als in een goed schilderij of beeldhouwwerk. Zo’n foto moet ook op een abstract niveau sterk zijn. De voorstelling zelf, datgene wat is afgebeeld, vertelt slechts een gedeelte van het verhaal. De abstracte kwaliteiten van het werk moeten, los van de voorstelling, dus ook overtuigen. Je hebt het dan over aspecten als vorm en restvorm en vlak en lijnenspel. Maar ook beeldaspecten zoals kleur, grijswaarde, gewicht, ritme, diepte en verhoudingen werken als het goed is samen aan een beter beeld. Als deze abstracte beeldkwaliteiten kloppen, kunnen ze net als de voorstelling een emotionele reactie oproepen. In tegenstelling tot de verhalende voorstelling bieden abstracte beeldkwaliteiten echter een complexere ervaring. Deze emotie is vaak moeilijker te duiden, maar daarom niet minder intens. Denk maar aan de bijna religieuze gevoelens die een schilderij van Rothko of een beeld van Moore bij sommigen kunnen oproepen.

 

In landschapsfotografie praat men over compositie, lichtval en ruimte, maar vaak alleen in hoeverre deze de voorstelling ondersteunen. De meeste landschapsfoto’s, enkele waanzinnig mooie daargelaten, vertellen vaak niet veel meer dan het verhaal van de voorstelling en missen daardoor de diepte van een bredere interpretatie en een ervaring op een meer abstract niveau. De landschapsfoto’s waar ik zelf het meeste plezier uit haal, zijn vaak diegene die andere mensen amper aanspreken. Dat zijn de foto’s waarin de voorstelling een dialoog aangaat met de abstractie. Dat nodigt mij uit om beter te kijken en zo’n foto op een ander niveau dan alleen die van de voorstelling te waarderen.

Kleine zonnedauw (Drosera intermedia)

zaterdag, 1 augustus 2020

kleine zonnedauw (Drosera intermedia) 7-2020 2126Aan de rand van het Leikeven bij De Moer groeit veel kleine zonnedauw. Op de zure natte zandgrond aan de oever van het water kleurt de grond rood van deze schaarse vleesetende plantjes. Zonnedauw lijkt altijd met dauwdruppels bedekt te zijn, maar de kleine transparante druppeltjes aan het einde van de rode tentakels zijn niet zo onschuldig. Deze taaie zoete substantie trekt veel vliegende insecten aan maar als die ermee in aanraking komen, blijven ze er aan plakken. Terwijl de bladeren met de rode tentakels zich langzaam om hun prooi heen krullen, scheidt de plant verteringsenzymen uit. De zonnedauw verteert zijn slachtoffer tot er niet veel meer dan een zwart propje afval overblijft en neemt met zijn bladeren de voedingsstoffen op die hij met zijn wortels niet uit de schrale bodem kan halen.

 

kleine zonnedauw (Drosera intermedia) 7-2020 2119Als je vroeg in de ochtend bij het Leikeven naar het water loopt, ligt er vaak een laag dauw over de grond. De insecten die door de zonnedauw zijn gevangen zijn dan nog overdekt met kleine glinsterende dauwdruppels. Maar die druppels verdwijnen, in tegenstelling tot die van de zonnedauw, met het opkomen van de zon.

 

kleine zonnedauw (Drosera intermedia) 7-2020 2127kleine zonnedauw (Drosera intermedia) 7-2020 2069kleine zonnedauw (Drosera intermedia) 7-2020 2070kleine zonnedauw (Drosera intermedia) 7-2020 2078Zonnedauw bloeit van juni tot augustus met kleine witte bloempjes die alleen in de volle zon opengaan. Ze zitten met zijn drie tot achten op een bloeistengel die boven het kleine, 2 tot 10 cm hoge, plantje uitsteken. Omdat ze hun voedingsstoffen uit hun prooi halen, kunnen ze op zeer arme grond overleven. Door het groeiende stikstofprobleem krijgen ze echter steeds meer concurrentie van andere planten en zullen ze alleen nog maar schaarser worden.

 

kleine zonnedauw (Drosera intermedia) 7-2020 2083-kleine zonnedauw (Drosera intermedia) 7-2020 2088kleine zonnedauw (Drosera intermedia) 7-2020 2089kleine zonnedauw (Drosera intermedia) 7-2020 2099Vroeger dacht men dat de druppels van de zonnedauw de tranen van de godin Freya waren, het Christendom maakte daar later natuurlijk Mariatranen van. Deze tot de verbeelding sprekende vlees- verterende druppels zijn al van oudsher voor de meest uiteenlopende middeltjes gebruikt. De oude alchimisten maakten met deze druppels een levenselixer en gebruikten het als ingrediënt bij hun zoektocht naar de steen der wijzen. De 16e -eeuwse chemicus Villanova maakte uit zonnedauw en wijn zijn beruchte goudwater, aqua auri, dat men destijds als een wondermiddel beschouwde. Deze drank stond ook bekend onder de naam Rosoglio, afkomstig van de oude Latijnse naam voor zonnedauw, Ros solis. Zonnedauw werd vroeger ook wel tussen veevoer gestopt om koeien tochtig te maken. In het Duits stond het daardoor bekend als Brunstkrant of Bullkrut. De bijtende druppels werden in de 15e eeuw gebruikt tegen wratten en eksterogen en extracten van het plantje werden veel gebruikt tegen kramphoest en kinkhoest. In de homeopathie wordt het nog steeds tegen prikkelhoest en neerslachtigheid ingezet.

 

De geslachtsnaam Drosera komt van ghet Griekse ‘drosos’ dauw, omdat de druppels nectar aan de tentakels voor dauwdruppels werden aangezien. In Nederland komt behalve de kleine zonnedauw ook nog de lange en ronde zonnedauw voor.

Zelfgemaakt mes no. 13

zaterdag, 1 augustus 2020

ZGM 13 5-2020 1950Omdat ik nog steeds in een steile leercurve zit voor het maken van messen, blijf ik verschillende vormen en technieken uitproberen. Langzamerhand groeit daardoor mijn voorkeursstijl en krijg ik meer grip op mijn eigen technieken. Ook van dit laatste mes neem ik weer dingen mee, die ik aan mijn stijl en skills toevoeg.

 

ZGM 13 5-2020 1937ZGM 13 5-2020 1944Het is een relatief eenvoudig mes met een luxe uitstraling. De omtrek en vorm van het mes is simpel en gesloten. Het lemmet heeft een droppoint met een valse snede en is gemaakt van geëtst damast met een los wild patroon. Het is 11 cm lang, 4 cm breed en 4 mm dik. Het lemmet heeft een kleine choil en de ricasso is aan de onderzijde afgerond. Het is via een verborgen angel constructie met een stalen pin aan het gestabiliseerd houten handvat vastgezet. Dit populieren knoesthout is tot hoogglans gepolijst en met Renaissance-was afgewerkt. De guard is van roodkoper met daarachter zwart en witte spacers van gevulkaniseerd papier.

 

ZGM 13 5-2020 1911ZGM 13 5-2020 1916ZGM 13 5-2020 1945ZGM 13 5-2020 1929Het hele mes is 23 cm lang, op het breedste punt 2 cm breed (precies de helft van de breedte van het lemmet) en weegt 218 gram.

 

Lees ook: Zelfgemaakt mes no. 12 en klik hier voor meer zelfgemaakte messen.

Zelfgemaakt mes no. 12

vrijdag, 31 juli 2020

ZGM 12-4-2020 1880Dit slanke mes is gebaseerd op een traditionele Japanse kaiken. Deze sobere dolken werden veelal door vrouwen in een zakje in de mouw (tamato) van hun kimono gedragen. Als een vrouw met een samoerai trouwde, werd er van haar verwacht dat zij een kaiken bij zich droeg als ze bij haar man introk. Deze messen werden gebruikt voor zelfverdediging of bij rituele zelfmoord waarbij de vrouw er de aders aan de linkerkant van de hals mee doorsneed (jigai). Momenteel behoren deze kaiken nog steeds tot de traditionele klederdracht en worden ze in de sjerp (obi) van een kimono gedragen. Kaiken werden echter ook door mannen gebruikt, ze waren een compact alternatief voor hun grotere zwaarden, die bij gevechten in kleine ruimtes minder effectief waren.

 

ZGM 12-4-2020 1888ZGM 12-4-2020 1892Kaiken zijn tussen de 20 en 25 cm lang met een slank lemmet en scherpe punt. Over het algemeen zijn ze sober met een eenvoudig handvat en strak profiel. Tegenwoordig spreekt met kaiken uit als kwaiken, ze staan echter ook bekend als futokoro-gatana, wat zich laat vertalen als zak-zwaard of kledingvouw-zwaard.

 

ZGM 12-4-2020 1900ZGM 12-4-2020 1904Het hele mes is 22,5 cm lang en weegt slechts 75 gram. Het damascus lemmet is 11,25cm lang, op het breedste punt 2cm breed en 3,5 mm dik. Het is gemaakt van koolstofstaal en heeft een mozaïek patroon. Het handvat is even lang als het lemmet, op het breedste punt 1cm dik en gemaakt van gestabiliseerd slangenhout, dat ook wel bekend staat als letterhout (Piratinera guianensis).

 

ZGM 12-4-2020 1907ZGM 12-4-2020 1906Beide meshelften zijn gescheiden door een 1mm dikke messing spacer en zijn met drie roestvrijstalen pinnen aan elkaar bevestigd. Het lemmet, dat een stukje in het handvat doorloopt, heeft in het verzonken gedeelte aan beide kanten ook een kleine messing spacer.

 

Lees ook: Zelfgemaakt mes no. 11, en klik hier voor meer afbeeldingen van zelfgemaakte messen.

A trick of the light

zondag, 1 maart 2020

trick of the light 2-2020 1541Veel vaker dan we denken zit er speling in onze waarneming, er zit een forse ruimte tussen wat we zien en hoe het is. Onze hersenen ordenen alles wat we waarnemen en proberen daar een begrijpelijk geheel van te maken. We kijken dus niet met onze ogen, maar met onze geest. Onze hersenen brengen orde in de chaos die onze zintuigen ze voeden. Maar interpretatie kost energie en de natuur houdt er niet van om die te verspillen. Onze hersenen zijn dus aangeboren lui en volgen meestal de weg van de minste weerstand. Als iets lijkt op wat je kent, zal het hoogstwaarschijnlijk ook wel zijn wat je denkt.

 

Af en toe vallen onze hersenen door de mand en slaat hun interpretatie volledig de plank mis. Meestal doen we dat dan af als een speling van het licht. Het is echter nooit het licht dat onze ogen bedriegt, het zijn onze hersenen die ons voor de gek houden. Alleen klinkt dat alsof er iets met ons mis is en dus praten we liever over een illusie en een speling van het licht dan over een hersenschim of waanvoorstelling.

 

Dit behang zit keurig strak tegen de muur, er zitten geen blazen in, het is slechts een “trick of the light”. Pas toen ik het behang aanraakte en mijn handen me daarvan overtuigden, geloofde ik het.

 

Lees ook: Negatieve vitrages, Pareidolie in het riet, De kanalen van Mars en Ockhams scheermes.

Storm Ciara

zondag, 16 februari 2020

s-gravezande 2-2020 1103De laatste westerstorm heeft onze kust aardig beschadigd. Hoewel onze duinen niet echt in gevaar waren, zijn er toch grote stukken strand weggeslagen. Ik heb de zee bij ’s-Gravenzande nog nooit zo dicht bij de duinen zien komen, het strand is op sommige stukken bijna een halve meter lager komen te liggen.  

 

s-gravezande 2-2020 1019s-gravezande 2-2020 1023Lees ook: ’s-Gravenzande, ’s-Gravenzande (2), Het groen in de zee, Bruin schuim aan het strand, Terugtrekkend water en Schelpje op een sokkeltje van zand.

Het oscillogram van een grauwe dag

zaterdag, 1 februari 2020

oscillogram leijkeven 1-2020Sommige dagen zijn opvallend stil en donker. Zoals laatst bij de Moer, ik was er vroeg op uitgetrokken om wat foto’s van de mist te maken en stond al voor zonsopgang bij het Leikeven. Aan de oever klauwden kale stammen zich vanuit de schaduw op de grond omhoog en een grauwe laag vocht onttrok de zon aan het zicht. De bomen spiegelden zich als een rorschachtest in het water en niets had glans of kleur. Alles voelde stiller, alsof niets wilde opvallen. Afgezien van het trillende ritme van de donkere silhouetten tegen de lucht heb ik niet veel gefotografeerd. Het enige dat echt opviel was de bijna totale afwezigheid van geluid.

 

Geluid kun je niet zien, niet fotograferen. Maar in de wetenschap heeft men wel manieren om geluid zichtbaar te maken. Door middel van een oscillogram kan men de luchtdrukverschillen van geluid in een grafiek weergeven. De geluidssterkte en toonhoogte worden daarin op een rechte tijdslijn aangegeven.

 

Leijkeven 1-2020 0919Leijkeven 1-2020 0918De pieken en dalen van de kale bosrand met hun scherpe weerspiegeling in het water, deden mij aan zo’n oscillogram denken. Ik ben benieuwd als men deze stille grafiek van een grauwe dag terug zou kunnen voeren door een oscillograaf, welk geluid dat zou opleveren.

 

Lees ook: Leikeven en Bodemven De Moer.

Onregelmatige zee-egels (Spatangoida)

woensdag, 1 januari 2020

spatangoida sp. 12-2019 0845Bij onregelmatige zee-egels bevinden de buisvoetjes zich aan de bovenkant van de test, het harde uit platen opgebouwde skelet, en vormen ze een ster. De anus bevindt zich aan de zijkant van het lichaam en wijst altijd naar de achterkant van het dier. De mond bevindt zich aan de onderkant. Bij regelmatige zee-egels  zit de anus aan de bovenkant van de test en lopen de buisvoetjes van de mond aan de onderkant van het lichaam via de zijkant tot aan de anus bovenop het lichaam. Regelmatige zee-egels hebben een radiale symmetrie.

 

Onregelmatige zee-egels hebben een bilaterale symmetrie en een test die uit tien dubbele kolommen van platte platen bestaat. Het skelet is hierdoor niet helemaal afgerond maar heeft duidelijke afgeplatte vlakken die zijn bedekt met kleine knobbeltjes waarop hun stekels zijn vastgehecht door middel van een klein kogelgewricht. Dankzij deze beweeglijke stekels kunnen ze zich voortbewegen, ingraven en kunnen ze een waterstroom om hun lichaam om mee te ademen creëren.

 

spatangoida sp. 12-2019 0841Dit forse (13,5 cm lange) exemplaar is een typische onregelmatige zee-egel en behoort net als onze zeeklit tot de Spatangoida, de zogenaamde hartvormige zee-egels. Omdat hun lichaam aan één kant een indeuking heeft, lijken ze enigszins op een hart. In tegensteling tot de regelmatige zee-egels hebben ze geen lantaarn van Aristoteles (een gespecialiseerd kauwapparaat dat bestaat uit vijf piramidevormige kaken met scherpe tanden) en is hun mond schepvormig. Ze nemen grote hoeveelheden substraat op en schrapen daar de eetbare organische bestanddelen vanaf.

 

Lees ook: Zeeklit (Echinocardium cordatum), Zanddollar, Colobocentrotus atratus en Groene zee-egel (Strongylocentrotus droebachiensis).