Weblog

Santa Caterina de’Vigri da Bologna

zondag, 25 september 2022

Santa Caterina da Bologna 8-2022 4304Op 9 maart 1463 overleed de moeder-overste van het Corpus Christi klooster in Bologna. Ze werd zoals gewoonlijk begraven op het kerkhof van het klooster. Nadat de nonnen echter een zoete geur vanuit haar graf hadden waargenomen, werd ze na achttien dagen alweer opgegraven. Omdat haar lichaam onaangetast was en geen enkel teken van verval of ontbinding vertoonde, werd het naar de kapel van het klooster verplaatst. Nu, bijna 560 jaar later, zit ze daar nog steeds. In een kleine kloosterkapel, omgeven door relieken, zit ze met haar handen in haar schoot op een versierde gouden troon. Ze draagt de kleding van haar orde, haar gezicht en handen zijn door de jaren zwart geworden. Haar hoofd is geneigd, waardoor je het gevoel krijgt dat ze in gedachten is verzonken of net is ingedommeld.

 

Als je de ruimte inloopt zit ze niet recht tegenover de ingang maar iets links daarvan. De barokke troon is enorm en overweldigend. Twee putti houden een brokaten sluier open en presenteren een intieme blik op de heilige. Geflankeerd door engelen en omlijst door verguld snijwerk bevindt zich daar op een verhoging een kleine onopvallende gestalte.

 

Santa Caterina da Bologna 8-2022 4301Santa Caterina da Bologna 8-2022 4302Het klooster wordt nog steeds gebruikt, het is een onderdeel van de Order der Clarissen, de tweede orde van Franciscus van Assisi, een vrouwelijke tak van de vroeg-franciscaanse beweging. Toen wij er in Bologna naar vroegen bleek het klooster niet zo makkelijk te vinden, en het heeft wat speurwerk gevraagd voor we eindelijk voor de deuren van dit oorspronkelijk 15e-eeuwse klooster stonden. Je kunt het klooster vrij bezichtigen, maar toen wij er waren, duurde het even voor we werden binnengelaten. Ons was verteld aan te bellen bij het pand links naast het klooster. Een werkelijk stokoude non legde ons daar met een hese fluisterstem en veel hoofdgeknik uit dat we wat later moesten terugkomen. Toen we een uurtje later terugkeerden was de poort open en konden we de kleine kerk van het klooster in. Hoewel ik foto’s van de kapel had gezien was ik toch niet goed voorbereid op een ontmoeting met Santa Caterina de’Vigri. Sommige plaatsen voelen geladen, alsof je daar een toon die buiten je gehoorgrens valt, kunt voelen. Ik heb normaal geen enkele moeite met menselijke resten, zoals botten en gemummificeerde lichamen. Deze ruimte maakte mij echter onrustig, alsof je een vacuüm instapte. Hoewel ik erg van de ontmoeting onder de indruk was, zou ik er niet graag in mijn eentje de nacht willen doorbrengen.

 

De kapel is populair onder de gelovigen van Bologna, en velen van hen komen regelmatig even aan de voeten van Santa Caterina bidden. Ze is niet alleen de beschermheilige van Bologna maar ook die van kunstenaars en helpt om verleidingen te weerstaan. Al tijdens haar leven was ze een buitengewone vrouw, ze stond bekend als een devote non en moeder-overste maar werd ook geroemd als schrijfster, mysticus, leraar en schilder.

 

Lees ook: De dolk van de apostel Petrus, Marco d’Agrate’s Bartolomeus, Nicholas Read en het monument voor Elizabeth Nightingale, De genitaliën van Biagio da Cesena, Aal de Dragonder, The Greenwich Time Lady, Ah weh eyu, Ockhams scheermes en De vliegende non.

Natura Docet in Denekamp (2)

zondag, 25 september 2022

natura docet denekamp 6-2022 3420Net als bij het Missiemuseum ben ik nog een keer naar Natura Docet teruggegaan om enkele eerder gemaakte foto’s te verbeteren en er een paar foto’s te maken die ik zonder statief en ultragroothoeklens toen niet kon nemen. Ik wilde vooral enkele van de donkere vitrines er goed op krijgen, gelukkig was men zo vriendelijk om sommige voor mij te openen, zodat ik niet door glas heen hoefde te fotograferen.

 

natura docet denekamp 6-2022 3385Eén van de meest intrigerende vitrines in het museum vond ik die van de Afrika-reis van meneer Laan uit 1924. Deze mooie oude houten vitrine met grote schuifdeuren heeft dezelfde groengrijs geschilderde achterkant die je in zoveel musea van die tijd vindt. Hij is gevuld met jachttrofeeën uit Afrika, die men toen heel normaal vond maar waarvan sommige nu niet meer geaccepteerd zouden worden. Zo staat er een olifantspoot die tot paraplubak is verwerkt  en hangen er de schedels van de dieren die puur voor het plezier zijn gedood.

 

De donkerbruine vitrines met opgezette vogels wilde ik er ook beter op hebben. Het is een manier van presenteren die men nu niet meer zou gebruiken, toch zijn het juist deze gedateerde en overvolle presentaties die zijn sfeer geven aan dit fraaie museum.

 

Lees ook: Natura Docet in Denekamp en Missiemuseum Steyl (1) en (2).

Klik hier voor meer foto's van Natura Docet in Denekamp.

Giovanni Antonio Galli en het Museo Ostetrico in Palazzo Poggi in Bologna

zondag, 18 september 2022

museo ostetrico giovan antonio galli bologna 8-2022 4099Het verloskundig museum is slechts één van de vele musea die in Palazzo Poggi zijn gehuisvest. Net als de andere is het niet bijster groot en loopt het vrijwel naadloos over in het museum van de menselijke anatomie.

 

Het museum draait om de verloskundige instrumenten en modellen die door Giovanni Antonio Galli (1708-1782) een dokter uit Bologna, werden gebruikt en waren ontworpen. Hij probeerde om bij verloskunde het gat tussen de praktische- en wetenschappelijke kennis te dichten. De theoretische kennis lag destijds grotendeels bij de dokters en chirurgen, terwijl de vaak slecht opgeleide vroedvrouwen de praktische kennis bezaten. In dit streven was hij de gelijke van Angélique de Coudrey, die in Frankrijk tussen 1760 en 1783 eenzelfde beweging tot stand probeerde te brengen.

 

museo ostetrico giovan antonio galli bologna 8-2022 4724museo ostetrico giovan antonio galli bologna 8-2022 4021museo ostetrico giovan antonio galli bologna 8-2022 4038museo ostetrico giovan antonio galli bologna 8-2022 4104In 1758 richtte Galli, destijds professor in de geneeskunde, aan de universiteit van Bologna in het Palazzo Poggi een verloskunde-school op. Met klei- en was-modellen instrueerde men hier dokters en vroedvrouwen in de verloskunde. De modellen in was, die veelal op panelen waren bevestigd, werden gebruikt om de anatomische kennis te vergroten, de modellen van gekleurde klei toonden de ontwikkeling van een foetus en de positie die deze in de uterus kon innemen.  

 

Galli stimuleerde Anna Morandi Manzolini, de vrouw en assistent van anatomische wassen modellen maker Giovanni Manzolini om op zijn school lessen in anatomie te geven. Dankzij haar ervaringen met het ontleden van lichamen en het maken van wassen modellen had zij een zeer gedegen anatomische kennis. De modellen die Galli op zijn school gebruikte kwamen van de Manzolini’s, hij begon met twintig stuks, maar deze educatieve collectie groeide uiteindelijk uit tot een van meer dan 150 verloskundige modellen.  

 

museo ostetrico giovan antonio galli bologna 8-2022 4026museo ostetrico giovan antonio galli bologna 8-2022 4024In het midden van de 18e eeuw ontwikkelde Galli een eigen geboortemachine, welke enigszins lijkt op die van de Coudrey, maar toch een aantal zeer unieke eigenschappen bezat. Het model heeft een houten met stof beklede heupgordel met schaamheuvel en opengevouwen buik met daarin een glazen uterus. Een leraar plaatste daar een flexibele foetus-pop van stof in en toonde aan de studenten de verschillende manieren waarop deze zich in de uterus kon bevinden en hoe men daar tijdens een bevalling mee om moest gaan. De geblinddoekte studenten moesten daarna op de tast proberen om deze foetusposities te herkennen en de getoonde handelingen van de docent nabootsen. Omdat de leraar goed zicht had op hun bewegingen kon hij uitstekend beoordelen hoe zij dat deden en hen de nodige feedback geven.

 

Lees ook: Verloskundige oefenpoppen, de Coudrey en Salomon, Venerina in Palazzo Poggi in Bologna en Museo di Zoologica en Museo di Anatomia Comparata in Bologna.

 

Klik hier voor meer foto's van het Museo Ostetrico in Palazzo Poggi in Bologna.

  .

Zwarte roodstaart (Phoenicurus ochruros)

zondag, 18 september 2022

zwarte roodstaart (phoenicurus ochruros) 9-2021 9925Onze tuin wordt vaak bezocht door een zwart roodstaart vrouwtje. Ze zit dan op de schutting of de dakrand en trilt met haar staart. Regelmatig hoor ik haar klikkende en knarsende roep vanachter ons huis. Het mannetje met zijn kenmerkende zwarte gezicht en grijszwarte kop en rug heb ik echter nog niet gezien. Nu de winters steeds zachter worden is de kans dat je ze later in het seizoen tegenkomt steeds groter. De meeste trekken tussen augustus en oktober weg naar het zuiden en keren dan pas in maart of april terug.

 

Lees ook: Luxaflexmus, Nieuwsgierige duif en Koolmees sterfte (Parus major).

Venerina in Palazzo Poggi in Bologna

vrijdag, 16 september 2022

venerina museo di anatomia umana bologna 8-2022 4742In de 18e eeuw kwamen wassen anatomische modellen steeds meer in zwang en één van de onbetwiste meesters in deze techniek was Clemente Sussini (1754-1814). In Florence creëerde hij tussen 1780 en 1782 in het atelier van Felice Fontana de allereerste anatomische venus, een levensgroot wassen model van een jonge vrouw. Sussini wilde de wonderen van onze dierlijke machine, ons fysieke lichaam, in al zijn details in was reproduceren, zodat anatomisten niet langer van het opensnijden van kadavers afhankelijk waren. Toch was ze meer dan alleen een anatomisch model, ze werd ook gezien als een kunstwerk. Het vermogen om de menselijke vorm accuraat weer te geven was het kenmerk van een echte kunstenaar. En hoewel haar houding en de manier waarop ze wordt getoond in onze ogen misschien enigszins erotisch aandoen, was dat oorspronkelijk niet de bedoeling. Ze was de belichaming van de maatschappelijke waardes van haar tijd, de hoop dat als men het menselijke lichaam in al zijn schoonheid en complexiteiten beter leerde kennen en begrijpen men tegelijkertijd ook dichter bij de gedachten van God kwam. Haar uitdrukking is er dus ook niet zozeer een van erotische vervoering, maar eerder een van overgave en extase. Deze zogenaamde Medici Venus is nog steeds in Florence te bezichtigen en trekt jaarlijks vele bezoekers. Zij heeft model gestaan voor meerdere kopieën, die men wel de “Slashed Beauties” of “Dissected Graces” noemt.

 

venerina museo di anatomia umana bologna 8-2022 4080venerina museo di anatomia umana bologna 8-2022 4083venerina museo di anatomia umana bologna 8-2022 4073venerina museo di anatomia umana bologna 8-2022 4082Eén van de beroemdste hiervan is de in 1782 door Sussini gemaakte Venerina, of kleine venus, die in het Palazzo Poggi in Bologna staat, of beter gezegd ligt. In een glazen vitrine rust hier het lichaam van een kleine jonge vrouw. Met haar armen naast haar zijde, haar benen licht gebogen en haar hoofd naar achteren gekanteld, lijkt ze zich over te geven. Haar houding is zo natuurgetrouw dat het net is alsof iemand haar zojuist heeft neergelegd. Ze is geen kadaver, integendeel, ze lijkt te leven of net te zijn overleden. Er is veel moeite genomen om haar zo aantrekkelijk mogelijk weer te geven, haar kapsel is verzorgd, ze draagt parels om haar hals en ze ligt op een zijden doek. Toch kijk je rechtstreeks in haar ingewanden. Haar darmen, longen en andere ingewanden liggen keurig naast haar op het zijde. In haar baarmoeder rust een goed ontwikkelde foetus. Al deze indrukken voelen tegenstrijdig en zorgen voor een niet precies te definiëren onrust én fascinatie bij de toeschouwer.

 

venerina museo di anatomia umana bologna 8-2022 4750venerina museo di anatomia umana bologna 8-2022 4781De wassen modellen van Sussini zijn zo accuraat dat ze regelmatig zelfs structuren weergaven waar de medische wetenschap destijds nog geen kennis van had. Om al deze details zo natuurgetrouw mogelijk te krijgen, maakte hij vaak gebruik van afgietsels. We kunnen er dus vanuit gaan dat er oorspronkelijk een kleine Venus heeft geleefd waarop Sussini dit wassen model heeft gebaseerd. Ze was erg klein, slechts 145 cm lang,  en had een tengere bouw. Hoewel ze er gezond uitziet, is er toch een detail dat moderne artsen opviel, een afwijking aan haar hart die ruim twee eeuwen later misschien kan verklaren waarom deze zwangere vrouw op de ontleedtafel van Sussini terecht is gekomen. Ervan uit gaande dat Sussini haar middels zijn afgiettechniek natuurgetrouw heeft weergegeven en gezien het feit dat hij eerder modellen van gezonde harten heeft gemaakt, mag men concluderen dat haar hartafwijking echt bestond. De wanden van haar beide hartkamers zijn nagenoeg even dik en even groot en er lijkt een kleine 3,5 mm lange verbinding te zitten tussen haar aorta en vergrote longstam. Bij een gezond hart is de wand van de linkerkamer drie keer dikker dan die van de rechter en bestaat zo’n aderbrug tussen de aorta en longstam niet en is de doorsnede van de longstam tevens kleiner.

 

venerina museo di anatomia umana bologna 8-2022 4783venerina museo di anatomia umana bologna 8-2022 4780Er bestaan drie versies van deze venus, één in Florence, één in Budapest en één in Bologna, hoewel daar weliswaar enkele minutieuze verschillen tussen bestaan is men ervan overtuigd dat ze alle drie met dezelfde gietvormen zijn gemaakt. Haar aangeboren hartkwaal heeft er dus naar alle waarschijnlijkheid voor gezorgd dat haar groei achterbleef en ze tijdens haar zwangerschap kwetsbaarder was.

 

Ruim twee eeuwen nadat ze is overleden kon men in 2010 dus dankzij de buitengewone accuraatheid van Sussini zijn werk, met redelijke zekerheid vaststellen dat ze tijdens haar zwangerschap aan de gevolgen van een aangeboren hartkwaal is overleden.

 

Lees ook: Clemente Michelangelo Sussini, Gaetano Zumbo’s wassen hoofd, Musée de l'écorché d'anatomie in Le Neubourg, Anatomische modellen, Begraafplaatswapens en Mortsafe.

Gewone oeverloopkever (Elaphrus riparius)

vrijdag, 16 september 2022

gewone oeverloopkever (elaphrus riparius) 8-2011 0260Mensen die wel vaker op mijn site kijken, weten dat ik een diepe fascinatie voor insecten zoals kevers heb. Je kunt op De Groene Man dan ook heel wat foto’s en berichtjes over deze prachtige dieren vinden. Door de jaren heen heb ik zo een flinke database met foto’s van diverse Nederlandse insecten opgebouwd, maar heb ik ook een gedeelte van mijn eigen insectenverzameling gedocumenteerd. Ik heb een bescheiden collectie van kevers,  die over de hele wereld voorkomen, waarvan ik er enkele onder het kopje “kevers” op de site heb gezet.

 

gewone oeverloopkever (elaphrus riparius) 8-2011 0272gewone oeverloopkever (elaphrus riparius) 8-2011 0267Deze foto’s van de gewone oeverloopkever heb ik al een poos geleden gemaakt, ze zaten nog steeds in mijn werkmap, dus het werd tijd dat ik er eens een berichtje aan wijdde.

 

Dit snelle, goed gecamoufleerde kevertje liep in natuurgebied De Brand aan de oever van een klein drassig ven. Deze algemene soort komt van Italië tot boven de poolcirkel voor. Qua bouw lijken ze sterk op zandloopkevers, ze zijn echter een stuk kleiner en worden maar zo’n 5,5 tot 7 mm groot. Hun dekschilden hebben, voor de familie, kenmerkende putjes, die afhankelijk van de kijkrichting het licht anders reflecteren. Ze zijn overdag erg actief en houden van de zon. De meeste kans om ze te fotograferen heb je dan ook als ze zonnebaden. Helaas zijn ze dan wel vaak goed gecamoufleerd en vallen ze, tussen de reflecties van een natte oever, amper op. Pas als ze ineens wegschieten geven ze zich prijs. Ze jagen op zicht, met hun grote ogen detecteren ze hun prooi, die ze dan op hun lange poten razendsnel achterna gaan. Ze hebben goed ontwikkelde vleugels, maar gebruiken deze eigenlijk alleen om zich over grote afstand te verplaatsen. Eventuele belagers kunnen ze afschrikken met een stinkende afscheiding of met geluid. Aan hun achterlijf hebben ze daarvoor speciale borstels die ze langs hun dekschilden kunnen strijken.

 

Het zijn prachtige kevertjes, waar je echter wel wat voor over moet hebben als je ze van dichtbij wilt fotograferen. Als je er eenmaal één hebt gevonden die stil blijft zitten, moet je nog bereid zijn om een paar natte knieën en ellenbogen te krijgen.

 

Lees ook: Kettingschalebijter (Carabus granulatus) en Paarse loopkever, Violette schallebijter en Korrelschallebijter.

 

Klik hier voor foto’s van exotische kevers.

Opgezette apen (16)

woensdag, 7 september 2022

museo di zoologica bologna 8-2022 4517-museo di zoologica bologna 8-2022 4512-museo di zoologica bologna 8-2022 4522-museo di zoologica bologna 8-2022 4612-museo di zoologica bologna 8-2022 4616-

 

Klik hier voor meer foto's van opgezette apen.

Naturhistorisches Museum in Bazel

vrijdag, 2 september 2022

naturhistorisches museum basel 8-2022 4879Net zoals bij zoveel andere belangrijke wetenschappelijke collecties is die van het natuurmuseum in Bazel ooit begonnen als een privécollectie in een rariteitenkabinet. De oudste voorwerpen, zoals fossiele haaientanden, blaas- en nierstenen komen uit het kabinet van de Bazelse arts Felix Platter (1536-1614) en het Amerbach-kabinet van hoogleraar in de rechten Basilius Amerbach (1533-1591).

 

naturhistorisches museum basel 8-2022 4857naturhistorisches museum basel 8-2022 4854naturhistorisches museum basel 8-2022 4893naturhistorisches museum basel 8-2022 4966In 1818 vroegen Christian Bernoulli en Peter Merian aan de universiteit en het stadsbestuur om deze kabinetten en de mineralogische en natuurhistorische collecties samen te mogen voegen en in 1821 (nu ruim twee eeuwen geleden) werd het natuurwetenschappelijke museum van de Universiteit Basel in de Falkensteinerhof aan de Münsterplatz geopend. Toen in 1831 de steeds maar groeiende collectie en de daarbij behorende bibliotheek te groot werden, verhuisde men naar de Reinacherhof. In 1843 bepaalde men dat schenkingen en legaten aan de universiteit niet meer mochten worden doorverkocht en dus in Bazel moesten blijven. Aangezien dit de collecties alleen nog maar liet groeien, moest men alweer op zoek naar een grotere locatie en verhuisde men op 26 november 1849 naar het Augustijnenklooster aan de Augustinergasse. De collectie bleef zich echter uitbreiden en in 1879 verhuisde het natuurmuseum opnieuw, nu naar het speciaal hiervoor gebouwde Bernoullianum. De collectiegroei kreeg steeds meer vaart en het natuurmuseum moest zich daaraan aanpassen, in 1914 en 1917 voegde men dus meerdere zalen en depots aan de gebouwen toe. In 1932 onderging het museum een rigoureuze renovatie en tussen 1968 en 1972 werd het opnieuw vergroot en werden er wederom extra zalen en zelfs kelders aan het museum toegevoegd. Momenteel heeft dit grote museum ruim 11 miljoen diverse objecten in het beheer en kijken ze alweer uit naar een volgende locatie. In 2028 verhuizen ze naar een nieuw pand in de wijk St. Johann, de bouw daarvan is al begonnen.

 

naturhistorisches museum basel 8-2022 4904naturhistorisches museum basel 8-2022 4913naturhistorisches museum basel 8-2022 4942naturhistorisches museum basel 8-2022 4874

Als deze lange geschiedenis van groei en verplaatsing iets toont, is het wel dat een dergelijke collectie zich gedraagt als een levend organisme. Mits onderhouden zal deze groeien, zich voortplanten en op zoek gaan naar betere “leefomstandigheden”. Sommige objecten worden verkocht of geruild, uit deze interactie met andere collecties kunnen weer nieuwe collecties ontstaan, terwijl nieuwe aanwinsten de eigen collectie levendig en divers houden. Op een gegeven moment voelen steeds meer mensen en instanties zich geroepen om zo’n collectie in stand te houden en verder te laten groeien, waardoor men oude objecten conserveert, nieuwe objecten toevoegt en betere leefruimtes zoekt of zelfs creëert. Totdat de collectie een entiteit wordt en daarmee ook een identiteit krijgt. Naarmate zo’n collectie groeit, ontwikkeld ze haar eigen zwaartekracht en zal ze steeds meer objecten aantrekken.

 

Zo kan een simpel schelpje of schedeltje dat iemand heeft gevonden en doet verwonderen, uitgroeien tot een collectie van wereldformaat, welke door de eeuwen heen door veel mensen met veel liefde in leven wordt gehouden.

 

Volgens typisch Zwitsers gebruik is het museum netjes en schoon. De vitrines zijn zeer precies ingericht en de gepresenteerde objecten zijn allemaal in goede staat. Hier vind je geen kapotte vitrinekasten met mislukte taxidermie, stoffige skeletten of gebarsten wekpotten, alles is verzorgd. Toch is het geen steriel museum, het heeft zijn eigen sfeer en er is genoeg te zien en te beleven, het kan je af en toe zelfs verrassen. Zo had ik die opgezette giraffe in het trapportaal niet zien aankomen en vond ik de verstilde vitrine met de Megantereon erg indrukwekkend.

 

Klik hier voor meer foto’s van het Naturhistorisches Museum in Basel en hier voor meer foto's van anatomische, natuurhistorische en zoölogische musea.

 

Lees ook: Museo di Zoologica en Museo di Anatomia Comparata in Bologna, Muséum d’Histoire naturelle in Rouen, Museo di Storia Naturale Giacomo Doria, Natuurhistorische musea en oude collecties en Galerie de paléontologie et d'anatomie comparée.

Muséum-Aquarium de Nancy

vrijdag, 2 september 2022

museum aquarium de nancy 8-2022 3866Nancy is terecht beroemd vanwege haar fraaie architectuur en druk bezochte Place Stanislas, ook wel het mooiste plein van Europa genoemd. Nancy heeft daarnaast ook een natuurhistorisch museum, dat is gecombineerd met een aquarium. Dat trekt echter heel wat minder bezoekers.

 

Altijd als ik in een andere stad ben, kijk ik of daar een natuurhistorisch, zoölogisch, anatomisch of medisch museum is. Het was dus niet meer dan normaal dat ik dit Muséum-Aquarium bezocht. Meestal ben ik snel tevreden, ik hou van dat soort musea en er is niet veel nodig om me blij te maken, dit museum deed me echter niet veel. Afgezien van wat opgezette dieren, die in voor mij volledig onbegrijpelijke opstellingen stonden en buitengewoon slecht werden belicht, was er niet veel te ontdekken. Wel hadden ze veel speciaal gemaakte displays en vitrines. Daar was heel wat meer aandacht aan gegeven dan aan de tentoongestelde objecten of het educatieve verhaal dat ze wilden vertellen en bij een tentoonstelling  over liefde was schijnbaar het hele budget naar een lange wand met neonteksten gegaan. Afgezien van wat opnames voor mijn serie van opgezette apen, heb ik er niet veel gefotografeerd, binnen een half uurtje stond ik weer buiten.

 

museum aquarium de nancy 8-2022 3836museum aquarium de nancy 8-2022 3850museum aquarium de nancy 8-2022 3871museum aquarium de nancy 8-2022 3872Lees ook: Opgezette apen in musea en Natuurhistorische musea en oude collecties.

 

Klik hier voor meer foto's van het Muséum-Aquarium de Nancy.

Klik hier voor foto’s van opgezette apen uit diverse musea in Europa.

Klik hier voor meer foto’s en berichten over andere natuurhistorische musea.

Museo di Zoologica en Museo di Anatomia Comparata in Bologna

zaterdag, 27 augustus 2022

museo di zoologica bologna 8-2022 4378Het Zoölogische museum in Bologna huisvest één van de grootste en oudste collecties van Italië. Deze vindt zijn oorsprong in de 16e eeuw dankzij de ongekende verzamelwoede en beschrijvingsdrift van Ulisse Aldrovandi. Zijn collectie behelsde ruim 18.000 items en wordt wel gezien als het allereerste en belangrijkste rariteitenkabinet ter wereld. Al tijdens zijn leven werd dit kabinet als museum voor geleerden en aristocraten geopend. In 1617 verhuisde zijn collectie naar Palazzo Publico, waarna het in 1742 voor lange tijd werd opgeslagen in het Istituto delle Scienze. In de 18e eeuw werden daar de collecties van markies Cospi en Luigi Fernando Marsili aan toegevoegd en groeide de verzameling uit tot één van wereldformaat. In 1860 richtte men in Bologna hiervoor het zoölogische museum op en sinds 1936 is dit in het Universiteitsgebouw aan de Via Francesco Selmi gevestigd. In 1907 werd een deel van de originele Aldrovandi-collectie verplaatst naar Palazzo Poggi, waar deze nu nog steeds staat tentoongesteld.

 

Door de eeuwen heen zijn de uitzonderlijke collecties van dit zoölogische museum regelmatig bestudeerd en hebben ze enorm bijgedragen aan onze wetenschappelijke kennis. Ook nu nog trekken de verzameling Italiaanse vogels van Zaifagnini-Bertocchi, de Egeïsche en Libische kevers van Chigi en hun malacologische-collectie veel wetenschappers naar Bologna.

 

museo di zoologica bologna 8-2022 4430museo di zoologica bologna 8-2022 4513Ik bezocht het museum op een bloedhete dag in augustus. Vlak voor opening stond ik voor de deur en trof daar buiten een suppoost die rustig een sigaretje rookte. Duidelijk niet gewend aan vroege bezoekers, liet hij me enigszins verbaasd binnen en gedurende de eerste twee uur had ik het museum helemaal voor mezelf. Het was er helaas hondsbenauwd, dergelijke musea hebben blijkbaar nooit airco of ramen die open kunnen en tijdens het fotograferen heb ik regelmatig het zweet uit mijn ogen moeten wrijven. Toch heb ik er een heerlijke ochtend doorgebracht, de collectie ademt nog steeds de sfeer van een rariteitenkabinet en veel stukken zijn buitengewoon interessant en fotogeniek.

 

museo di zoologica bologna 8-2022 4454museo di zoologica bologna 8-2022 4568museo di zoologica bologna 8-2022 4432museo di zoologica bologna 8-2022 4434Wat direct opviel was de enorme hoeveelheid opgezette dieren en in welke slechte staat deze vaak verkeerden. In veel gevallen waren de dierenhuiden gewoon over een papier-maché vorm heengetrokken en met grove spijkers vastgezet. Tanden en ogen (als deze er al in zaten) waren vaak van geschilderd karton. Veel opgezette zoogdieren zagen eruit alsof ze te lang buiten hadden gestaan en hun droge, strakgetrokken huiden waren op veel plaatsen gescheurd of kaal. In vitrines stonden gebarsten wekflessen met kikkers en door museumkevers kaalgevreten en uit elkaar vallende gemummificeerde dieren.

 

museo di zoologica bologna 8-2022 4522museo di zoologica bologna 8-2022 4541Op de begane grond staan Afrikaanse trofeeën, diorama’s en de gigantische ornithologische collectie. Op de eerste verdieping staan verschillende diergroepen en de Altobello collectie met amfibieën, reptielen en zoogdieren. Op de tweede verdieping bevindt zich de collectie van het Museo di Anatomia Comparata, wat om de een of andere onverklaarbare reden de hele maand augustus was gesloten. Toen ik om opheldering aan de balie vroeg, wist men zelf ook niet precies waarom. Teleurgesteld maakte ik een laatste ronde door het zoölogische gedeelte kwam een vriendelijk medewerkster me vertellen dat ze zelf ook fotografeerde en ik blijkbaar toestemming had gekregen om er onder begeleiding toch wat foto’s te maken. Dit gedeelte van het museum herbergt ruim 9.000 stuks vergelijkende anatomie en bestaat uit skeletten en geprepareerde lichaamsdelen.

 

museo di anatomia comparata bologna 8-2022 4683museo di anatomia comparata bologna 8-2022 4648museo di anatomia comparata bologna 8-2022 4687museo di anatomia comparata bologna 8-2022 4672Al met al zijn het twee slordige musea, waarvan je hoopt dat niemand ze ooit opruimt. Je vindt er uit elkaar vallende dieren met lege oogkassen, apen met tanden van papier-maché, stoffige skeletten, een mottige tijger en een gelakte zonnevis.  Er is vaak geen enkele lijn in de taxonomische keuzes te ontdekken en toch is dat allemaal niet erg, het voegt alleen maar toe aan de sfeer van het museum. De ornithologische afdeling, waar je rij na rij aan lange vitrines met opgezette vogels vindt, deed mij zelfs denken aan een oude bibliotheek die in plaats van boeken met opgezette dieren was gevuld.

 

 

Klik hier voor meer foto's van het Museo di Anatomia Comparata, hier voor fotos van het Museo di Zoologica in Bologna en hier voor meer foto's van anatomische, natuurhistorische en zoölogische musea.

 

Lees o.a. ook: Natuurhistorische Musea en oude collecties, Galerie de paléontologie et d'anatomie comparée, Salone degli Scheletri in La Specola en Muséum d’Histoire naturelle in Rouen.