Onze waarneming is geen videorecorder. We vormen ons een beeld en benutten daarbij ons gehele wezen. Waarneming wordt tot leven geroepen door onze fantasie en karakter. Als je een beeld van iemand hebt, leeft die persoon in je gedachten, vrijwel iedereen voelt dat zo. Daarom vinden we het niet altijd fijn als iemand naar ons kijkt, kijken is niet passief en zo ervaren wij het dus ook niet. Een mooie jonge meid die over straat loopt is heel selectief in haar keuze door wie zij wil worden gezien. Ze vindt het prima als die leuke jongen wat langer kijkt maar voelt zich ongemakkelijk bij de starende blik van dat oudere vieze mannetje. Ze voelt dat, terwijl er iemand naar haar kijkt, deze zich een beeld van haar vormt, een beeld waarover zij niets heeft te zeggen. Wie weet wat iemands fantasie met haar beeld uitvreet. Het is dus niet zo vreemd dat primitieve volken niet graag gefotografeerd wilden worden. Wij doen daar vaak lacherig over, maar als het puntje bij het paaltje komt, delen we dezelfde angst. Met een blik wordt ook een stukje van je wezen gestolen.

Beide vlinders zijn dagactieve nachtvlinders en hoewel ze veel van elkaar weghebben, behoren ze niet tot dezelfde familie. De Sint-Jansvlinder behoort tot de Zygaenidae, de bloeddropjes, terwijl de Sint-Jacobsvlinder tot de spinneruilen behoort, een onderfamilie van de beervlinders. Wel danken beide hun naam aan een heilige en zijn hun namen sterk met twee kruiden verbonden.

De Sint-Jansvlinder is vernoemd naar de heilige Jan (Johannes de Doper). Diens naamdag wordt op 24 juni gevierd en omstreeks deze tijd worden de vlinders vaak voor het eerst gezien. De Sint-Jansfeesten vallen samen met de viering van de zonnewende (21 juni). Dit heidense feest is ooit door het Christendom geannexeerd. Het Sint-Janskruid (Hypericum perforatum) bloeit volop tijdens deze hoge stand van de zon en dankt zijn Nederlandse naam, net als de vlinder, aan de naamdag van de heilige. Dit geel bloeiende kruid heeft medicinale kwaliteiten maar is niet de voedselplant van de Sint-Jansvlinder, deze leeft op rolklaver, een plant die zijn biotoop vaak met het Sint-Janskruid deelt.

De Sint-Jacobsvlinder is wel vernoemd naar zijn voedselplant, het Sint-Jacobskruid of jacobskruiskruid (Jacobaea vulgaris). Dit dankt zijn naam weer aan de heilige Jacob (Jacobus de Meerdere). Ook deze plant heeft gele bloemen en ze bloeit volop tijdens de naamdag van deze heilige op 25 juli. Dit kruid is echter niet medicinaal maar giftig, het bevat pyrrolizidine alkaloïden die bij inname worden omgezet in uiterst giftige alkaloïden, die in sommige gevallen zelfs de dood tot gevolg kunnen hebben. Veel boeren waken er dan ook voor dit kruid tussen hun hooi te krijgen. De zwart-geel gestreepte rups (zebrarups) van de Sint-Jacobsvlinder maakt gebruik van deze gifstoffen om hem voor zijn vijanden oneetbaar te maken, een feit dat hij adverteert met zijn felle kleuren. Als hij later tot vlinder verpopt neemt hij deze stoffen in geconcentreerde vorm over, waardoor ook de vlinders door vrijwel alle roofdieren met rust worden gelaten. Ze zijn daardoor vrij lethargisch en je kunt ze als een van de weinige vlinders vaak gewoon met de hand oppakken. Aangezien de rups zo’n sterke voorkeur voor dit giftige kruiskruid heeft, worden de vlinders soms speciaal in een biotoop geïntroduceerd om de plant te bestrijden.

Mijn lieve nichtje is overleden. Na een lang ziekbed heeft ze de strijd moeten opgeven, zegt men dan. Maar het was geen strijd, ze had nooit een kans om te winnen. Het was een gestage achteruitgang, een onvermijdelijk afglijden naar de dood. Ze heeft zich moedig gedragen, dapper gevochten, allemaal bewoordingen die ik niet met haar sterven associeer. Er is geen eer in haar dood, ze is volkomen willekeurig door een verschrikkelijke ziekte geveld.

Als iemand zijn lijden niet toont, is dat niet omdat iemand dapper is maar om ons er niet mee te belasten. Om de pijn voor ons draaglijker te maken, verstoppen zij hun verdriet. Er zit geen moed in het stil dragen van leed, alleen maar liefde. Liefde voor de nabestaanden en de angst om hen pijn te doen.

Lees ook: Zelfmoord.

Onze pop is eindelijk uitgekomen. De dagen ervoor werd hij steeds donkerder en reageerde hij nergens meer op. Daarvoor zag je hem nog wel eens wriemelen als je tegen hem aanblies of hem met een plantenspuit nat sproeide. We waren dus bang dat hij toch was doodgegaan. Tot ik op een ochtend ineens zag dat de pop open was en de vlinder was uitgekomen. Hij had er tien lange maanden over gedaan.

De officiële naam van de koninginnepage is Papilio machaon, gevolgd door Linnaeus 1758. Toen Linnaeus in de 18e eeuw zijn Systema naturae samenstelde,  gebruikte hij het Latijnse woord voor vlinder, papilio, als familienaam voor alle bekende dagvlinder soorten. Het is nog steeds de gewoonte om de naam en het jaartal van degene die een soort als eerste heeft beschreven toe te voegen achter de wetenschappelijke naam. Omdat Linnaeus als één van de eersten buitengewoon veel dieren heeft beschreven vind je zijn naam, meestal afgekort tot Lin regelmatig in de Latijnse soortenbenamingen terug.

Sinds Linnaeus zijn veel dagvlindersoorten aan een andere familie toegeschreven en behoren nog slechts 215 van de nu 17600 bekende vlindersoorten tot de Papilionidae (de pages). Destijds werd de koninginnepage (Papilio machaon) als typesoort benoemd. Dit is de soort waar de familienaam aan is gelinkt en dat alle karakteristieken van deze familie vertoont. Mede om die reden is de koninginnepage een iconische vlinder en beginnen veel vlindergidsen nog steeds met de pages. De naam machaon dankt hij aan het feit dat Linnaeus veel mythologische namen in zijn systematisering gebruikte. Machaon was de zoon van Asclepius en hij leidde het Thessalische leger tijdens de Trojaanse oorlog.

De koninginnepage heeft net als sommige andere vlinders uit deze familie twee lange slippen aan de achtervleugels. Toch is dit niet één van de voor deze familie kenmerkende karakteristieken. Dat zijn de aanwezigheid van een osmeterium, een gevorkt vlezig uitstulpsel, dat de rupsen van deze vlinders naar buiten kunnen stulpen om vijanden af te schrikken, de twee onderste (anale) aders van de bovenvleugel die niet voor de vleugelrand samenkomen maar apart tot de vleugelrand doorlopen, en het bij de hals samenvoegen van de platen die tussen de kop en het borststuk liggen.

Lees ook: Koninginnepage, Koninginnepage (2) en Vlinderpoppen.