Het Holocaust Monument in Berlijn bestaat eigenlijk niet. Hoewel wij daar nu graag alle slachtoffers van de Holocaust willen herdenken en het in de volksmond Het Holocaust Monument noemen, was het bij de aanleg in 2003 alleen bedoeld voor de Joodse slachtoffers. Officieel heet het dan ook Denkmal für die ermordeten Juden Europas.

Vrijwel alles aan dit monument zorgde voor controverse, men stechelde over de noodzaak, de locatie, de kosten, het ontwerp en de uitvoering. Zelfs de bij het project betrokken aannemers en bedrijven kwamen in opspraak. Zo leverde Degussa de anti-graffitistof voor het beton en had een dochteronderneming daarvan het fundament gestort. Degussa, zo bleek later, was tijdens de Tweede Wereldoorlog echter betrokken bij de vervolging van de Joden. Een dochteronderneming was zelfs verantwoordelijk voor de productie van Zyklon B. De ironie dat hetzelfde bedrijf, dat destijds het gas had ontwikkeld waarmee zoveel Joden waren vermoord, nu geld kon verdienen aan de herdenking van diezelfde moorden, ontging niemand.

Ondanks alle discussie besloot men uiteindelijk toch dat het te duur werd om dit monument te bouwen zonder daarbij gebruik te maken van bedrijven die niet op één of andere manier betrokken waren geweest bij de Holocaust. Duitsland bleek niet in staat om deze collectieve boetedoening met schone handen te verwezenlijken en besloot om het dus allemaal maar zo te laten. Uiteindelijk werd het monument voor Berlijn toch nog een succes, het bracht hen misschien niet waar het oorspronkelijk voor was bedoeld, maar wel veel geld in het laatje. Het monument trekt jaarlijks zo’n half miljoen bezoekers, de organisatie riep het dan ook uit tot een groot succes en noemt het zelfs een “toeristenmagneet”. 

De betonnen blokken van het Holocaust Monument begonnen echter al binnen drie jaar na plaatsing scheuren te vertonen. Het monument loopt nu het risico om onder zijn eigen gewicht te verbrokkelen. Hoewel sommige bezoekers vinden dat dit verweerde uiterlijk alleen maar toevoegt aan de boodschap en beleving het monument was het oorspronkelijk natuurlijk nooit zo bedoeld. Men besloot dan ook om zware stalen banden om de getroffen betonblokken te plaatsen in de hoop dit verval tegen te gaan.

Vandaag de dag neemt het populisme in de politiek steeds meer toe en gaat daarbij helaas hand in hand met een wederopstanding van de fascistische idealen. Ik hoop echt dat men In Berlijn het Holocaust Monument tegen afbrokkeling wil beschermen omdat het symbool staat als waarschuwing voor de gruwelijke consequenties van dit fascistische gedachtengoed. Maar als echter blijkt dat men dit louter doet omdat men anders een belangrijke bron van inkomsten kwijtraakt, hoop ik dat ze het monument laten vervallen, dan staat het tenslotte toch nog ergens symbool voor.

Lees ook: Cimitero monumentale di Staglieno in Genua, Nicholas Read en het monument voor Elizabeth Nightingale, Vox populi en populisme, Donald Trump en The Overton Window, Democratie en schuttingtermen, Het politieke spel, Politiek en Brexit Regrexit