Weblog

Mirabilistrombus listeri

Tuesday, 2 June 2015

mirabilistrombus listeri 5-2015 2396mirabilistrombus listeri 5-2015 2394Dit is net als de Grote wenteltrap, de Japanse wonderschelp en de Gouden kauri één van die zeldzame schelpen waar lange tijd slechts één of enkele exemplaren van bekend waren. Het eerste exemplaar behoorde aan John Tradescant, dezelfde 17e eeuwse verzamelaar die ook de enige complete opgezette dodo bezat. Deze schelp behoorde tot zijn enorme privéverzameling, die was gehuisvest in zijn woning die algemeen bekend stond als Tradescants Ark. Zijn rariteitenkabinet vormde Engelands eerste openbare museum, het Musaeum Tradescantianum. Na het overlijden van Tradescant de oudere en diens vrouw, ging de collectie over naar de rijke verzamelaar Elias Ashmole en vormde de basis voor het huidige Ashmolean museum in Oxford.

 

strombus mirabilis sowerby 1870Tradescants schelp  werd tegen het einde van de 17e eeuw voor het eerst door Martin Lister geïllustreerd. Het duurde echter nog anderhalve eeuw voor hij in 1852 door Thomas Gray werd beschreven als Strombus listeri. Een beroemde verzamelaarster uit die tijd, Mvr de Burgh, had echter een tweede exemplaar bemachtigd. Maar omdat zij niet op de hoogte was van de schelp in Tradescants collectie liet zij haar schelp door Sowerby (II) determineren. In 1870 beschreef hij haar exemplaar als Strombus mirabilis. Het duurde tot ver in de volgende eeuw tot men meerdere exemplaren van deze schelp vond. In 1965 kwam men er een aantal tegen in trawlernetten en sindsdien is de schelp redelijk algemeen, hoewel men slechts zelden een exemplaar met operculum vindt. In 1998 creëerde men een apart genus voor deze schelp. Sindsdien gaat hij door het leven als Mirabilistrombus listeri, een samen voegsel van beide eerdere namen. Hoe John Tradescant aan het allereerste exemplaar is gekomen, blijft een raadsel.

 

Deze herbivore slakken leven op zandbodems in de Golf van Bengalen, op dieptes tussen de 40 en 150 meter. De schelp kent weinig variatie, is gemiddeld 13 cm lang en wordt zelden groter dan 16 cm. De windingen zijn in het midden gekield en bij volwassen dieren is de lichaamswinding groter dan de helft van de schelp. De voor strombus schelpen karakteristieke strombuskerf aan de onderkant van de schelp, waar het gesteelde oog van de slak doorheen steekt, heeft de vorm van en brede inkeping. De schelp is het makkelijkst te herkennen aan de hoge spits op palatale zijde van de buitenlip.

Het afgebeelde exemplaar is afkomstig uit Thailand, uit een diepte bij het Chan Damri strand.

 

Andere strombus-schelpen zijn: Lambis chiragra chiragra en Tibia fusus.

Marokkaanse trilobieten

Monday, 1 June 2015

trilobiet astropyge alnif 5-2015 2464trilobiet astropyge alnif 5-2015 2470Veel van de mooiste fossielen van trilobiet komen uit Marokko. Bij Alnif, Erfoud en Tabourik vond men in het harde kalksteen van het Atlasgebergte grote hoeveelheden fossielen. Helaas is het erg moeilijk en tijdrovend om deze fossielen uit het gesteente te halen. Omdat kopers veel geld neertellen voor een uniek en compleet exemplaar, bleek het winstgevender deze zelf te maken. Men smeert dus vaak incomplete fossielen af en lakt ze na, voegt losse onderdelen tot een blijkbaar nieuwe of zeldzame soort samen of verwerkt volledige afgietsels van een gaaf exemplaar op een zandstenen ondergrond om de kopie er echt uit te laten zien. Juist omdat er zo veel geld in deze handel omgaat is het percentage vervalste kopieën hoog. Er wordt vermoed dat bijna 90% van de trilobieten die uit Marokko komen, zijn vervalst. Aan het restaureren van enkele kleine details zal vrijwel niemand zich storen, maar als je veel hebt betaald voor een samengesteld fossiel of een afgegoten kopie, voel je je toch genept.

 

Het is niet makkelijk om tussen al die aangeboden fossielen de “echte” er uit te vissen, zeker niet omdat de vervalsingstechnieken steeds beter worden. Toch zijn er een paar trucs waar je houvast aan kunt hebben. Je kunt pas zien of er zich een fossiel in een stuk gesteente bevindt, als je deze eerst doorbreekt. Daardoor loopt er door elk echt trilobiet fossiel een breuklijn door het fossiel zelf. Als de steen is gebroken en men aan het breukvlak ziet dat er een fossiel inzit, verwijdert men de harde steenlaag die om de trilobiet zit en lijmt men beide vlakken weer aan elkaar. Een, zij het vaak zeer dunne breuklijn, is dus de eerste indicatie dat tenminste een gedeelte van het fossiel echt is. Als men meerdere fossielfragmenten tot een nieuw exemplaar lijmt, ziet men dit vaak het snelst aan de afwijkende symmetrie van het namaakfossiel. Bij het samenstellen is het namelijk erg moeilijk om deze symmetrie en de onderlinge verhoudingen van de delen goed in stand te houden. Een afgegoten kopie kun je soms met een vergrootglas herkennen aan de kleine luchtbelletjes die er bij het uitharden aan de oppervlakte ontstaan. Ook zijn deze afgietsels vaak minder gedetailleerd. Zeker de minuscule gefacetteerde ogen zijn lastig om te kopiëren. Ervaren trilobiet-kopers zie je soms in het fossiel bijten. Je tanden voelen tenslotte het snelst het verschil tussen steen en kunststof. Als een fossiel is afgesmeerd en bijgesneden wordt deze daarna afgelakt om de “restauraties” te verdoezelen. Deze laklaag kun je met een wattenstaafje met aceton vaak wegpoetsen. Dit heeft geen nadelig effect op echte fossielen, zij worden na preparatie vaak nog met aceton ontvet om ze er mooier uit te laten zien. Als je geluk hebt, verandert deze poetsbeurt niets aan je fossiel en brengt hij hoogstens enkele kleine cosmetische restauraties aan het licht. Als je ervan overtuigd bent dat je een vervalste trilobiet hebt gekocht zou je deze als ultieme bewijs natuurlijk nog kunnen doorzagen. Alhoewel ik mezelf dat niet snel zie doen.

 

Nu heb ik met al deze kennis in mijn achterhoofd onlangs een Marokkaanse trilobiet gekocht. Voor zo ver als ik het kan controleren is dit “eerlijk” fossiel. Hoewel ik er al vrij veel (€155.- na afdingen) voor heb betaald, durfde ik het toch niet aan om een duurdere te kopen. Ondanks dat er enkele waanzinnig mooie en gedetailleerde trilobieten bij waren die drie tot vier keer zo duur waren.

Japanse wonderschelp (Thatcheria mirabilis)

Saturday, 30 May 2015

japanse wonderschelp (Thatcheria mirabilis) 5-2015 2337De Japanse wonderschelp is een dunwandige maar stevige schelp die wel wat van een wenteltrap heeft. De binnenkant is helder wit en de buitenkant heeft een fijne structuur en zandkleur. Ze worden tot 10 cm groot en komen voor aan de Zuidkust van Japan bij de eilanden Honshu en Shikoku in diep water tussen de 120 en 180 m. Volgens velen is dit de mooist gevormde schelp ter wereld en heeft Frank Loyd Wright zich erdoor laten inspireren bij het ontwerpen van het Guggenheim museum in new York. De schelp werd in 1877 voor het eerst beschreven door French Angas. In The proceedings of the Zoological Society London, schreef hij: This very remarkable shell, quite unlike anything hitherto met with, was recently brought from Japan by Mr Charles Thatcher. Omdat Angas de schelp niet goed binnen de bestaande soorten wist te plaatsen vernoemde hij hem naar Mr Thatcher. Het duurde meer dan een halve eeuw tot men een tweede exemplaar vond. Pas in de 50er jaren van de volgende eeuw, kwam deze wonderlijke schelp vaker op de markt.

 

Klik hier voor meer berichten over schelpen.

Canyon Diablo Meteoriet

Tuesday, 26 May 2015

canyon diablo meteoriet 5-2015 2240Ongeveer 50.000 jaar geleden, sloeg er 5 km ten westen van de Canyon Diablo in Arizona een 30 ton zware meteoriet in. De inslag veroorzaakte een krater met een diameter van 1,2 km en 170 meter diepte. Lange tijd stond hij bekend als de Canyon Diablo Crater. Toen het gebruikelijk werd om natuurlijke landschapskenmerken naar het dichtstbijzijnde postkantoor te vernoemen, kreeg hij die van een kantoor dat profetisch de naam Meteor droeg. Sindsdien staat hij bekend als de Meteor Crater. Lange tijd was er binnen de wetenschappelijke wereld veel discussie over het ontstaan van kraters die er wel als vulkaankraters uitzagen, maar geen vulkanische activiteit vertoonden. Daniel Barringer (1860-1929), wiens familie nog steeds het grondgebied van de krater beheert, was de eerste die de wereld wist te overtuigen van het feit dat het hier om een inslagkrater van een meteoriet ging. Meteor Crater wordt sindsdien ook vaak de Barringer Crater genoemd. De meteoriet zelf heet echter nog steeds de Canyon Diablo Meteoriet, vernoemd naar het al lang verlaten stadje dat aan het Canyon Diablo ravijn ligt. In 1953 heeft men, dankzij onderzoek van deze meteoriet, de geschatte leeftijd van de Aarde kunnen verfijnen tot om en nabij de 70 miljoen jaar. Er zijn fragmenten van 485 kg tot slechts enkele grammen gevonden. Het afgebeelde fragment weegt 45 gram en heb ik afgelopen week op een mineralenbeurs in Antwerpen op de kop getikt. Het ijzer van deze meteoriet werd al door de eerste Amerikaanse Indianen gebruikt en wordt ook nu nog verzameld en verhandeld.

 

Lees ook: De Campo del Cielo Meteoriet en De Sikhote-Alin Meteoriet.

De vertraging van tijd

Sunday, 24 May 2015

Dark energy is een onbekende en onzichtbare vorm van energie die moet verklaren waarom de uitdijing van het heelal versnelt. Het is een hypothese uit de 90er jaren van de vorige eeuw die, ondanks dat er veelal wordt aangenomen dat hij juist is, vooralsnog niet is bewezen. We kunnen alleen de vermeende effecten ervan waarnemen, niet de bron zelf. Eén van de meest in het oog springende effecten is de bekende roodverschuiving van sterren. Deze verschuiving suggereert dat het heelal zich de laatste helft van zijn bestaan sneller uitbreidt.

 

Een team van Spaanse wetenschappers claimt echter dat het zinloos is om naar het bestaan van dark energy te blijven zoeken omdat de hele hypothese verkeerd is. Volgens hun kunnen alle effecten die wij aan het bestaan van dark energy toekennen, worden verklaard door het feit dat de tijd zelf steeds langzamer loopt. Zij stellen dat de tijd sinds het ontstaan van het heelal langzaam tot stilstand komt en uiteindelijk helemaal zal stoppen.

 

De vermoedelijke versnelling van het uitdijende heelal en de roodverschuiving van de sterren zou volgens hen verklaard kunnen worden door het verschil in snelheid tussen de tijd waarin het licht van de sterren die wij zien bestonden en onze huidige vertraagde tijd. Het duurt heel lang voor het licht van een ster ons bereikt, in die tussentijd kan onze tijd al langzamer zijn gaan lopen. Dit verschil in snelheid kan de illusie creëren alsof alles van ons wegsnelt. De vertraging van de tijd zou nagenoeg onmerkbaar langzaam gaan, maar gezien de enorme afstanden die het licht van sterren afleggen alleen daar zichtbaar zijn.

 

Lees ook: Entropie en tijd enTijd is kou.

The Tube

Saturday, 23 May 2015

De Underground van Londen, door Londenaren The Tube genoemd, trekt een ongelooflijk aantal mensen door een rietje. Dagelijks reizen meer dan 3 miljoen mensen in Londen met de metro. Het verkeer in de stad is zo geconstipeerd dat er vrijwel geen normaal vervoer meer mogelijk is en dus beweegt het merendeel van de mensen zich als een moderne troglodiet ondergronds. Als je tijdens rush-hour een station in loopt voeg je je bij honderden mensen die elkaar niet aankijken en zich gelaten door steeds smallere gangen laten drijven. Steeds dieper dalen ze af tussen de fundamenten van de stad tot ze zich, opeengepakt in een krappe benauwde cabine als parels aan een oneindige ketting, met razende vaart door de wirwar van ondergrondse gangen laten trekken.

 

Lees ook: De wind in de metro.

Gouden Kauri (Cypraea aurantium)

Wednesday, 20 May 2015

gouden kauri (cypraea aurantium) 5-2015 2356gouden kauri (cypraea aurantium) 5-2015 2365De Gouden kauri is voor veel verzamelaars de Heilige Graal onder de schelpen. Het is een zeer zeldzame schelp, waar men vroeger een klein fortuin voor neerlegde. Ze zijn nu iets makkelijker te verkrijgen, maar een gaaf exemplaar met een diepe kleur kan nog steeds tot €500.- opbrengen. De slakken komen voor bij Fiji en de Samar en Solomon eilanden. Ze leven daar aan de zeezijde van koraalriffen in rotsspleten en grotten op een diepte van 15 tot 45 meter. Ze verstoppen zich overdag en komen ´s nachts tevoorschijn om zich te voeden. Verse schelpen zijn magenta, dat onder invloed van zonlicht al snel tot een abrikoos oranje kleurt. Datzelfde licht kan er echter ook voor zorgen dat de schelp zijn kleur en waarde weer kwijtraakt. De kleur kan namelijk snel vervagen. Deze schelpen moeten dus zorgvuldig en donker worden bewaard. De Gouden kauri was lang het statussymbool van de Fiji-hoofdmannen. Het was een teken van macht en vertegenwoordigde de kracht van de voorouders en de status van de drager. De naam aurentium staat overigens niet voor goud maar voor de zonsopgang (aureus), die op de breedtegraad waar deze schelpen worden gevonden diep oranje kan zijn.

 

Lees ook: Tijgerkauri (Cypraea tigris) en Kamelen, vagina’s, sluitspieren en porselein.

Soldaatkrab (Mictyris sp.)

Tuesday, 19 May 2015

mictyris sp 5-2015 2291-mictyris sp 5-2015 2287Dit minuscule krabje van amper één cm van kop tot staart, is hoger dan hij lang is. Boven op zijn lijfje staan twee korte oogsteeltjes en hij houdt zijn smalle scharen verticaal voor zich. Zijn poten bevinden zich meer onder dan naast zijn lichaam en hij is een van de weinige krabben die zich niet zijlings maar zich recht vooruit beweegt. Hij lijkt nog het meeste op een zeepok met pootjes.  Deze krabbenfamilie (Mictyridae) komt voor van Australië tot aan Japan en kent zeven soorten. Ze leven op modderbeddingen en stranden in groepen van enkele duizenden bij elkaar. Ze voeden zich daar met in het zand levende micro-organismen. Ze filteren steeds een kleine hoeveelheid uit en laten daarbij kleine ronden balletjes verwerkt zand achter. De mannetjes vormen vaak grote legers die gezamenlijk in rechte colonnes over het strand trekken. Hieraan danken ze in de volksmond de naam soldaatkrabben. Ze brengen het grootste gedeelte van de dag onder het zand door. Ze kunnen zich snel met een kurketrekkerbeweging ingraven en vlak voor eb graven ze zich weer uit. Om het losse zand van hun lijfje te halen gooien ze zich eerst op hun rug en springen direct daarna terug op hun pootjes.

 

Lees ook: Kiezelkrab (Randallia eburnea)De heremietkreeft, Leven op dood en Dode krabben.

 

Opgezette apen (2)

Sunday, 17 May 2015

chimp nat hist london 5-2015 5985orang nat hist london 5-2015 5983 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lees ook: Opgezette apen en Piku de orang-oetan.

Mad Max: Fury Road (2015)

Sunday, 17 May 2015

mad max fury roadDe film is nog maar net in de bioscopen en er wordt nu al gesproken over een klassieker. Het publiek en de critici zijn het deze keer met elkaar eens, Fury Road is een meesterwerk. Een duistere, waanzinnige film die nog het meest wegheeft van een visualisatie van de gitaarsolo van een hardrockband. De film heeft nagenoeg geen verhaal, amper karakteropbouw en geen snedige oneliners, slechts compromisloze actie en waanzinnig mooie cinematografie.

 

Mad max speelt zich af in een post apocalyptische wereld waar benzine, water en fatsoen schaars zijn. Mensen worden gebruikt als bloedzak, melkmachine of incubator en alleen het recht van de sterkste geldt. Tom Hardy speelt Max, de titulaire hoofdpersoon die we van de drie eerdere Mad Max films uit 1979, 1981 en 1985 kennen. George Miller pakt na 30 jaar opnieuw de handschoen op en blaast in één keer een heel genre nieuw leven in. Het verhaal is simpel, Max wordt gevangen genomen door Immortan Joe, een gestoorde Messias die al het water in een verder uitgestorven woestenij bezit. De eigenlijke hoofdpersoon van de film, imperator Furiosa, fantastisch neergezet door Charlize Theron, steelt Immortan Joe zijn persoonlijke harem/fokvee en probeert samen met Max te vluchten. Immortan Joe wil echter koste wat kost zijn bezit terug en dat resulteert in een waanzinnige achtervolging. Auto’s en levens worden achteloos opgeofferd, ontploffingen, botsingen beukend metaal en schurend zand volgen elkaar zo snel op dat de film je vrijwel geen adempauze gunt. En al die actie en al die waanzin is onwaarschijnlijk mooi gefilmd. Alles is ondergeschikt aan de cinematografie, geen compromis.