Mensen zijn echte dag-dieren. ’s Morgens vroeg opstaan, ’s avonds laat naar bed en je extra laten betalen voor werken in het donker. We beginnen langzaam, samen met de zon en een kop koffie komen we op gang, en als het donker wordt gaan we moe weer naar bed. Maar waarom vrijen de meeste mensen dan ’s morgens vroeg of ’s avonds laat? Als ze of nog niet helemaal wakker zijn of al behoorlijk moe? Recentelijk onderzoek geeft aan dat de meeste mensen seks hebben op dezelfde momenten als de meeste mensen gapen.

Een topsporter levert toch ook zijn beste prestaties niet als hij net uit zijn bed komt of er eigenlijk weer naar terug verlangt. Bij andere dieren is dit anders. Die vrijen dat het een lieve lust is en als ze er genoeg energie voor hebben, laat in de ochtend, midden op de dag of vroeg in de middag, maar niet als ze net wakker zijn of als het te donker wordt om elkaar te zien.

Voor een diersoort die zo door seks wordt geobsedeerd en die, in tegenstelling tot veel dieren, het hele jaar door met seks bezig kan zijn kiezen we wel rare momenten uit om aan onze obsessie toe te geven.

Deze Grote Steatoda (een mannetje) was in mijn badkuip gegleden. Als een ervaren bergbeklimmer probeerde hij er met ankerpunten van lijm en zijden klimdraden weer uit te klauteren. Maar de badkuip was te glad en te nat, zodat ik hem er na een paar mislukte pogingen maar heb uitgeholpen. Deze spinnen komen bij ons vooral binnenshuis voor. De mannetjes hebben een goed ontwikkeld stridulatie-apparaat, bestaande uit een aantal richels aan de achterkant van het carapax met daar tegenover tanden onder aan de voorkant van het abdomen. Een vibrerende beweging van het abdomen maakt een geluid dat nog net hoorbaar is.

Deze spinnensoort is eigenlijk van Noord Amerikaanse oorsprong. Daar is de bekende zwarte weduwe één van haar prooidieren. De Steatoda- spinnen lijken niet alleen op de zwarte weduwen maar zijn er ook nauw aan verwant. De beet van een Grote Steatoda is voor mensen zelfs “medisch significant”. Hoewel de effecten van deze beet erg mild zijn gebruikt de Steatoda eenzelfde neurotoxisch gif als de zwarte weduwe. Helaas heb ik alleen maar een mannetje in mijn badkuip gehad, maar met een beetje geluk vind ik misschien nog wel een keer een vrouwtje op mijn wc-bril.

Een vrouwelijk exemplaar van deze Grote Steatoda (die in blauw en rood was geschilderd) werd in de eerste Spiderman film gebruikt. De beet van deze spin was verantwoordelijk voor de verandering van Peter Parker in Spiderman

De volksnaam ‘lieveheersbeestje’ stamt nog uit de tijd dat de Germanen in Europa werden gekerstend. De Germaanse naam was freyafugle, ‘vogel van Freya’. Freya was niet alleen de belangrijkste godin van de Germanen maar tevens de mooiste. Tijdens de kerstening werden zo veel mogelijk heidense namen en gebruiken verchristelijkt. Zo werd freyafugle veranderd in onzenlievevrouwebeestje of lieveheersbeestje. De naam lievevrouwebeestje leeft voort in het Duits als Marienkäfer en in het Engels als Ladybird. In Amerika noemt men ze Ladybugs. De naam lieveheersbeestje vindt men in het Frans weer terug als bête à bon Dieu en in het Iers als boin Dé (gods koetje).

Vroeger onderzocht men in de kunst de natuur. Door herhaaldelijk kopiëren en empirisch onderzoek ontstond er uiteindelijk een eigen stijl. Men nam de wereld als uitgangspunt en probeerde deze te fileren, te analyseren. Dankzij de kunst kreeg men steeds meer grip op deze wereld. Naarmate men hier beter in werd, bleken verschillende kunstenaars verschillende aspecten van de wereld bloot te leggen en ging men de individuele kunstenaars daar om waarderen. Hun handschrift werd hun stijlkenmerk en hun publiek prees hen daar om.

Momenteel onderzoeken veel kunstenaars niet meer de natuurlijke wereld maar die van de cultuur, die van de kunst zelf. Deze wereld is echter kunstmatig en buitengewoon veranderlijk. Aangezien men kunstenaars nog steeds het meeste waardeert om hun stijl hebben veel hedendaagse kunstenaars hun probleemstelling veranderd. Ze zoeken niet meer naar nieuwe inzichten maar gaan direct op zoek naar een eigen stijl. Men zoekt een truc, een werkwijze die werkt. Als zij deze hebben (uit)gevonden kunnen ze deze toepassen op de wereld. Het juist toepassen van deze werkwijze kan dan allerlei nieuwe aspecten van de wereld blootleggen. Zij kan tot nieuwe inzichten, nieuwe emoties en een nieuwe esthetica leiden. Hun nieuwe werkwijze fungeert dan als een extra zintuig waarmee ze de werkelijkheid kunnen benaderen.

De grote fout die veel kunstenaars (en critici) echter maken is, dat als zij over kunst praten zij deze werkwijze steevast omkeren. Zij praten over het werk alsof de nieuwe analyses en inzichten die deze techniek heeft opgeleverd de reden van het ontstaan van deze techniek was. Maar niets is minder waar. Zij zijn het resultaat van de zoektocht naar een eigen stijl. Deze omgekeerde werkwijze is daardoor echter niet minder waardevol. Als een eigen stijl of werkwijze tot nieuwe beelden en inzichten leidt is de totstandkoming van deze stijl niet het belangrijkst.

Onze oorworm (of oorwurm) staat in een kwaad daglicht. Men vindt hem vies, eng en is bang dat hij ongemerkt in onze krapste lichaamsopeningen kruipt. Geheel onterecht overigens. Het klopt weliswaar dat een oorworm zich graag in nauwe spleten en gaatjes wurmt. Maar daar kan hij niets aan doen, hij is tenslotte thigmotropisch (aanrakingsminnend). Hij voelt zich graag aan alle kanten omgeven en zal zichzelf dus zo strak mogelijk ergens tussen wringen. Maar geen zorgen, de kans dat een oorworm in je oor kruipt, is echt minimaal. Er zijn veel meer gevallen bekend van kakkerlakken en spinnen die in iemands oor zijn gekropen.

Toch is de angst voor oorwormen al heel oud. In het Engels noemt men ze ‘Earwigs’ en in het Duits ‘Ohrwörmer’. Het geloof dat hij in onze oren zou kruipen, stamt uit de Middeleeuwen en helaas bleef het volgens dit volksgeloof niet bij kruipen. Men dacht dat hij zich een gat door het trommelvlies zou knagen om vervolgens zijn eitjes in onze hersenen te leggen. In het Woordenboek der Nederlandsche Taal uit 1896 stond nog “Het diertje dankt zijn naam aan het ook thans nog heerschende volksgeloof, als zou dit insect bij voorkeur in ’s menschen ooren kruipen om er het bloed uit te zuigen.” Met dat soort verhaaltjes krijg je iemand natuurlijk wel bang.

Uit deze tijd stamt ook de ‘oorwormolie’. Omdat men dacht dat de oorzaak van een kwaal ook het medicijn zou kunnen leveren gebruikte men gemalen oorworm vermengd met hazenurine om doofheid mee te genezen. Hoewel iedereen al voor het innemen spontaan beter begon te horen, veroorzaakte het eerder kotsneigingen dan dat het doofheid genas.

Als een oorworm zich bedreigd voelt zal hij een dreighouding aannemen en de tangen achterop zijn lichaam (cerci) als een schorpioen over zich heen buigen. Deze tangen zijn echter niet sterk genoeg om de menselijke huid te doorboren. Verder is een oorworm buitengewoon nuttig: hij voedt zich met kleine schadelijke insecten zoals bladluizen. Oorwormen onderscheiden zich van veel andere insecten juist door hun properheid en hun broedzorg. Het wijfje zal de gelegde eitjes en uitgekomen jongen geruime tijd verzorgen. De eitjes slikt ze regelmatig schoon om te voorkomen dat ze uitdrogen of gaan schimmelen en de net uitgekomen jongen beschermt ze als een leeuwin. Als deze kleintjes zich iets te ver buiten haar nest wagen, worden ze door de bezorgde moeder meteen weer naar de andere jongen terug gebracht.

De oorworm kan overigens vliegen, al doet hij dat niet vaak. Onder zijn korte dekschilden liggen zijn vleugels op een kunstige manier opgevouwen. Als hij deze uitklapt lijken ze wel wat op een paar oren. De kans is dan ook erg groot dat daar de oorspronkelijke naam van het beestje vandaan komt. Angst en bijgeloof hebben er daarna voor gezorgd dat er bij deze naam een angstaanjagende levenswijze werd verzonnen.