Weblog

De haven in Hamburg

Wednesday, 22 August 2018

hamburg 7-2018 6045Als je de mensen in Hamburg zou geloven zijn zij na Rotterdam de tweede grootste haven in Europa. Maar dat is chauvinisme, in goederenoverslag komt na Rotterdam eerst nog Antwerpen en dan pas Hamburg. Als je puur naar containeroverslag zou kijken, verdienen ze echter wel de tweede plaats. De haven bestaat al zo lang als Hamburg zelf en was vroeger één van de belangrijkste Hanzehavens. Je kunt er momenteel heel veel rondvaarten doen, maar de leukste zijn toch wel diegene die ’s nachts door de haven varen. Omdat havenwerk nooit stilstaat, zijn alle schepen en machines dan goed verlicht en na zonsondergang is dat een imposant gezicht.

 

hamburg 7-2018 6058hamburg 7-2018 6070

Trump the Game

Wednesday, 22 August 2018

trump the game 8-2018 6248In Helsingborg, in het leuke kleine Museum of Failures, staan allerlei producten die ooit op de markt zijn gebracht maar roemloos ten onder zijn gegaan. Naast Pringles zonder vet, waar je diarree van kreeg, een Barbiepop waar de borsten van konden groeien en een draagbare elpee-speler, welke je perfect horizontaal en stil moest houden als je niet wilde dat hij oversloeg, staat onder andere ook het bordspel, Trump the Game.

 

trump the game 8-2018 6247Dit bordspel leek sterk op monopoly maar is toch niet aangeslagen, ondanks de nooit geverifieerde claim van Trump dat de opbrengsten aan een goed doel zouden worden gedoneerd, is het tot twee maal toe een roemloze dood gestorven. De eerste keer toen het in 1989 uitkwam en men slechts 800.000 van de verwachte 2 miljoen exemplaren verkocht en de tweede keer in 2004, toen men probeerde om het mee te laten liften op het televisieprogramma The Apprentice, ook toen was het een gigantische flop.

 

Als ik het, met vette gouden letters bedrukte, bordspel en de 12 pagina dikke handleiding niet met eigen ogen had gezien, zou ik hebben gedacht dat iemand het als een grap had verzonnen. De laatste jaren heeft dit bordspel wel weer enige faam opgebouwd, zeker nu The Donald het tot president heeft geschopt. Momenteel is het zelfs enigszins een collectors item en hoewel mensen het nu, weliswaar als grap, wel willen hebben, is er waarschijnlijk niemand die het ooit zal spelen.

 

Lees ook: Donald Trump en The Overton Window, Love Trump’s Hate, Vox populi en populisme en Donald en Nacy: De gouden toiletpot.

Hardangerjokulen

Monday, 20 August 2018

hardangerjokulen 8-2018 6256De Hardangerjøkulen is een grote gletsjer in Noorwegen die zich ten noorden van het natuurgebied Hardangervidda bevindt. Wij verbleven een aantal dagen in Fagerheim Fjellstugu tussen Geilo en Eidfjord en konden vanuit het verblijf de gletsjer tussen de bergen zien liggen. We hebben geprobeerd om hem vanaf een parkeerplek iets westelijker aan de Haugestolvegen 7 te bereiken. We hadden de auto vroeg in de ochtend naast de weg gezet en zijn met de zon in de rug naar de gletsjer gaan wandelen. In de Hardangervidda groeien geen bomen, en het terrein is een combinatie van mos, rotsen en lage stugge begroeiing. Boven de open glooiende vlakte trekken de wolken over het landschap en wekken de diepe schaduwen de impressie dat het hele gebied zachtjes deint.

 

hardangervidda 7-2018 6282hardangervidda 7-2018 5663Er lag ongeveer 12 kilometer tussen ons vertrekpunt en de Austra Leirbottskaka, de zuidelijke blauwe gletsjertong van de Hardangerjøkulen. Er liep vanaf ons startpunt geen pad en we moesten over open terrein met tientallen beekjes en riviertjes en om vele bergmeren heen navigeren. We wisten de gletsjer tot op een paar kilometer te benaderen, tot we een brede stroom tegenkwamen waar we niet over konden. We hebben de rivier geruime tijd gevolgd in de hoop hem ergens over te kunnen steken, maar omdat we dezelfde dag nog terug moesten, hebben we dat op een gegeven moment maar opgegeven. We zijn toen, met de zon en enkele hoge rotspunten als navigatiebakens, teruggelopen. Pas tegen het einde van de middag waren we weer bij de auto.

 

hardangervidda 7-2018 6386hardangervidda 7-2018 6164Het was een prachtige tocht. In de snelle heldere stroompjes zwom forel en in de verte zagen we een jonge eland het dal tussen twee bergruggen oversteken. Om ons heen hoorden we regelmatig goudplevieren en af en toe zag je ze op een rots de omgeving in de gaten houden. Het had de dagen ervoor, voor het eerst sinds weken, weer eens geregend en het mos had zich volgezogen. In een bepaald stuk lagen overal grote stenen, elk in een eigen kleine kom, alsof ze uit de hemel waren gevallen en een krater hadden geslagen. Het regenwater had zich in die kommen verzameld en elke steen lag in zijn eigen kleine vijvertje. Het water was zo helder dat je onderin enkele grotere vijvers nog de droge gebarsten bodem zag liggen. Maar er waren ook moerasachtige stukken en kleine watervallen, steile hellingen en velden vol met veenpluis. Ik zal deze dag niet snel vergeten.

 

Lees ook: Hardangervidda.

Cairns en sociale bewijskracht

Sunday, 19 August 2018

cairn hardangervidda 8-2018 6733In Noorwegen en andere bergachtige gebieden vind je vaak door mensen gemaakte stapeltjes met stenen. In Noorwegen noemt men ze varde, wij kennen ze als steenmannetjes of cairns. Als sinds de oudheid legt men stenen op elkaar om een pad of heuveltop te markeren, dat maakt het navigeren een stuk makkelijker. Veel wandelaars die langs zo’n pad liepen, navigeerden van stapel tot stapel en legden daar zelf ook weer stenen bij. Op die manier ontstonden er soms paden met zoveel cairns, dat je zelfs bij dikke mist niet verdwaalde.

 

cairn hardangervidda 7-2018 6720cairn hardangervidda 7-2018 6707Bij het  Ørteren-meer,  in het Noordelijke gedeelte van de Hardangervidda aan weg 7 tussen Gol en Eidfjord, bevindt zich een kleine parkeerplaats waar veel toeristen stoppen om wat foto’s van het landschap te maken. Tussen het parkeerplaatsje en het water ligt een lange smalle strook rotsen met duizenden cairns, je vindt ze tot in de waterlijn. Sommige zijn meters hoog, andere niet meer dan een paar op elkaar gelegde kiezels.

 

cairn hardangervidda 8-2018 6727cairn hardangervidda 8-2018 6730De meeste mensen zullen niet snel zomaar ergens een stapeltje stenen plaatsen. Maar als er eenmaal eentje staat, neemt de sociale acceptatie toe en zullen steeds meer mensen er aan mee gaan doen. In de psychologie noemt men dit sociale bewijskracht (Robert Cialdini), mensen nemen het makkelijkst beslissingen op basis van wat anderen doen. Als iedereen het doet, zal het namelijk wel goed zijn, als er één schaap over de dam is… Nergens is dit mechanisme zichtbaarder dan bij social media. Likes en reviews zijn de benchmark van sociale bewijskracht.

 

Dankzij social media weten tegenwoordig ook steeds meer mensen van deze locatie en toen ik er was, stopte er zelfs een touringcar. Het heeft iets bevredigends om zo’n cairn te maken, om iets zichtbaars in het landschap achter te laten en deze locatie stimuleert om te gaan stapelen. Hoe meer bezoekers er komen, des te meer cairns er worden gebouwd, wat natuurlijk weer meer bezoekers aantrekt.

 

Lees ook: Gratis griepprik, Het gevaar van een goed idee, Het Dunning-Kruger effect tijdens vergaderingen, Zelfoverschatting en Individualiteit.

Witvlakvinder rups (Orgyia antiqua)

Sunday, 19 August 2018

witvlakvlinder rups 6-2018 4642In de volksmond worden de extravagante rupsen van de witvlakvinders zonderlingen genoemd. Deze opvallende rupsen ontpoppen zich uiteindelijk tot vrij onooglijk nachtvlinders. De mannelijke rupsen hebben volgens sommige bronnen knalgele kwastjes haren op hun rug en de vrouwelijke zouden herkenbaar zijn aan witte kwastjes.  Naast deze vier dikke  haarborstels hebben de rupsen nog een paar geveerde zwarte pluimen als horens aan de voorkant naast hun kop en twee, op vinnen lijkende zwarte pluimen  aan de zijkant. Verder nog een lange zwarte borstel als staart op hun achterste en op elk segment een felrode wrat met harde witte haren. Onder al die haren zit een vaal-blauwgrijze rups met geelwitte lengtestrepen en een zwarte kop. Zoals de meeste rupsen van de donsvlinderfamilie hebben ze op hun achterlijf, op segment zes en zeven, speciale klieren waar ze hun haren langs halen. Men weet nog niet zeker waar deze speciale klieren voor dienen, maar volgens sommige bronnen scheiden ze een gif af. Je kunt deze rupsen dus beter niet met blote handen oppakken omdat de vele haren makkelijk tot huidirritaties kunnen leiden.

 

De mannelijke rupsen worden uiteindelijk bruinoranje nachtvlinders met op elke voorvleugel een witte vlek en de vrouwelijke rupsen ontwikkelen zich tot dikke legmachines met twee onontwikkelde vleugelstompjes. Direct nadat de wijfjes uit hun cocon kruipen, lokken ze de mannetjes met feromonen naar zich toe. De honderden eitjes worden na de paring op de harige cocon afgezet, overwinteren daar en produceren het volgende voorjaar weer een nieuwe generatie van superbehaarde extravagante zonderlingen.

Elzenwespvlinder (Synanthedon spheciformis)

Sunday, 19 August 2018

elzenwespvlinder (Synanthedon spheciformis) 6-2018 4498Wespvlinders lijken op en gedragen zich als wespen. Ze missen de voor vlinders karakteristieke schubben op de vleugels en in verhouding tot hun lijf zijn deze doorzichtige vleugels niet alleen veel kleiner, maar ook langwerpig. Daarnaast hebben ze vaak de fellere lichaamskleuren van wespen en vliegen ze in tegenstelling tot de meeste andere nachtvlinders overdag. De rupsen lijken wel wat op keverlarven en boren zich in hout.

 

elzenwespvlinder (Synanthedon spheciformis) 6-2018 4504elzenwespvlinder (Synanthedon spheciformis) 6-2018 4511Ons land kent meerdere wespvlinders, de elzenwespvlinder is daarvan een van de zeldzamere. De rupsen van de elzenwespvlinder ontwikkelen zich twee jaar onder in de stam of wortels van jonge elzen en soms in berkjes. Ze hebben de voorkeur voor dunne stammen en als de elzen te groot worden zal een populaties elzenwespvlinders verdwijnen. Vlak voor de verpopping knagen ze zich door het stammetje een weg naar boven en maken ze een uitkruipgat waar ze in het derde jaar na de verpopping uit tevoorschijn komen, je ziet de lege poppenhuid dan nog vaak half uit het gat naar buiten steken.

 

Volwassen elzenvlinders bezoeken soms bloemen en kun je tussen mei en juni bij houtwallen, oevers en vochtige bossen tegenkomen. Ze lijken sterk op enkele andere wespvlinders maar zijn te herkennen aan de enkele gele band over het blauwzwarte achterlijf en de twee dunne lijnen langs het borststuk.

Dansende tuinrenspin (Philodromus aureolus)

Sunday, 8 July 2018

tuinrenspin (Philodromus aureolus) 6-2018 4742Dit spinnetje was boven op mijn kliko zijn danspasjes aan het oefenen. Met zijn kont in de lucht wiebelde hij langs het randje, voorzichtig peilend naar de sterkste luchtstroom. Daar spon hij een lange draad die als een bliksemafleider omhoog stond. Terwijl hij mij goed in de gaten hield, krabspinnen hebben goede ogen, wachtte hij totdat de draad hard genoeg aan hem trok om op te stijgen of dat de draad ergens aan bleef hangen zodat hij eraan naar boven kon klimmen.

 

tuinrenspin (Philodromus aureolus) 6-2018 4739tuinrenspin (Philodromus aureolus) 6-2018 4737Lees ook: Graskrabspin, ZwartrugrenspinGroene krabspin en Krabspinnen.

Klein vliegend hert (Dorcus parallelipipedus)

Friday, 6 July 2018

klein vliegend hert (Dorcus parallelipipedus) 7-2018 5069Net als zijn grote broer is in ons land het kleine vliegend hert behoorlijk zeldzaam. Ze houden van ongeveer dezelfde leefomgevingen dus is het niet gek dat je, als je zoals ik onlangs er op uit trekt om grote vliegende herten te fotograferen, ook een paar kleine vliegende herten tegenkomt. Ze zijn te herkennen aan hun langgerekte lichaam met rechthoekig borstschild en brede kop. Kop en borststuk zijn samen ongeveer even lang als het achterlijf. Bij de mannetjes is deze kop nagenoeg even breed als het borststuk en zijn de kaken ook iets groter dan die van de vrouwtjes. Deze mannetjes kunnen overigens stevig bijten, je kunt ze dus beter niet oppakken. Het kleine vliegende hert dankt zijn Latijnse naam (parallelipipedus) aan zijn rechte parallelle vorm. Een parallellepipedum is een blokvorm waarvan alle zes de zijden een parallellogram zijn. Over het algemeen worden deze kevers niet veel groter dan een centimeter of twee drie.

 

klein vliegend hert (Dorcus parallelipipedus) 7-2018 5074Afgebeeld is een fors mannetje dat ik bij Milsbeek langs een fietspad tegenkwam. Je kunt aan zijn geknikte voelsprieten met “handjes” aan de uiteinden goed zien dat het een vliegend hert is. Ze zijn zowel dag- als nachtactief en ontwikkelen zich in een jaar of twee drie jaar binnen vermolmde loofbomen. Net als grote vliegende herten hebben ze een duidelijke voorkeur voor oude bomen die door witrot zijn aangetast, aangezien deze alleen het lignine afbreken en het cellulose met de suikers, die de larve als voedsel dienen, in de boom laten.

 

De kevers houden van warmte en vliegen op zwoele zomeravonden. Je vindt ze tussen mei en augustus soms bij uitvloeiende boomsappen of op warme gronden.

 

Lees ook: Parende vliegende herten en Vechtende vliegende herten.

Parende vliegende herten (Lucanus cervus)

Tuesday, 3 July 2018

vliegend hert (Lucanus cervus) 6-2018 4773Het vrouwtje van het vliegend hert heeft niet de voor de mannetjes van deze soort kenmerkende grote kop en gewei-vormig uitgegroeide kaken. Zij heeft twee gewone korte kaken, waar ze overigens wel heel goed mee kan bijten.

 

vliegend hert (Lucanus cervus) 6-2018 4948vliegend hert (Lucanus cervus) 6-2018 4819De vrouwtjes gebruiken deze kaken om in schors te knagen om bij de sapstroom te komen, met dit sap en haar feromonen lokt ze mannetjes om mee te paren. Deze paringen vinden dan ook meestal plaats op de boom. Een bevrucht wijfje graaft zich daarna bij een oude dode eikenstronk in de bodem en legt haar eieren tot op 75cm diepte op de wortels. Daar leven de larven 5 tot 8 jaar van het vermolmde vochtige hout voor ze zich tot volwassen kever verpoppen.

 

vliegend hert (Lucanus cervus) 6-2018 5045Er zijn maar een paar populaties vliegende herten in Nederland en de meeste foto’s van vechtende mannetjes en paringen zijn dan ook in het buitenland gemaakt. Toen ik vorige week naar Milsbeek was gereden om foto’s te maken was ik dan ook heel blij dat ik aardig wat vliegende herten, waaronder een paar strijdende mannetjes, had gezien. Ondanks dat het volle maan was, had je nadat de zon was ondergegaan een zaklantaarn nodig om onder de begroeiing te zien waar je liep. Net toen ik naar huis wilde gaan, zag ik bij het licht van mijn zaklamp in het losse zand voor een oude eikenstronk een mannetje en vrouwtje zitten. Hun kop en ogen zaten onder het gele löss maar ze wisten elkaar toch te vinden en binnen een paar minuten kwam het tot een paring. Het mannetje manoeuvreerde zich achter en boven het vrouwtje, boog zijn kop naar benden en stak zijn grote kaken als twee tralies voor haar neer. Tijdens de paring kon het vrouwtje geen kant op, maar al na een paar minuten was het gedaan en gingen ze uit elkaar. Hopelijk is het vrouwtje bevrucht, en levert deze paring ergens tussen 2023 en 2026 een nieuwe generatie  vliegende herten op.

 

vliegend hert (Lucanus cervus) 6-2018 5048vliegend hert (Lucanus cervus) 6-2018 4811Lees ook: Vechtende vliegende herten en Het vliegend hert.

Vechtende vliegende herten (Lucanus cervus)

Monday, 2 July 2018

vliegend hert (Lucanus cervus) 6-2018 4916Net als bij edelherten gebruiken de mannetjes van vliegende herten hun geweivormig uitgegroeide kaken om mee te vechten. Deze kaken zijn zo grotesk dat ze er niet meer mee kunnen eten, maar ze zijn prima geschikt om een tegenstander mee op te tillen.

 

vliegend hert (Lucanus cervus) 6-2018 4915De enige manier voor de mannetjes om, tijdens de vier korte weken dat zij leven, toch nog te kunnen eten, is als een vrouwtje eerst een gat in de bast van een boom bijt. Ze lokt het mannetje daarna met feromonen in haar uitwerpselen naar zich toe, welke dan wat van de sapstroom kan oplikken. In sommige gevallen moet het wijfje het mannetje zelfs voeren of likt hij het sap van tussen haar kaken op. Meestal komen er meerdere mannetjes op haar af, wat onvermijdelijk tot een confrontatie leidt. Als twee rivaliserende mannetjes elkaar bij zo’n vrouwtje treffen, komt het tot een felle worstelpartij en proberen ze elkaar van de boom af te gooien. Ze schermen met hun kaken en proberen de tegenstander zo vast te pakken dat ze hem kunnen optillen en wegwerpen. Het overwinnende mannetje heeft dan de kans om met het vrouwtje te paren, mits een derde mannetje hem niet net is voor geweest.

vliegend hert (Lucanus cervus) 7-2018 5087Hoewel de mannetjes van grote vliegende herten met hun grote kaken niet echt hard kunnen bijten, kunnen ze deze wel goed als een vorklift gebruiken. Er is aanzienlijke kracht nodig om een tegenstander, die zich met de grote scherpe haken van zijn poten heeft vastgegrepen, los te wrikken. Je hoort ze al vechtend langs het schors schuren en soms komen er samen met de kever zelfs hele stukken bast los.

 

vliegend hert (Lucanus cervus) 7-2018 5099vliegend hert (Lucanus cervus) 7-2018 5089De meeste van deze gevechten vinden tijdens de schemering of net daarna plaats. Dan zwermen de mannetjes op zoek naar een wijfje en kun je goed zien hoe topzwaar kun kaken zijn. Ze vliegen vrijwel rechtop en maken daarbij het geluid van een minihelikopter. Ze landen net zo elegant als ze vliegen en je hoort ze vaak inslaan op de grond of tegen een boom. Als het mannetje geluk heeft, treft hij een vrouwtje en kan hij met haar paren, dat is namelijk het enige doel in zijn korte adulte leven.

 

Lees ook: Het vliegend hert (Lucanus cervus).