Toen ik gisteren naar mijn werk fietste, lag er een snip op de stoep. Hij keek verdwaasd uit zijn ogen en stond te wankelen. Twee behulpzame dames hadden een doosje gehaald en de dierenambulance gebeld. Dit is zo’n beetje de enige tijd van het jaar dat je een houtsnip in de stad tegenkomt. In het najaar trekken ze vanuit het koude Noorden en Noordoosten wat zuidelijker en worden ze vaak door de lichten van de stad aangetrokken. Houtsnippen hebben hele goede ogen en vliegen vaak ’s nachts. Deze ogen staan relatief ver naar achteren en hoog in de schedel, zodat hij de hele omgeving in de gaten kan houden, zonder met zijn kop te hoeven draaien. De achterkant van zijn schedel staat aan de zijkanten zelfs een beetje hol, zodat de houtsnip een 360° zicht heeft. Dat is natuurlijk een groot voordeel als hij met zijn lange gevoelige snavel in de bodem naar wormen, larven en insecten zoekt. Er zijn dan ook weinig roofdieren die dit schuwe en goed gecamoufleerde beestje onverwacht kunnen verschalken. Het is echter wel een nadeel als hij in volle vlucht op het laatste moment iets wil ontwijken. Omdat zijn ogen hem geen goed dieptezicht geven, kan hij moeilijk afstanden inschatten. Menige houtsnip die ’s nachts in de stad is neergestreken, vliegt bij het ochtendgloren dan ook keihard tegen onze glazen gebouwen op. Dat was dan ook precies wat met deze houtsnip is gebeurd. Toen hij in de vroege ochtend wilde wegvliegen, stond het glazen kantoorgebouw aan de spoorlaan in Tilburg in de weg. Gelukkig heeft hij deze botsing overleefd, iets wat veel andere vogels helaas niet kunnen zeggen. Dergelijke glazen gevels zijn verantwoordelijk voor veel sterfgevallen onder vogels.

Op houtsnippen mag sinds 2002 niet meer worden gejaagd, ze zijn nu een beschermde diersoort. Voorheen was het een gewilde jachtvogel en het enige kleinwild waar jagers een trofee van namen. Het kleine ranke veertje aan zijn duim, ook wel het snippenveertje of schildersveertje genoemd en de snippenbaard, een waaiervormig veertje van zijn rug, ter hoogte van de staartinplant, waren beide gewilde trofeeën die jagers graag op hun pet staken. Het schildersveertje dankt zijn naam aan het feit dat het wel voor fijnschilderwerk en aquarellen werd gebruikt.

Vroeger noemde men houtsnippen ook wel “dame met het lange gezicht” of “dame met de fluwelen ogen” vanwege hun zwarte glanzende ogen en lange snuit. Ook stonden ze bekend als hemelgeiten. Snippen die in het voorjaar hun baltsvlucht maken, laten zich vaak geleidelijk met gespreide staartveren omlaag vallen. Het klapperen van de staartveren lijkt dan wel wat op het blaten van een geit. Dankzij zijn wispelturige schokkerige vlucht, zijn knorrende, piepende en blatende geluiden en zijn verborgen nachtelijke leven is de houtsnip verreweg onze interessantste snip. Toch heeft hij in Nederland nooit een postzegel of valuta gesierd, die eer bleef behouden aan de watersnip en de poelsnip die tussen 1980 en 2002 respectievelijk aan de voor- en achterkant van een briefje van honderd gulden stonden. Houtsnippen hebben in veel andere landen van Europa (oa Duitsland, Malta, Polen en Roemenië) wel op postzegels gestaan.

Rectificatie (23-11-2024): In dit bericht was een fout geslopen, de naam hemelgeit behoort toe aan de watersnip, niet aan de houtsnip. In sommige publicaties werd het blatende geluid dat de staartveren van de houtsnip maken ook aan de watersnip toebedeeld. Ik heb echter niet kunnen verifiëren of de watersnip dit vermogen ook heeft, maar deze dame met de fluwelen ogen kan dus geen aanspraak maken op de titel hemelgeit. 

De paarse loopkever is een grote zwarte loopkever met een paars-violette glans op het borstschild en op de randen langs zijn dekschilden. Hij heeft weliswaar vleugels onder deze dekschilden, maar kan daar niet mee vliegen. Het is een snellopend roofdier dat 3,5 cm groot kan worden en ’s nachts op slakken, wormen en larven jaagt. Overdag schuilt hij onder stenen en houtstronken. Ze hebben grote kaken waarmee ze zelfs ons pijnlijke kunnen bijten en hun prooien in stukjes knippen. Ze behoren tot het kevergeslacht Carabus of zoals we ze in het Nederlands noemen, de schallenbijters, een verzamelnaam voor kevers die men ook wel “echte” loopkevers noemt. Ze danken deze naam aan escarbot, het Franse woord voor mestkever. Dit woord verbasterde tot scalbote en werd later als schalebijter gebruikt voor loopkevers. De Latijnse geslachtsnaam Carabus is ook van mestkever afgeleid en komt van het Griekse karabos, dat gehoornde kever betekent.  

Schallebijters zoeken elkaar in de lente op en de vrouwtjes zetten na de paring de witte eitjes één voor één af in de bodem of in dood hout. De forse zwarte larven zijn net zo snel en vraatzuchtig als de kevers en kunnen ook net zo vervaarlijk bijten. Ze hebben nog geen samengestelde ogen en vervellen twee keer voor ze zich na tien maanden in een cocon verpoppen. De volwassen kever kruipt aan het begin van de herfst uit zijn pop maar overwintert eerst om daarna pas in de lente van het volgende jaar tevoorschijn te komen. Omdat ze veel op wortel knagende larven jagen, zijn ze heel gewild in tuinderijen. Ze komen redelijk algemeen voor in parken, bossen, heidegebieden en tuinen in heel Europa tot in Scandinavië en Groot Brittannië.

Paarse loopkevers (Carabus violaceus, 1758) hebben nagenoeg gladde elytra (dekschilden) met slechts een lichte structuur, maar er bestaat ook een ondersoort met richels en putjes op de elytra, deze noemt men vaak Violette schallebijter (Carabus violaceus purpurascens, 1787). Om het moeilijker te maken is er nog een andere schallebijter, de Korrelschallebijter (Carabus problematicus, 1786) die uiterlijk sterk op de Violette schallebijter lijkt. Deze is net iets minder langwerpig en heeft meer een voorkeur voor duinen en zanderige streken. Hij onderscheidt zich van beide andere kevers doordat de achterpunten van zijn borststuk (protonum) boven het vlak van het protonum uitsteken. Bij de paarse loopkever en de violette schallebijter liggen deze punten beide onder het vlak van het protonum. Daarnaast heeft Carabus problematicus nog iets prominentere richels en korrels op zijn elytra dan de violette schallebijter. Alle drie de soorten lijken echter zoveel op elkaar dat niemand het je kwalijk zal nemen als je ze in het veld gewoon paarse loopkevers noemt.

Deze slogan van het Hillary kamp kan heel goed aan Trump zijn overwinning hebben bijgedragen. Hij zorgde er in elk geval voor dat bij elke uiting van de democraten de naam van Trump werd getoond. Goede slogans zijn niet dubbelzinnig, slogans moeten een eenduidige niet mis te verstane boodschap in zo min mogelijk woorden overbrengen. Veel slimme en dubbelzinnige teksten worden onbewust vaak niet zo gelezen. Deze door Glenn L. Campbell geschreven slogan is door veel kiezers als love Trump, of zelfs als love Trump’s hate opgevat.

De slogan van Trump, make America great again, is natuurlijk niet van hemzelf afkomstig. Ronald Reagan gebruikte hem al in 1980 tijdens zijn eigen campagne. Hij is echter wel veel sterker dan die van Hillary. Hij zorgt ervoor dat je Trump associeert met Amerika en dat mensen dus eigenlijk voor zichzelf kiezen.

Hillary heeft met haar dubbelzinnige slogan Trump dus onbewust in de kaart gespeeld.

Lees ook: Democratie en Schuttingtermen, Sarah bernhardt en The Greenwich Timelady.

Populistische politici zoals Donald Trump poseren zichzelf als sterke leiders die de emoties van het volk vertegenwoordigen. Je hoort ze dan ook in het openbaar regelmatig refereren aan de wens of de stem van het volk, waarbij zij pretenderen de enige politicus te zijn die daar echt naar luistert. Om die reden hebben ze ook overwegend negatieve programma’s en spelen ze in op onvrede en angst. Het volk is tenslotte altijd ontevreden en als populist kun je daar gebruik van maken. Door collectieve onvrede te benoemen kun je mensen verenigen zonder dat ze zich druk hoeven te maken over de complexiteiten van een oplossing.

Omdat populistische politici een volk op hun onvrede aanspreken, hebben zij steevast een zondebok nodig. Bij voorkeur een minderheidsgroepering. Het helpt niet als je het volk vertelt dat zij zelf verantwoordelijk zijn voor hun ellende. Het is veel makkelijker om Marokkanen, Mexicanen, Joden, Zigeuners, moslims, of je politieke tegenstanders de zwarte piet toe te schuiven.

Populisten houden daarnaast niet van nuances, compromissen of open debatten. Ze krijgen hun grootste aanhang juist in de aanloop naar verkiezingen, als de emoties het hoogst oplopen. Waarbij zij de stemmers op het hart drukken dat zij niet doof zijn voor de stem van het volk, dat zij geen achterkamer compromissen zullen sluiten, en bovenal dat zij de bron van alle ellende en alle onvrede eindelijk eens echt zullen gaan aanpakken. Dit doen ze steevast met Peppie-en-Kokkie-oplossingen, zoals deportaties, annexaties en muren. Alhoewel dergelijke oplossingen natuurlijk geen echte oplossingen zijn en veelal meer problemen veroorzaken dan ze oplossen, is de ontevreden bevolking blij dat er eindelijk eens een leider opstaat die het probleem niet alleen benoemt, maar daar ook een voor hen begrijpelijke oplossing voor aandraagt. 

Omdat de populistische politicus zich presenteert als de vox populi, de stem van het volk, verkrijgt hij een hechte emotionele band met zijn volgelingen. Deze schenken hem hiervoor een vertrouwen dat is geboren uit het geloof dat deze leider hun taal spreekt en als een soort van Sinterklaas hun specifieke individuele problemen gaat oplossen. Volgelingen van dergelijke leiders zijn dan ook sneller geneigd om diens gedrag, hoe afstotelijk ook, te bagatelliseren.

Deze combinatie van elementen, het inspelen op angst en onvrede, het benoemen van een zondebok, het bieden van een toveroplossing en het verkrijgen van het vertrouwen van de man met de pet, maakt populisten bijzonder gevaarlijk. De geschiedenis leert dat zij snel en relatief makkelijk aan de macht komen, maar dat zij totaal niet zijn opgewassen tegen de complexe taken van regeren. Het duurt meestal dan ook niet lang tot het volk weer begint te morren en wat dergelijke leiders, die de macht volledig naar zich hebben toegetrokken, dan doen, is nog maar de vraag.

Lees ook: De inaugurele rede van Believe me Trump, Donald Trump en The Overton Window en Democratie en Schuttingtermen.

Hoewel deze algemene plaatjeszwam eetbaar is, zou ik mezelf er toch niet aan wagen. Zijn naam is niet voor niets fopzwam. In het Engels noemt men hem terecht “scurfy deceiver”. Hij lijkt teveel op andere potentieel dodelijke paddenstoelen zoals het giftige mosklokje of de gordijnzwammen. Fopzwammen hebben een sterk wisselend uiterlijk dat onder andere afhankelijk is van hun leeftijd en de weersomstandigheden. Zo beginnen ze vaak felrood of oranje en verkleuren daarna naar rozebruin of grauwgrijs. De geschubde fopzwam heeft in tegenstelling tot de gewone schubzwam (Laccaria laccata) geen kale hoed maar is schurftig tot fijn geschubd en over het geheel wat robuuster. Je vindt hem vaak op natte plaatsen in naald en loofbossen. 

Fopzwammen zijn ectomycorrhiza-partners van veel bomen. Dit betekent dat zij een symbiotische samenwerking aangaan, waar beide van profiteren. Deze paddenstoelen gaan vaak al in een vroeg groeistadium van een boom deze verbintenis aan. Zijn schimmeldraden groeien om de buitenkant van de wortels heen en dringen in de worteltop tot in de intercellulaire ruimtes door. Ze helpen de boom daarna bij het opnemen van water en mineralen en krijgen hier koolstof en andere organische voedingsstoffen voor terug. Sommige van deze zwammen, zoals de tweekleurige fopzwam (Laccaria bicolor) produceren zelfs giftige druppels waarmee ze nematoden of springstaartjes verlammen. Ze nemen daarna het stikstof uit deze prooien op en geven dit gedeeltelijk weer aan de boom af. Sommige van deze schimmels kunnen bomen zelfs tegen zware metalen zoals nikkel beschermen, hoewel tot nu toe nog niet bekend is hoe ze dat doen. Deze symbiose tussen schimmels en planten bestaat al meer dan 50 miljoen jaar. Veel bomen zijn op deze manier volledig van paddenstoelen afhankelijk en zouden zonder deze symbiose niet kunnen overleven. De aanwezigheid van ectomycorrhiza-schimmels is hierdoor niet alleen bepalend voor de algehele gezondheid van een bos, maar ook voor diens biodiversiteit. In sommige kwekerijen worden deze paddenstoelen gebruikt om zaailingen zich sneller te laten ontwikkelen.

Klik hier voor meer berichten over paddenstoelen.