Deze kleine kevertjes (5 tot 8 mm) zitten bij mij in de tuin op de rozemarijn. Oorspronkelijk komen ze uit Zuid-Europa maar ze hebben zich als exoot in Nederland gevestigd. Over het algemeen is dit nog steeds een zeldzame soort. Blijkbaar hebben ze het bij mij echter goed naar hun zin, want ik vind ze tussen juni en oktober regelmatig tussen de blaadjes. Deze Rozemarijngoudhaantjes (Chrysolina americana) lijken sterk op de Gestreepte goudhaantjes (Chrysolina cerealis), deze houden echter meer van tijm dan rozemarijn. Je kunt het Rozemarijngoudhaantje van het Gestreepte goudhaantje onderscheiden dankzij de rijen diepe puntjes die over zijn blauwgroene strepen lopen. Beide soorten zijn heel glanzend en weerspiegelen vaak de kleuren van de omgeving. Ze vallen pas op als je ze op een egale ondergrond ziet. De mannetjes zijn iets kleiner dan de vrouwtjes en minder rond. Deze kevertjes kunnen niet vliegen en ze eten, als je ze niet regelmatig verwijdert, een struik in een mum van tijd kaal. Hun poten en antennes kunnen ze in elkaar vouwen en onder zich trekken, als ze gestoord worden houden ze zich dood en laten ze zich vallen. 

Dit is wellicht het best verkochte zakmes ooit. Opinel zakmessen zijn terecht wereldberoemd. Er worden jaarlijks 15 miljoen zakmessen verscheept en ze vinden hun weg naar de meest uiteenlopende gebruikers. Geen slechte prestatie voor een oud Frans familiebedrijfje. Opinel werd in Savoie in 1890 opgericht en veroverde daarna de markt met zijn betaalbare zakmessen. Een Opinel zakmes is onwaarschijnlijk goedkoop, de Opinel 8 kost amper twaalf euro. Daarnaast zijn ze nog degelijk en betrouwbaar ook. De constructie is simpel, een Opinelmes bestaat uit slechts 5 onderdelen. Het handvat is van berkenhout , heeft een prettig in de hand liggende vorm en wordt gekenmerkt door de vissenstaart aan het einde. Het lemmet was oorspronkelijk uit koolstofstaal maar tegenwoordig zijn deze messen ook met het roestvrijstalen Sandvik 12C27M te krijgen. Sinds 1955 hebben de grotere Opinel messen een Virobloc sluiting. Deze eenvoudige maar zeer effectieve sluiting zorgt ervoor dat je het lemmet in geopende stand kunt vergrendelen.

Dit soort messen zijn zo’n gemeengoed geworden dat men in Frankrijk elk klein zakmes met houten handvat een Opinel noemt. Opinel is emblematisch voor de Franse cultuur en in menig prestigieuze designcollectie opgenomen. In 1985 werd hij in Londen in het Victoria and Albert tentoongesteld als één van de 100 mooiste producten ter wereld, hij behoord tot de 999 Phaidon Design Classics en wordt in New York in het MOMA als een ontwerpers meesterwerk getoond.

Hoewel dit een simpel zakmesje is, werk ik er graag mee. Het eenvoudige koolstofstaal is heel scherp te slijpen, maar behoeft wel wat onderhoud. De sluiting is betrouwbaar en het mesje ligt niet alleen goed in de hand, het weegt ook vrijwel niets. Daarbij hoef je met dit mesje niet voorzichtig om te gaan. Omdat het vrijwel niets kost is het makkelijk te vervangen.

Lees ook: Fontenille Pataud Nature Classic.

Deze “zwam” kom je niet in je paddenstoelengidsje tegen. Het is geen zwam maar een myxomyceet, een slijmzwam, een bewegende kolonie eencellige organismen. Deze slijmzwam beweegt zich op zoek naar voedsel langzaam over de grond, tussen dode bladeren en over boomstammen. Ze leven van bacteriën, organisch afval, protozoa en sporen die ze omvatten en middels een uitgescheiden enzym verteren.

Slijmzwammen bestaan uit eencellige organismen, die zich tot één grote bewegende kolonie samenvoegen. Deze kolonie noemt men een plasmodium en verandert als er voldoende voedsel is opgenomen in een onbeweeglijke substantie, het aethalium. Ze zoeken hiervoor een open plek zoals een boomstronk. Het lichaam trekt zich samen, kleurt helder geel  en vormt de sporen waarmee de slijmzwam zich verspreidt. De slijmzwam kleurt uiteindelijk donker, verdort en laat zijn sporen vrij. Deze worden door de wind verspreid. Slijmzwam sporen kunnen jarenlang inert blijven, wachtend tot de condities goed zijn en ze kunnen ontkiemen. Heksenboter vormt het grootste aethalium van alle slijmzwammen en kan tot 30cm lang worden.

Je komt deze slijmzwam na periodes van hevige regenval, het meest tegen op berkenbast en molm. Deze levensvorm, plant, nog dier, de wetenschap is er nog steeds niet uit hoe ze moet worden geclassificeerd, heeft een ongekende tolerantie voor zware metalen. Fuligo septica kan concentraties zink opnemen die voor andere organismen dodelijk zijn.  Het gele pigment in Heksenboter, fuligorubine, is in staat om zink naar een inactieve vorm over te zetten. Ditzelfde fuligorubine stelt het organisme ook in staat om zonlicht te benutten voor zijn interne processen. Bij sommige mensen kan deze slijmzwam geïrriteerd neusslijmvlies en astma veroorzaken.

Deze schijnbaar eenvoudige organismen zijn tot enkele verbluffende prestaties in staat. Testen met een vergelijkbare slijmzwam, Physarum polycephalum, een slijmzwam die zich makkelijk in laboratoria laat kweken, heeft bewezen dat ze in staat zijn om het zogenaamde kortste route probleem op te lossen. Als ze geconfronteerd worden met een doolhof waarbinnen zich meerdere voedselbronnen bevinden, vormen ze een netwerk met de kortst mogelijke verbindingen tussen deze punten. Een test uit 2010 door Atsushi Tero toonde aan dat deze slijmzwam, wanneer hij wordt geconfronteerd met verspreide voedselbronnen die zich tov elkaar verhouden als Tokyo en diens 36 omringende steden, zich op eenzelfde manier over deze voedselbronnen verspreidt als het huidige Tokyo treinnetwerk. Slijmzwammen zijn echter niet alleen goed in logistiek, ze kunnen ook het verstrijken van de tijd meten en voorspellen. Tijdens een test waarbij een slijmzwam regelmatig werd verwarmd en gekoeld, trok de slijmzwam zich op deze momenten terug en deed dit ook toen een interval werd overgeslagen. Al dit soort schijnbaar intelligent gedrag voeren ze uit zonder enige vorm van centraal zenuwstelsel.

Dat deze levensvorm ons enigszins buitenaards voorkomt, werd in 1973 in Dallas bewezen. Een inwoner vond daar in het gras een pulserende sponsachtige massa.  Lokale nieuwszenders berichtten direct over de ontdekking van een nieuwe levensvorm en velen moesten onwillekeurig denken aan de sci/fi klassieker, the Blob. Uiteindelijk bleek het echter om een buitengewoon grote (46 cm) plasmodiale slijmzwam te gaan.

Lees ook: Cordyceps en Schimmeldood.

Eén van de grotere voordelen van mijn huidige woning is dat de woonkamer op het zuiden ligt. Er komt veel licht binnen en vaak zorgt dat voor prachtige muurtekeningen. Vooral in het najaar, als de zon laag staat.

Deze grote zwam ontwikkelt zich uit een zogenaamd duivels- of heksenei. Een grote lederachtig knol die naar anijs ruikt. Mits men de geleilaag verwijdert is een nog niet geopend duivelsei goed eetbaar. Ze smaakt naar radijs en kan rauw worden gegeten. De paddenstoel breekt met een eiertand op de sporenkap door de schaal en groeit in slechts enkel uren volledig uit. Grote stinkzwammen kunnen tot 30cm groot worden. Pas na het opengaan ontwikkelt zich de karakteristiek aasgeur.

De grote stinkzwam is de sterkst ruikende paddenstoel in Nederland. Zijn geur wordt veroorzaakt door het gleba, de olijfgroene sporenmassa op de sporenkap. Deze geur trekt al snel vliegen aan die zich te goed doen aan de slijmerige substantie. De sporen verlaten later onaangetast het lichaam van de vlieg en worden zo door hen verspreid. Als de sporenlaag helemaal is verwijderd, lijkt het sporenkapje enigszins op een morel. Grote stinkzwammen vind je tussen mei en november in loof- en naaldbossen vaak in groepjes bij elkaar.

De Latijnse naam Phallus impudicus verwijst naar zijn gelijkenis met een erecte penis. Een vergelijking die hem eerder al de namen Saters paddenstoel, Priapus paddenstoel en Duivelspaddenstoel opleverde. Ulisse Aldrovandi (1522-1605) beschreef hem als Fungus priapus en beeldde hem suggestief af, groeiend uit twee rode duivelseieren met een fel rode sporenkap. Vroeger geloofde men zelfs een tijdje dat deze zwam zich ontwikkelde uit zaad dat tochtige herten op de grond lieten vallen. Hij is altijd al in verband gebracht met de duivel. Men dacht dat hij deze eieren zaaide om heksen te lokken. Opgewonden door de lijkgeur zouden zij zich door deze paddenstoelen laten bevruchten en duivelskinderen voortbrengen. De neiging van stinkzwammen om op de meest onverwachte plaatsen hun kop op te steken, versterkte dit idee dat de duivel er achter zat.

Er gaan ook verhalen over dames die deze paddenstoelen in de buurt van meisjesinternaten uittrokken, zodat zijn suggestieve vorm de nog onschuldige meisjes niet op verkeerde gedachten kon brengen. Het bekendst is wellicht het verhaal van Henrietta Darwin, de dochter van de bekende wetenschapper. In haar autobiografie, getiteld Period Piece, schreef Gwen Raverat in 1952 over Henrietta als Aunt Etty. Zij zou een typisch Victoriaanse aversie tegen (of obsessie met, het is maar hoe je het ziet) erotiek hebben. Zo controleerde zij de teksten van haar vader en grootvader op onzedelijkheid en zou zij in jachtkledij en handschoenen, gewapend met een scherpe stok regelmatig het bos intrekken. Hier voerde zij een bizarre oorlog tegen stinkzwammen. Ze zocht ze op geur, wrikte ze los en nam ze in haar mandje mee naar huis. Daar zou zij ze achter gesloten deuren in de haard hebben verbrand. 

Lees ook: Onbeleefde lul.