Dit kleine hobbymesje heb ik eigenlijk als tussendoortje gemaakt. Ik had een kapotte snoeischaar en vond het zonde om goed staal weg te gooien. Nadat ik het geharde schaargedeelte had losgemaakt, heb ik het profiel licht aangepast, het voorste gat iets vergroot en het snijgedeelte bijgewerkt. De snijhoek van een snoeischaar is eenzijdig en erg groot, om er een bruikbaar mesje van te maken heb ik die teruggebracht naar een symmetrische snede van ongeveer 15 graden. Deze snede is licht concaaf en loopt door tot aan de rug van het mes. Het mes is daarna gezwart en op de rug en bij de gaten weer tot blank staal geschuurd. De snede is eerst met wat schuurpapier en daarna met een hele fijne slijpsteen afgewerkt totdat hij scherper was dan een breekmesje. Het resultaat is een klein en licht maar venijnig scherp mes dat toch nog prettig in de hand ligt. Als je hem zo vasthoudt dat de rug van het mesje in je palm valt, je wijsvinger op de rug ligt en je duim op het voorste gat, heb je hem niet alleen stevig vast maar kun je ook uiterst nauwkeurige sneden maken.

Omdat het lemmet op een afgeslagen vuurstenen scherf lijkt en deze ongekend scherp kunnen zijn, heb ik hem Silex genoemd, Silex is Latijn voor vuursteen. Vuurstenen messen zijn bepalend geweest voor de menselijke evolutie en cultuur. Een vuurstenen mes was scherp genoeg om je mee te scheren en bleef ook langer scherp dan staal, het was echter wel veel breekbaarder, waardoor het nu nagenoeg niet meer wordt gebruikt.

Dit kleine hobbymesje is 14cm lang, 4mm dik en weegt slechts 74 gram. Het is zo scherp dat ik het eigenlijk niet zo in een lade wil leggen en er waarschijnlijk dus nog een hoesje voor moet maken.

Klik hier voor meer foto’s van Silex, hier voor meer berichten over messen en hier voor meer foto’s van zelfgemaakte messen.

Dauw ontstaat door condensatie, koude lucht kan minder vocht vasthouden dan warme lucht. Als warme vochtrijke lucht afkoelt, komt er een punt dat het water condenseert en druppels vormt. Deze verzamelen zich dan op koude oppervlaktes zoals ramen gras en spinnenwebben. Dit is de reden dat zich onder de douche alleen condens druppels vormen op de koude kraan.

Zeker in de herfst, als veel spinnen actief zijn, kan dauw zich op hun webben afzetten. Iedereen die wel eens door zo’n nat web is gelopen weet dat zich daar een onverwacht grote hoeveelheid vocht kan verzamelen. Het web van spinnen is hydrofoob en stoot water af, de reden dat dauw niet van het web afloopt maar er als parels aan blijft hangen, heeft te maken met de constructie van die zijden draden. Een enkele wieldraad in een spinnenweb, bestaat eigenlijk uit twee dunne maar buitengewoon sterke parallelle draden . Daarnaast zitten er op regelmatige afstand kleine knoopvormige zijdeclusters of lijmdruppels, waaromheen het water condenseert. Dit zorgt ervoor dat slechts één enkele spinnendraad een enorm gewicht aan water kan dragen en als een zwaar parelsnoer gaat doorhangen zonder dat de druppels ervan af lopen.

Deze hydrofobe kwaliteiten van een spinnenweb zijn ook belangrijk voor het voortbestaan van de spin als soort. De meeste spinnen maken een ei-cocon waarin hun jonge spinnetjes overwinteren. Als zo’n cocon nat wordt, zouden zich daar ijskristallen in kunnen vormen, waardoor de spinnetjes doodgaan. Zo’n cocon wordt echter met een extra dikke laag waterwerende zijde afgewerkt, wat ervoor zorgt dat de eieren en jonge spinnetjes in de cocon geen last hebben van regen of verzamelde dauw.

De hydrofobe samenstelling en specifieke constructie van spinnenzijde wordt nu ook als inspiratie gebruikt voor dauwcollectoren. In veel gebieden op aarde is er watertekort. Eén manier om daar toch aan water te komen, is om deze uit de lucht te halen via dauwcollectoren. Onderzoekers hebben hiervoor een speciale dubbele draad ontwikkeld waarop op zich kleine knoopjes bevinden. In deze nieuwe netten kon elke knoop meer dan 2100 keer zijn eigen volume aan water vasthouden. Op deze manier vormden zich meer en grotere dauwdruppels en nam de dauwcollectie met een factor van 590% toe.

Afgebeeld is de cocon van een wespspin (Argiope bruennichi) in het Noorderbos. Ondanks de enorme hoeveelheid water die het web eromheen heeft verzameld, blijven de eitjes droog.

Lees ook: Dauwdruppels op een spinnenweb, Schorsmarpissa (Marpissa muscosa), Spinneneters ei-cocon, Wespspin (Argiope bruennichi) en Eicocons van de wespspin (Argiope bruennichi),

Ze zijn zo algemeen dat zelfs een leek weet hoe ze heten. Elvenbankjes zijn dan ook zo’n beetje de meeste bekende paddenstoelen die er zijn. Toch is het gewone elvenbankje helemaal niet zo gewoon.

Je herkent gewone elvenbankjes  aan hun dakpansgewijze groei en hun dunne hoed met verschillende gekleurde zones en witte rand. Het zijn gaatjeszwammen en ze groeien op dode takken en stronken van loofbomen. Ze breken lignine af en veroorzaken witrot, waardoor ze helpen met het opruimen van dood hout. Hierdoor worden ze commercieel ook wel gebruikt voor de productie van laccase, wat in de papierindustrie wordt ingezet als bleekmiddel. Hoewel deze zwam te taai is om zo te eten wordt hij wel al duizenden jaren lang in China en Japan in poedervorm gebruikt of om thee van te zetten, er worden daar namelijk grote gezondheidsvoordelen aan toegeschreven.

Het gewone elvenbankje bevat hoge concentraties antioxidanten en polysacchariden. Hoewel de medische inzetbaarheid en veiligheid daarvan in veel landen nog steeds wordt betwist, zijn er steeds meer landen en wetenschappers die deze paddenstoel zijn gaan inzetten als voedingssupplement en bij kankerbestrijding. Vreemd genoeg zijn de meeste ontdekkingen over het nut van deze paddenstoel pas in de laatste tien jaar gedaan, maar steeds meer bedrijven zijn zich in het extraheren van de werkzame stoffen gaan specialiseren. Aangezien is aangetoond dat deze de groei van kankercellen bij darm- en longkanker en leukemie kunnen remmen, zou dit wel eens een voor revolutie in kankerbestrijding kunnen zorgen.

De familienaam Trametes is afgeleid van tram, wat dun betekent. De naam versicolor betekent verschillende kleuren en je kunt deze zwam met divers gekleurde hoed ook nog eens in meerdere kleurencombinaties vinden.

Klik hier voor meer berichten over paddenstoelen en hier voor meer foto’s.

Waar het eerst nog een drukte van jewelste was, is de activiteit bij het hoornaarsnest in De Brand nu bijna tot stilstand gekomen. De laatste jonge koninginnen zijn uitgevlogen en bevrucht en de overgebleven werksters en darren zullen de komende winter niet overleven. Op een boom vlak naast het nest zaten nog twee van die mannetjes, beide waren zwaar gehavend. Met hun half afgebeten vleugels leken ze aan het einde van hun Latijn. Toch zochten ze elkaar steeds weer op om te vechten. Aangezien er geen koningin of voedsel in de buurt was, vermoed ik aan dat dit gedrag in hun genen ligt vastgelegd. Elk ander mannetje is tijdens de paartijd een potentiele rivaal en zal dus moeten worden uitgeschakeld. Dit eindigt ongetwijfeld in de dood van één van hen, een zinloze oefening aangezien er geen koninginnen meer over zijn en de overwinnaar de komende koude toch niet overleeft.

Deze darren zijn van de vrouwtjes te onderscheiden aan hun antennes en achterlijf. De zichtbaar langere antennes van mannelijke hoornaars hebben 13 segmenten, die van de vrouwtjes 12. Daarnaast heeft het achterlijf van een mannetje een achterlijfssegment minder, namelijk zes terwijl de vrouwtjes er zeven hebben. Dit komt omdat mannetjes geen angel dragen en dus ook niet kunnen steken. De angel van een wesp is namelijk een aangepaste ovipositor, een legbuis.

Lees ook: Hoornaar (Vespa crabro), Hoornaarnest (Vespa crabro) en Parende hoornaars, de bevruchting van een jonge koningin (Vespa crabro).

De zwarte kluifzwam kan mooi diepzwart zijn, maar je komt vaak ook lichte en bleek grijze variaties tegen. Deze lijken dan enigszins op de witte kluifzwam (Helvella crispa) maar zijn daarvan te onderscheiden dankzij hun aan de steel vastzittende hoed.

Deze zwarte kluifzwammen zijn, langs een wandelpad aan de voet van een rij beuken, in natuurgebied De Brand gefotografeerd. Er groeiden daar zowel pikzwarte als grijze exemplaren, tussen het humusrijke zand en grind van het pad, naast elkaar. De zwarte kluifzwam is tijdens de herfst tussen de gevallen bladeren heel wat moeilijker te vinden dan de witte kluifzwam, maar als je er eentje vind is de kans groot dat er in de buurt meerdere staan.

De zwartte kluifzwam is overigens net zo giftig als de witte, je kunt ze allebei dus maar beter laten staan.

Lees ook: De witte kluifzwam (Helvella crispa).

Klik hier voor meer berichten over paddenstoelen en hier voor meer foto’s.