Duitsland kent meerdere grote en mooie natuurhistorische musea, maar het museum in Berlijn is verreweg het grootst. Het heeft meer dan 30 miljoen specimen in collectie en ondanks dat er slechts 1 op de 5000 van wordt getoond, is het effect overweldigend. Het museum beslaat ruim 20.000 m² en heeft meerdere zalen met prachtig opgezette en unieke presentaties. Het is tevens één van de weinige musea waar ze naar mijn mening een goede balans tussen verwondering en educatie hebben gevonden. De tentoonstellingen worden hier niet ondergesneeuwd door interactieve displays en informatieborden, maar zijn thematisch zo ingedeeld dat de uitleg een onderdeel van de presentatie is geworden. Dit kun je vooral goed zien bij de expositie over het prepareren en opzetten van dieren.

Het museum is vooral beroemd vanwege het enorme skelet van een Giraffatitan, het grootste geprepareerde dinosaurusskelet ter wereld, het perfect bewaarde fossiel van een Archeopteryx en Tristan, het derde compleetste Tyrannousaurus-skelet ter wereld. De enorme collectie van het museum loopt helemaal terug tot 1700 en heeft uitzonderlijk veel unieke stukken en holotypen.   

Bij binnenkomst van het museum kom je uit op de dinosaurushal, waar het ruim 13 meter hoge en 22 meter lange Giraffatitan-skelet de ruimte domineert. Links daarvan ligt de mineralenhal, waar 4.500 van de 250.000 aanwezige mineralen in oude vitrinekasten worden gepresenteerd. Door het museum verspreid, liggen de vele zalen met  de rest van de collectie, waaronder ook de imponerende “natte” collectie. Net als in het Natural History Museum in Londen heeft men hier een glazen tempel waarin de collectie van hun specimen die op sterk water staan, wordt bewaard. Over een lengte van 12 km plankruimte staan hier 276.000 glazen potten met ethanol, het effect is overweldigend.

Tijdens mijn bezoek was er een speciale tentoonstelling over (opgezette) vogels, waaronder een fraaie verzameling opgezette papagaaien. Wat opviel was de hoge kwaliteit van alle tentoongestelde preparaten. Waar je in veel musea vaak mottige en verfomfaaide opgezette dieren ziet, zagen deze er uit alsof ze er voor hadden gekozen om niet te bewegen. Ze waren zo levensecht dat het effect verontrustend werd, alsof alles binnen de vitrines was bevroren en al dat leven slechts tijdelijk was stilgezet. Het viel me op dat bijna iedereen in deze zaal ging fluisteren. Het museum heeft verder ook nog een intieme tentoonstelling over het werk van Alfred Keller, een buiten Berlijn helaas veel te onbekende maker van vergrote schaalmodellen van insecten, die wat mij betreft tot de absolute top behoren van dit specialistische vakgebied.

Dit museum slaagt erin om voor ieder wat wils te bieden, geen kleine prestatie als je je realiseert hoe groot de concurrentie binnen de natuurhistorische museumwereld is. Sommige musea kiezen ervoor om alles hetzelfde te laten, zodat ze zich als tijdscapsule kunnen presenteren. Anderen willen zichzelf juist steeds weer vernieuwen, waardoor ze zich vaak bedelven onder gekleurde verlichting en interactieve computerspelletjes. Dit museum lukt het echter om hierbinnen een compromis te vinden.

Lees ook: Natuurhistorisch of natuurwetenschappelijk, het belang van goede geschiedschrijving binnen de natuurwetenschap en Natuurhistorische musea en oude collecties.

Klik hier voor meer foto’s van het Museum für Naturkunde in Berlijn en hier voor meer foto's van andere natuurhistorische musea en musea met oude collecties.