‘Kom mee naar buiten al-le-maal, dan zoeken wij de Wie-le-waal. En horen wij die muzikant, dan is het zomer in het land. Dudel-joh klinkt zijn lied, dudel-joh klinkt zijn lied, dudel-joh en anders niet’.

Als jongetje was ik al erg geïnteresseerd in de natuur. Ik tekende paddenstoelen na, ging naar de polder om de vossen te bekijken, telde de ransuilen in het park en lette altijd goed op welke vogels ik hoorde.

Mijn lagere school heette De Wielewaal, naar een mooie gouden vogel met rode snavel en blauwe poten. Van mijn moeder had ik ooit het boekje “Zien is Kennen” gekregen. Dit oude vogelboekje uit 1937 was van haar vader geweest en ze had het aan mij door gegeven zodat ik kon achterhalen welke vogels ik allemaal al had gezien. Met een potlood zette ik dan een kruisje achter de naam van de vogel. Zo was dit kleine boekje voor mij niet alleen een determinatiegids maar ook een schatkist, gevuld met alle vogels die ik ‘kende’. Omdat volgens deze gids de Wielewaal in Nederland voorkwam keek ik altijd goed om me heen of ik er misschien niet eentje zag. Ze zouden mijn school tenslotte toch niet voor niets naar deze vogel hebben vernoemd? Als ik dus van huis af naar het lage schoolgebouwtje liep, nam ik altijd een route die me tussen de bosjes naast de huizen en onder de flatgebouwen door voerde. Daar had ik namelijk de meeste kans om deze illustere vogel te zien. Later kwam ik er achter dat er een reden was waarom ik van de Sperwerlaan via de Aalscholverlaan naar De Wielewaal liep. Alle straten en gebouwen in onze wijk hadden vogelnamen. Iets waar ik nooit bij had stilgestaan. Mijn lagere school had bij wijze van spreken net zo goed De Olifant kunnen heten. Door de jaren heen heb ik toch heel wat vogels in mijn boekje kunnen aankruisen maar de Wielewaal ben ik nog nooit tegen gekomen.

Veel vogelnamen zoals de Koekkoek, de Tjiftjaf, de Oehoe, de Grutto en de Kwak zijn onomatopeeën, deze dieren ontlenen hun naam aan het geluid dat ze maken. De naam Wielewaal is echter geen onomatopee, het woord komt al voor in een tekst uit 1287. De oudste vorm is ‘wedewale’. Wede betekende ‘bos’, en wale wordt in verband gebracht met het Oudnederlandse galan ‘zingen’. De verwisseling van ‘g’ en ‘w’ komt wel vaker voor. Een Wielewaal is dus eigenlijk een boszanger.

Mijn zoontje zit in zijn pyjama op het kleed. Overal om hem heen ligt Lego. Met langzame bewegingen zoekt hij geconcentreerd tussen de losse blokjes, zijn mond staat half open en af en toe haalt hij zijn neus op. Ik zit op de stoel, met een hete mok koffie in mijn handen. Telkens als ik een slok neem beslaan mijn ogen en moet ik knipperen. Zo lang ik me niet teveel beweeg blijft alles staan. Voorzichtig neem ik de omgeving in me op. De boom aan de straat voor het huis werpt een schaduw op de halfgesloten luxaflex, telkens als er iemand voorbij loopt wordt de kamer even wat donkerder. De lucht in mijn neus draait en kriebelt en lijkt er door mijn oren weer uit te willen. Ik haal mijn neus op en probeer te slikken. Achter mijn zoontje vanuit de tuin hoor ik een paar duiven en achter mijn rug rijdt een vrachtwagen door de straat. Heel even lijkt het alsof het licht uitgaat. Mijn zoontje kijkt op en speelt meteen daarna weer door. Naast hem ligt een stapel verfrommelde papieren zakdoekjes en regelmatig knippert hij met zijn ogen. Voorzichtig stap ik uit de stoel en maak een plekje naast hem vrij. Samen zoeken we verder naar een ontbrekend stukje Lego. Terwijl de blokjes zachtjes op het tapijt rammelen halen we allebei op precies hetzelfde moment onze neus op. Mijn zoontje kijkt me aan en ik wordt getrakteerd op een glimlach.

‘The great grey beast February had eaten Harvey Swick alive. Here he was, buried in the belly of that smothering month, wondering if he would ever find his way out through the cold coils that lay between here and Easter’.

Deze openingszinnen van ‘The Thief of Always”, behoren tot enkele van de allerbeste van alle kinderboeken. Harvey is een gewone jongen van tien, die zich buitengewoon verveelt. Tot Rictus voor zijn raam verschijnt en hem meeneemt naar Mr. Hoods Holiday House. Hier krijgt hij alles wat zijn hartje begeert. Elke dag wordt gevuld met het beste van een jaar, maar er is een prijs. Harvey daarentegen, is niet van plan deze te betalen.

Dit is een echt kinderboek, geschreven voor een tienjarige maar met een diepte die menig volwassene zou verbazen. De teksten zijn kort en simpel maar tussen de regels ligt een rijkdom aan beelden en emoties. Barker zorgt voor genoeg scherpe randjes om te voorkomen dat deze moderne Peter Pan pedant of zoetsappig wordt. Het is een boekje van amper meer dan 200 pagina’s dat je in één ruk kunt lezen. Gevuld met inventiviteit en avontuur en door hemzelf geïllustreerd met lekker venijnige tekeningen.

De volledige titel van dit boek van Cormack McCarthy uit 1985 is 'Blood Meridian or the Evening Redness in the West'. Het volgt een jongen, ‘the kid’ tijdens zijn reizen tussen de Amerikaans-Mexicaanse grenslanden. Het vertelt hoe hij bij een groep scalpenjagers terecht komt en over zijn relatie met oorlog, geweld en ‘the judge’. Het boek is erg rijk en bijna niet samen te vatten. McCarthy zijn manier van beschrijven is tegelijkertijd buitengewoon mooi en angstaanjagend gruwelijk. Geweld is het enige dat alle gebeurtenissen met elkaar verbindt en het is zo grafisch dat menigeen het boek zal wegleggen. Ook de bijna eindeloze beschrijvingen van leegte en verlatenheid vragen vroeger of later zijn tol van de lezer. Als je daarbij optelt dat McCarthy geen leestekens gebruikt en het gesproken Spaans in het boek niet wordt vertaald, zou je je kunnen afvragen waarom Blood Meridian tot de honderd beste Engelstalige boeken van de moderne tijd wordt gerekend.

McCarthy heeft nooit enige toelichting op dit boek gegeven, hij laat de interpretatie volledig bij zijn lezers. De tekst is zo rijk en indringend dat sommige passages bijna Bijbelse proporties aannemen. Zijn taalgebruik is precies en helder, zin na zin ramt hij de emoties en gebeurtenissen in je hoofd tot je bijna letterlijk murw wordt van al het geweld. Er is schoonheid in het boek te vinden maar dan wel van een hele ruwe en gevaarlijke soort. McCarthy gunt de lezer geen rust, en geen genade, het verhaal biedt geen soelaas, het trekt alleen maar wonden.

Het boek is, verschrikkelijk genoeg, op de werkelijkheid gebaseerd en McCarthy heeft zich zo goed in de tijd en plaats ingeleefd dat je het gevoel krijgt dat hij er bij geweest moet zijn. De karakters zijn halfgoden en apostelen, losgeslagen van de wereld en met hun eigen regels en ethiek. De boeiendste is ongetwijfeld ‘the jugde’. God of duivel, hij is begiftigd met een enorme kracht en intelligentie en veel van zijn litanieën zullen de lezers nog lang aan het denken zetten.

Je kunt het boek haten of liefhebben, McCarthy zijn welbespraaktheid waarderen of verafschuwen, maar hoe je het boek ook leest, het is een geweldige krachttoer. Blood Meridian is typisch zo’n boek dat je nadat je het hebt gelezen nooit meer los zal laten. De beelden die het oproept zijn minstens zo levendig als die van een Goya, Bosch of Melville.

Lees ook: The Sunset Limited.

In deze mooie Technicolor film uit 1947 speelt Deborah Kerr de rol van hoofdnon, zuster Clodagh, tien jaar voor haar rol als non in ‘Heaven Knows Mr. Allison’. Het lukt haar om een heel scala aan complexe emoties over te brengen met niet meer dan een oogopslag en de stand van haar kin.

Een handvol nonnen opent een klooster in een verlaten paleis op het dak van de wereld. Ondanks alle goede bedoelingen raken ze in conflict met zichzelf en de bevolking. De hoogte, constante wind en vreemde omgeving zorgen ervoor dat elk van hen op zichzelf wordt teruggeworpen. Hun enige liaison met de bevolking, de blanke Mr. Dean, loopt de halve tijd in korte broek en zonder shirt door het oude paleis. De transformatie van de onstabiele zuster Ruth van maagdelijke witte non tot vurige vrouw leidt uiteindelijk tot een tragedie en enkele buitengewoon intense scenes. De hele film werd in de studio opgenomen, toch doen de geschilderde achtergronden en de gipsen muren niets af aan de film. De cinematografie en de kleuren zijn zo effectief dat het verhaal volledig binnen een eigen wereld plaatsvindt. Het script is strak en elke acteur heeft zijn eigen en unieke plaats in de opbouw van het verhaal.

De muziek is buitengewoon effectief maar niet opdringerig. De mooie eind scene werd zelfs opgenomen na het schrijven van de muziek en niet zoals meestal andersom. Hier was het de muziek die de camera en de acteurs dirigeerde. Black Narcissus is een fantastische film in alle betekenissen van dat woord. De film won terecht een Oscar voor de art-directie én de cinematografie.