Deze zwart-wit film uit 1955 eindigt met het verzoek om niet aan anderen te vertellen wat je hebt gezien. Aangezien ik van de film heb genoten zal ik dan ook niets van het plot verklappen.

Simone Signoret speelt de minnares van een agressieve hoofdmeester. Samen met zijn timide vrouw beraamt ze een plan om hem te vermoorden, maar als ze zijn lijk hebben verstopt, verdwijnt het.

Henri Georges Clouzot heeft met deze film een buitengewoon mooie en complexe thriller afgeleverd die nog niets aan kracht heeft ingeboet. Door het fraaie acteerwerk van de jonge Signoret en Clouzots vrouw Vera Clouzot wordt je langzaam meegezogen in hun intrige en de onvermijdelijke afdaling naar hun noodlot. De locaties en manier van filmen zorgen voor een toenemend bevoel van claustrofobie en dreiging en de film heeft genoeg angstaanjagende scenes om zelfs een horrorfan te kunnen bevredigen.

Deze film hoort thuis in de top 50 beste films aller tijden. Het plot is beter dan van Memento, de cinematografie beter dan van Schindlers list en het acteerwerk beter dan van Titanic (hoewel dat laatste misschien niet zo’n prestatie is). In deze film uit 2003 laat Chan-wook Park ons zien dat de creatieve cinema nog lang niet dood is. Elke scene heeft zijn eigen kracht en schoonheid en de film wisselt moeiteloos tussen de meest uiteenlopende emoties. Als fotograaf stond ik versteld van de intensiteit en inventiviteit van sommige shots. Zelfs als je de film met je ogen dicht op pauze zou zetten word je nog getrakteerd op buitengewoon mooie beelden. Het plot is ijzersterk en volgt de emotionele ontwikkeling van de hoofdpersoon. Een schijnbaar willekeurige man wordt gekidnapt en na 15 jaar eenzame opsluiting weer vrijgelaten. Vol wraak gaat hij op zoek naar zijn kidnapper. Al zoekend vind hij meer dan hij aankan en hij leert dat hij een onvergeeflijke fout uit zijn verleden nooit meer goed kan maken.

Hoewel een analogie soms onontbeerlijk is om complexere ideeën te kunnen begrijpen kunnen analogieën ook makkelijker misbruikt worden. Eén zo’n misbruikte analogie is die van Darwin van de evolutie als een boom. Letterlijk schreef Darwin het volgende: ‘Of the many twigs which flourished when the tree was a mere bush, only two or three, now grown into great branches, yet survive and bear the other branches; so with the species which lived during long-past geological periods, very few have left living and modified descendants’. Darwin maakte de analogie tussen evolutie en een struik, waarbij elke tak gelijkwaardig is aan de andere. Enkele takken groeiden langer door en vertakten zich, zoals een boom, verder.

De analogie met de struik werd echter vergeten en door die van de boom vervangen, ‘the tree of life’, suggererend dat evolutie een progressieve kracht is. De boom werd een ladder waarop al het leven hiërarchisch werd gerangschikt, met het blanke ras bovenop de bovenste trede, als toppunt en culminatie van de evolutie. Dit misbruik van Darwins analogie lag aan de grondslag van generaties van racistische pseudowetenschap. Net als ’de vloek van Cham’ in de bijbel, greep men deze uitspraak aan om uitbuiting en genocide te vergoelijken.

Lees ook: Het gevaar van een goed idee.

Ik heb in Granada ooit een workshop gehad van een beroemd geograficus en antropoloog. Daarin werd ons geleerd om op een bepaalde manier naar het landschap te kijken en om te voorspellen op welke plaatsen zich menselijke nederzettingen zouden ontwikkelen. Als we rekening hielden met een aantal verschillende factoren bleken we redelijk nauwkeurig te kunnen aangeven waar steden zouden ontstaan. Door onze voorspellingen op een kale topografische kaart te vergelijken met een satellietkaart van hetzelfde gebied kwamen we tot een overeenkomst van meer dan 80%. Na een aantal dagen bleken we de berekeningsfactoren niet meer bewust te gebruiken en konden we vrijwel direct, intuïtief op een kale topografische kaart de juiste locaties voor nederzettingen aangeven.

Toen verbaasde het me al dat het zo makkelijk was om de grootschalige handelingen van een grote groep mensen te voorspellen. Hoewel we er vaak van uit gaan dat het makkelijker wordt om het gedrag van een groep te voorspellen naarmate deze groep groter wordt, blijken toch vrijwel dezelfde regels te gelden bij het bepalen van de locatie van kleine groepen mensen. Zo kun je op een topografische kaart van een land net zo makkelijk de plaatsen aangeven waar steden komen als op een stadsplattegrond de plaatsen waar mensen blijven stilstaan.

Mensen gedragen zich als drijfhout, als je jezelf mensen als een bewegende stroom voorstelt kun je gemakkelijk aangeven op welke plaatsen iemand zal blijven steken. Zo staat vrijwel iedereen net naast een deuropening en niet tien meter daar vandaan, mensen verzamelen zich op straathoeken, kruispunten, bij ingangen en bij roltrappen. Iedereen zal zich wel eens hebben afgevraagd waarom er altijd vlak naast een ingang groepjes mensen staan, waarom het altijd zo druk is bij het verlaten of betreden van een pand of trein. Dat komt omdat iedereen vrijwel instinctief de bewegingsstroom van de kudde aanvoelt en zich net als drijfhout op een rivier verzamelt bij flessenhalzen en getijdepunten.

Hoewel de brugspin (larinioides sclopetarius) wel wat kleur variaties kent is hij meestal geelbruin. Dit donkere exemplaar is echter bijna melanistisch. Afgezien van de witte haren op zijn cephalothorax en poten is hij vrijwel volledig zwart. Hoewel melanisme van sommige spinnensoorten in de tropen bekend is weet ik niet of dit ook bij Europese soorten voor komt. Deze brugspin zou dus zowel een erg donker als een melanistisch exemplaar kunnen zijn.

De brugspin is een forse wielwebspin met een fluweelachtig uiterlijk waarvan je de webben het meest op bruggen boven stromend water vindt. Ze komen ook regelmatig voor in droge gebouwen zoals pakhuizen waar ze hun web in de buurt van een lichtbron bouwen maar je vind ze niet op vegetatie. Deze zwarte brugspin kwam ik tegen in een staalwalserij bij Luik, ze had haar web voor een TL-balk geweven.