Deze schede was lastig om goed in vorm te krijgen. Mes 4 heeft een plat en hoekig ontwerp, iets dat ik in de schede wilde laten terugkomen zonder dat het lijnenspel daar een directe copy van zou worden. Het (wellicht ietwat lugubere) uitgangspunt voor deze schede is de Y-vormige obductiesnede die bij autopsies wordt gemaakt.

Omdat alle naden aan de voorkant zitten, was het nodig het leer eerst goed strak om het mes te vouwen voor ik het kon stikken. Hiervoor had ik het leer nat gevormd en met klemmen naar elkaar gebracht. Daarna heb ik binnen op de plaats van het lemmet stukken leer gelijmd die ervoor zorgen dat de vorm van de schede, als het mes erin zit, vlak ligt met het handvat en de hele schede dus één lange doorlopende rechthoek vormt. De naden aan de voorkant zijn gepolijst en liggen als een rune-vormig litteken op de huid van de schede. De omgekeerde V aan de onderkant van de schede wordt gespiegeld in die van de opening aan de bovenkant.

Deze schede past overigens ook perfect om mes 3 en 5.

Klik hier voor het bericht over mes no. 4.

Klik hier voor meer foto’s van zelfgemaakte messen en schedes.

Mijn zwarte papagaaien-mes had natuurlijk ook een schede nodig. Ik twijfelde lang of ik deze uit hout of leer moest maken, uiteindelijk koos ik voor leer. Om in de sfeer van het dier te blijven is de voorkant van de schede met lijnen, die enigszins aan die van veren doen denken, bewerkt. De schede is aan de voorzijde aan de bovenkant zwart  en aan de onderkant loopt dit uit naar zeer donkerbruin. Aan de voorkant heeft de schede, net als het mes zelf, een kleine pin van messing met zwijnentand.

De achterkant van de schede is zwart en heeft twee stalen ringen om hem mee aan een riem te bevestigen. Deze ringen zijn gemaakt uit het ijzer van het handvat van een oude emmer, die een langer veroudering-procedé hebben gehad dan het lemmet. Ze kregen daardoor een grovere structuur en zijn donkerder. De ringen kunnen aan de achterkant van de schede naar binnen worden geklapt, waardoor ze van voren niet zichtbaar zijn.  Het lemmet klemt zich in de schede en valt er niet uit, ook niet als de schede ondersteboven wordt gehouden.

Klik hier voor het bericht over mes no. 19.

Klik hier voor meer foto’s van zelfgemaakte messen en schedes.

Klik hier, hier en hier voor berichten over andere messcheden.

Voor dit mes heb ik een papagaai als uitgangspunt voor het ontwerp genomen. Omdat de lange staart van deze vogels zich leende voor een Perzische lemmetvorm, heb ik goed gekeken naar de traditionele pesh-kabz, jambiya en khanjar. Er bestaan veel khanjar met dierenhoofden als pommel, ook met die van een papagaai, maar de keuze van het dier bepaalt daar nooit de vorm van het handvat of lemmet, deze blijven generiek. Ik wilde dicht bij de ontwerpen van deze Arabische messen blijven en tegelijkertijd de hele vorm van het mes op het dier te baseren.

Een goed ontwerp is altijd een samenspel tussen vorm en functie, het moet tenslotte ook functioneel zijn en als mes goed in de hand liggen. Het was dus belangrijk dat de ontwerplijnen en de ergonomie in balans waren. De eerste stap was het bepalen van de grove lijnen van de contouren. Toen ik daar enigszins tevreden over was, ben ik zowel de lemmetvorm als die van het handvat gaan verfijnen. De kop van de papagaai vroeg om extra aandacht, hij moest niet alleen lijken maar ook bij het mes passen, het was niet genoeg om een realistische papagaaienkop op een gestileerd handvat te zetten. Daarom heb ik eerst talloze tekeningen van papagaaienkoppen gemaakt. Pas toen ik tevreden was met de mate en stijl van stilering ben ik gaan kijken naar de ruimtelijke verhoudingen en omzetting naar 3D. De krommingen van de lijnen en vlakken moesten overeenkomen met die van de vogel en bij de vorm van mijn hand passen.

Het handvat is van ebbenhout, net als de pupillen. De ogen en de snavel zijn van zwijnentand. De bevestigingspin is van messing met een stukje ingelegd zwijnentand en het lemmet wordt aan beide kanten in het handvat bij de ricasso door twee messing liners ingeklemd. De snavel zit met epoxy en een stevige roestvrijstalen pin aan het hout vast en de iets uitstekende ogen zijn diep in het hout ingelegd. Het gehele handvat is met vijlen, scherpe mesjes en schuurpapier gevormd. De bredere schouders van de papagaai passen in de muis van mijn  hand, mijn duim past op de vleugeltippen aan de rugzijde en de poten aan de voorkant werken als vingerstop. Mijn hand past precies tussen de vingerstop en de kop van de papagaai, die ervoor zorgt dat het mes niet uit mijn hand kan schieten.

Het lemmet is van 6 mm dik O1 staal, heeft een prominente choil, een lange valse snede die doorloopt tot in de punt en een recurve. De ricasso is aan de bovenzijde haaks en aan de onderkant afgerond. De choil heeft de negatieve vorm van het takje waar de papagaai op zou zitten. O1 is een niet roestvast koolstofstaal. Het blanke staal was van zichzelf echter veel te licht en glanzend om goed bij het handvat en het ontwerp te passen. Door het eerst in sterke azijn te etsen en vervolgens met mijn eerder gebruikte roest-omzetting procedé gedeeltelijk zwart te maken, kreeg het een verweerder en rijker uiterlijk. Het gevormde magnetiet heb ik met staalwol gedeeltelijk weggeschuurd, waardoor de dieper geëtste gedeeltes zwart bleven en het lemmet een mattere structuur kreeg.

Het hele mes weegt slechts 265 gram en is 33 cm lang. Het lemmet is 6 mm dik en heeft een snede van 19,5 cm. Het handvat is relatief vlak, het varieert van 1,5 tot 1,8 cm dikte en is in het midden 3,7 cm breed.

Klik hier voor meer foto’s van zelfgemaakte messen.

Toen deze slak nog leefde was zijn schelp geelwit tot bruin en werd het door een dik bruin periostracum bedekt. Dit periostracum is een soort van opperhuid uit conchioline die om de schelp heen groeit en hem beschermt tegen chemische en biologische aantastingen. Als de slak sterft, slijt het periostracum er vaak af en verkleurt het calciumcarbonaat van de schelp naar bruingrijs tot blauwzwart. Deze, tot 11 cm hoge, schelpen spoelen vaak op onze stranden aan, hoewel ik nog nooit een volledig ongeschonden exemplaar heb gevonden. Blijkbaar is de schelp toch kwetsbaarder dan hij aanvoelt.

Een wulk leeft zowel van de jacht als van aas, hij heeft een voorkeur voor borstelwormen, zoals de schelpkokerworm, maar eet ook kleine zeedieren, zoals kreeftjes en kokkels. Bij tweekleppigen boort hij een eerst gaatje door de schelp, waarna hij de slak met gif doodt, de schelp opent en de slak eet. Als hij niet jaagt, graaft hij zich in onder het zand. Wulken leven bij voorkeur op zachte modderbodems tot ca 100 m diepte en kunnen wel 20 tot 30 jaar oud worden.

Wulken zijn in tegenstelling tot veel andere slakkensoorten niet tweeslachtig en paren massaal van het late najaar tot het einde van de winter. Tijdens de winter is het zeewater het koudst en daardoor zijn veel roofdieren, zoals krabben en kreeften die de wulkeneieren zouden kunnen eten, het passiefst. Tijdens de winter verstoppen deze roofdieren zich in de bodem of onder stenen en eten vrijwel niets. Het nadeel voor de wulken is echter wel dat de ontwikkeling van hun eieren tijdens de winter ook langzamer gaat, maar blijkbaar pakt de keuze voor een langzamere ontwikkeling maar goede bescherming tegen roofdieren positief uit voor de wulken. Ze zetten hun vele eieren af in vuistgrote bundels hoornachtige eikapsels, die als de slakjes ze hebben verlaten, regelmatig leeg op het strand aanspoelen.

Klik hier voor meer foto’s van schelpen.

Lees ook: Wulkeneieren, De heremietkreeft, Sinister, Schelpje op een sokkeltje van zand,  Raups Shell Coiling Model, Parende segrijnslakken dansen wang aan wang (Cornu aspersum) en Eikapsel van een gevlekte rog (Raja montagui).

De gevlekte rog is één van de algemeenste van 10 soorten roggen die in de Noordzee voorkomen. De lege eikapsels van deze rog spoelen regelmatig aan op onze kusten. Zoals de eikapsels van vrijwel alle roggen zijn deze donker en rechthoekig, met vier stekels aan de uiteinden. Deze eikapsels zijn aan een aantal kenmerken te determineren, zoals de grootte, kleur, structuur, lengte-breedte verhouding, de lengte en vorm van de horens, de voor (proximale)- en achterliggende (distale) zoom tussen de horens en de aanwezigheid en vorm van zijkielen (randen aan de zijkant van de capsule). Haaien-eikapsels onderscheiden zich van die van roggen door hun veel langere en gedraaide draadvormige horens.

Dit leerachtige eikapsel is zonder horens ongeveer 6 cm lang en 4 cm breed, is zwart tot donkerbruin-rood, heeft geen zijkielen, stevige horens, is licht in de lengterichting gestreept en heeft een proximaal veld dat breder is dan het distale, kortom het komt van een gevlekte rog. Gevlekte roggen zijn eierleggend, kunnen tussen de 50 cm en een meter lang worden en hebben een bruine rug met stippen en korte stekels op hun rug en snuit. Ze komen in dieptes tussen de 28 en 530 meter voor.

Na de bevruchting van een vrouwtjes rog gaat het eitje in de eileider een gedeeltelijk gevormd eikapsel in. Dit kapsel vormt zich daarna om het ontwikkelende ei heen. Het ei wordt pas gelegd als het kapsel volledig is. Deze kapsels worden meestal in paren gevormd, één per eileider. Zo’n kapsel is gemaakt van collageen en keratine en wordt door de rog op de zeebodem gelegd. De haakjes aan de horens zorgen ervoor dat het kapsel niet meteen wegspoelt maar blijft haken aan wier, stenen of een wrak. De eerste 6 weken is het kapsel volledig van de omgeving afgesloten, daarna opent de proximale zoom zich en zorgt de ontwikkelende rog door het bewegen van zijn staart voor een continue waterstroom langs zijn kieuwen. Binnen in het kapsel ontwikkelt de rog zich steeds verder, naarmate hij groter wordt, vouwt hij beide vinnen om zich heen en zijn staart omhoog. Als de rog na 5 a 7 maanden volledig is ontwikkeld, opent de zoom zich verder en wringt een miniatuur versie van de volwassen rog zich naar buiten. De lege eikapsels blijven drijven en spoelen regelmatig aan op de kust. Deze lege kapsels worden ook wel zeemeerminnentasjes genoemd.

Lees ook: Zeeschuim (Ossa sepia), Bruin schuim aan het strand, Wulkeneieren, Boorspons (Cliona celata), Dode krabben, Leven op dood, Bernard Courtois en blaaswier, Blaaswier (Fucus vesiculosus), Zeeklit (Echinocardium cordatum) en Groene zee-egel (Strongylocentrotus droebachiensis).