Weblog

Je stem in je hoofd

Sunday, 22 March 2015

Stapedius spierVrijwel niemand die zichzelf voor het eerst via een opname hoort praten, herkent zijn eigen stem. Zoals je stem in je hoofd klinkt, klinkt hij nergens. Dat komt niet alleen omdat hij vanuit je strottenhoofd door je schedel heen galmt, maar ook door een minuscuul spiertje in je middenoor. De muculus stapedius is bij zoogdieren het kleinste dwarsgestreepte spiertje, het zit vast aan de kop van de stijgbeugel, één van je gehoorbotjes, en  werkt als een demper op het trommelvlies. Door zich aan te spannen kan hij bij harde geluiden (85 dB en meer) ervoor zorgen dat er tot 15 dB minder lawaai op je trommelvlies terecht komt. Omdat je eigen stem in je hoofd zo luid klinkt, zorgt dit kleine spiertje ervoor dat een gedeelte daarvan wordt gedempt. Iets wat andere mensen, en jij in een opname van je eigen stem, natuurlijk niet kunnen horen.

 

Lees ook: De stem in mijn hoofd, Het tegendraadse van spieren en Verslikken.

Meerkerk tijdens de zonsverduistering

Friday, 20 March 2015

meerkerk 3-20145 2086meerkerk 3-2015 2063Je kunt het helaas niet zien, maar deze foto's van Meerkerk zijn gemaakt tijdens de zonsverduistering. Het was zo mistig dat je daar echter niets van zag, het werd alleen even wat donkerder.

Zonsverduistering 20-03-2015

Friday, 20 March 2015

zonsverduistering 20-03-2015 2054Net als zovelen hadden wij gehoopt de zonsverduistering te kunnen zien. We waren er speciaal vanuit Brabant voor naar Utrecht gereden. Bij het plaatsje Meerkerk waren we gestopt, maar ook daar lag er net als in de rest van het land, een dikke laag mist tussen ons en de zon. Dankzij een speciale app wisten we wel waar de zon stond, maar er was niets van te zien. Het enige dat wij er van merkten was dat het even wat donkerder werd. 

Grenzen

Sunday, 15 March 2015

Of het nu een kustlijn of bosrand betreft, de hoogste concentraties van dier- en plantensoorten bevinden zich meestal op een scheidslijn, aan een grens. Op de overgang van bos naar grasland kom je niet alleen de dieren en planten uit beide gebieden tegen, maar ook een groot aantal dat uitsluitend in dit grensgebied leeft. De diversiteit van beide gebieden bij elkaar is kleiner dan die bij de grens. Hetzelfde geldt voor de overgang van land naar water of van water naar lucht. Grenzen bieden afwisselende omstandigheden die voor mogelijkheden zorgen. Daar bevindt zich de frontlinie van de soorten, dus daar begint de evolutie. Leven bestaat bij de gratie van grenzen.

Vallen in je slaap

Friday, 13 March 2015

Vallen in je slaap is het omgekeerde van in slaap vallen. Iedereen kent wel het gevoel dat je als je slaapt of bijna slaapt, ineens valt en daardoor met een schok wakker wordt. Als je in slaap valt ontspant je lichaam zich en is het minder alert op signalen van buitenaf. Je spieren verslappen en een kleine por waar je als je wakker bent meteen op zou reageren is dan vaak niet meer genoeg om je wakker te krijgen.

 

Sommige wetenschappers denken dat je bewustzijn, als je in slaapt valt nog een tijdje actief je lichaam monitort. Als je spieren zich dan volledig ontspannen, zoals ze doen als je slaapt, dan registreert je bewustzijn een gevoel van gewichtloosheid en denkt dat je valt. Je lichaam wil dan zo snel mogelijk zijn balans terugvinden en spant in een klap je spieren. Dit resulteert in een heftige beweging waardoor je wakker wordt.

 

Andere wetenschappers denken dat de signalen die je brein uitstuurt om je lichaam te laten ontspannen soms verkeerd lopen en je spieren dan met een schok juist aanspannen. Dit zou vergelijkbaar zijn met de symptomen van rusteloze benen waar sommige mensen last van hebben.

 

Het is echter een feit dat vrijwel iedereen deze sensatie kent en dat er in de droom vaak een aanleiding voor deze valpartij is. Deze verklaring wordt echter in een fractie van een seconde door ons brein verzonnen om onze lichamelijke reactie te kunnen verklaren. Dit is dus eigenlijk geen echte droom maar meer een korte hallucinatie die mensen zich vaak nog kunnen herinneren als zij met een schok wakker worden. Zo denken mensen bijvoorbeeld van een stoel of van een fiets te zijn gevallen als ze opeens rechtop in bed wakker worden.

 

Lees ook: Tijdreizigers, Nachtmerrie, Hallucinatie, Twijfels in het donker en Droomvliegen.

Aspergekever (Crioceris asparagi)

Saturday, 7 March 2015

Aspergekever (Crioceris asparagi) 2-2015 1937Dit kleine kevertje is de schrik van aspergetelers. De kever kent twee generaties per jaar en zowel de kevers als de larven voeden zich uitsluitend met asperges. Ze knagen aan de bladeren, waardoor de plant verzwakt en minder groeit. Hoewel veel telers nog steeds op insecticiden vertrouwen om hun asperges te beschermen zijn er ook steeds meer die op sluipwespen overschakelen. Deze sluipwespen zetten hun eitjes af in de rupsen of poppen van de kevers, waarna deze van binnenuit worden opgegeten. De kevertjes zelf zijn heel waakzaam, als je ze benaderdt zullen ze zich direct achter een stengel of blad verstoppen of, als dat niet helpt, op de grond laten vallen. Hoewel de volwassen kevers onder de grond overwinteren, kwam ik dit exemplaar achter een loszittend stuk schors van een acacia tegen. Men noemt deze mooie kever ook wel Aspergehaantje.

 

Lees ook: Middellandse Zeevlieg (Ceratitis capitata) en Koolmot (Plutella xylostella).

Ijspegels

Tuesday, 3 March 2015

ijspegel 12-2014 1447ijs 12-2014 1453Deze foto's stonden nog op mijn camera. Ze zijn tegen de jaarwisseling gemaakt, toen het nog vroor. Door de afwatering van een viaduct liep water weg dat daar als een stalagtiet van ijs bleef hangen. Onderaan het viaduct, waar een gedeelte van het smeltwater op de grond terecht kwam, vormde het een grillige ijssculptuur over de dode begroeiing op de grond. 

Groene krabspin (Diaea dorsata)

Monday, 2 March 2015

Groene krabspin (Diaea dorsata) 2-2015 1908Deze kleine groene krabspin is nog niet volwassen. Hij had zich voor de kou van de winter achter een stuk loszittend schors van een gestorven boom verstopt. Begin mei zal hij voor de laatste keer vervellen en zijn uiteindelijke grootte van 4 tot 6 mm bereiken. Groene krabspinnen zijn heel algemeen en zitten vaak op struiken of bloeiende planten. Ze jagen actief en verlammen hun prooi door deze in de nek te bijten. Het felle groene pigment in de kop en poten van de spin bevindt zich in zijn skelet en moet dus na elke vervelling opnieuw worden opgebouwd. De mannetjes voeren langdurige en uitgebreide rituele gevechten waarbij zij met gespreide voorpoten tegenover elkaar schijnbewegingen maken, dit houden ze soms urenlang vol. Dit gedrag is voor krabspinnen vrij ongewoon en zie je vaker bij springspinnen. De paring vindt plaats in de lucht, hangend aan een dunne zijdedraad van het vrouwtje. De eieren worden achter een dikke laag zijde, tussen een gedeeltelijk gebogen blad afgezet. In het najaar vind je de vrouwtjes soms bij zo’n blad, waar ze dan streng over haar eieren waakt.

 

Lees ook: Graskrabspin (Xysticus erraticus) en Krabspinnen.

Schorsmarpissa (Marpissa muscosa)

Saturday, 28 February 2015

Schorsmarpissa (Marpissa muscosa) 2-2015 1866Schorsmarpissa (Marpissa muscosa) 2-2015 1868Als je nu achter loszittend schors van dode bomen kijkt, vind je daar vaak tientallen witte cocons. Veel daarvan zijn van zakspinnen maar er zitten er ook van de Schorsmarpissa tussen, onze grootste inheemse springspin. De cocons van zakspinnen en Schorsmarpissa lijken sterk op elkaar, beide zijn ongeveer 2 cm groot, maar die van de Schorsmarpissa zijn veel sterker en scheuren niet zo snel als je ze uitrekt. Deze springspinnen zijn soms zo talrijk dat er meer dan 100 exemplaren op één boom kunnen voorkomen. In dat geval treedt er een hiërarchie in werking en zullen de exemplaren met een lagere rang zich terugtrekken als er een spin met een hogere status langskomt. Dit doen ze dan door hun voorpoten te spreiden en zich langzaam terug te trekken.

 

Schorsmarpissa (Marpissa muscosa) 2-2015 1876De vrouwtjes zijn makkelijk van de mannetjes te onderscheiden aan de gele haarband onder hun ogen. In de zomer vergroot zij haar woonspinsel  tot zo’n 4 cm en plaatst daarin haar platte eicocons. Dit kunnen er maximaal vijf zijn en ze zal haar eieren tot dat ze uitkomen bewaken. De jonge spinnen maken in de opvolgende winter hun eigen kleine cocons, waarin ze pas in de zomer daarna volwassen zullen worden. Pas het jaar daarna zullen zij zich zelf voortplanten. Springspinnen hebben enkele van de beste ogen van het dierenrijk en kunnen met hun acht ogen niet alleen 360 graden in de rondte kijken maar zien met hun voorste ogen, die je als twee koplampen aanstaren, ook uitstekend diepte. Daardoor kunnen ze hun prooi besluipen en bespringen.

 

Schorsmarpissa (Marpissa muscosa) 2-2015 1877De Schorsmarpissa is afgezien van zijn grootte (mannetjes tot 8 mm en vrouwtjes tot 11 mm), herkenbaar aan het afgeplatte lichaam, de duidelijk geringde poten en het contrastrijke grijs tot geelbruine kabelpatroon op het achterlijf. Ze komen overwegend voor op zonnige verticale stammen en zijn uiterst alert, bij de geringste verstoring kruipen ze in een nabijgelegen spleet of gat weg. Gelukkig zijn ze ook erg nieuwsgierig waardoor je ze soms  toch redelijk goed kunt fotograferen. De Schorsmarpissa is net als de Koninginnepage bij de pagevlinders de typesoort van het geslacht Marpissa.

 

Lees ook: Huisspringspin (Euophorus lanigera), Zebraspringspin (Salticus scenicus) en Eikenspringspin (Ballus chalybaeius).

Chocoladebruine parels

Wednesday, 25 February 2015

albert heijn soezen 02-2015 1819Albert Heijn denkt ons te kunnen verleiden met zijn breedsprakige productpoëzie. De meest eenvoudige producten worden omschreven als culinaire hoogstandjes. Je kunt ze echter noemen zoals je wilt, chocoladebruine parels van glanzend satijn gevuld met donzige slagroom, of gewoon goedkope chocoladesoezen, deze waren ronduit smerig.