Weblog

Veganistische vechtjassen

Thursday, 22 August 2013

Borghese mosaicTwee Oostenrijkse pathologen (Fabian Kanz en Karl Grossschmidt) hebben de botten onderzocht van een groot aantal gladiatoren die ze bij Efeze (Turkije) in een massagraf hadden gevonden. Hieruit bleek dat deze beroemde vechtjassen totaal geen dierlijke producten aten, ze waren veganistisch. Ze stonden in hun tijd bekend als hordearii, “gersteneters”. Door veel koolhydraatrijk voedsel als gerst en bonen te eten kregen ze de massa die ze nodig hadden om in de arena te kunnen overleven. Een bijkomend extraatje was de dikke doorbloede speklaag die ze daardoor ontwikkelden. Die beschermde niet alleen tegen snijwonden maar zorgde ook voor het nodige bloederige spektakel als ze gewond raakten. Om, ondanks hun dieet, hun botten toch sterk te houden dronken ze een mengsel van as en azijn. Op die manier kregen ze toch nog voldoende calcium binnen.

Van rechts naar links

Saturday, 17 August 2013

grote spoelslakkenVan natura komen er slechts enkele links gedraaide slakkenhuizen voor. Bijna alle huisjes draaien rechtsom, met de klok mee. Een beroemde uitzondering is de schelp van Busycon contrarium, deze is vrijwel altijd linksdraaiend. Slakken erven hun draairichting van hun moeder. Tot voor kort had men geen flauw idee waar deze links-rechts oriëntatie door werd veroorzaakt, maar onlangs zijn enkele Japanse wetenschappers er in geslaagd om van een rechtsdraaiende slak een linksdraaiende te maken. Door met (hele) kleine glazen staafjes enkele delende cellen van een ontwikkelende Grote Spoelslak (Lymnaea stagnalis) een beetje opzij te duwen, veranderden ze de draairichting van de slak. Dit gebeurde tijdens de derde deling, waarbij de eerste vier cellen zich tot acht cellen splitsen. Slakken met een gemanipuleerde draairichting konden dit echter niet doorgeven aan hun nageslacht want deze draairichting blijft natuurlijk genetisch bepaald.

 

Lees ook: Tegengesteld gedraaide geslachtsorganen en Sinister.

Rozenbladwespen (Caliroa aethiops)

Friday, 16 August 2013

rozenbladwesp (caliroa aethiops) 8-2013 1747De roos in mijn tuintje wordt langzamerhand tot een frame van takken en bladnerven teruggebracht. De bladwesplarven (Endelomyia of Caliroa aethiops) die er in zitten, eten alle zachte delen van de bladeren weg tot er slechts een kaal skelet overblijft.

 

 

rozenbladwesp (caliroa aethiops) 8-2013 1778In tegenstelling tot vlinderrupsen hebben wespenlarven of bastaardrupsen niet maximaal vijf, maar minimaal zes paar buikpoten. Deze bladwesplarven hebben met hun zeven paar buikschuivers dus te veel pootjes om een vlinderrups te kunnen zijn. Ze zijn eigenlijk doorzichtig maar door de grote hoeveelheid onverteerd blad in hun lijf lijken ze olijfgroen. Volwassen bladwespen hebben in tegenstelling tot andere wespen geen taille. De eitjes worden door de donkere wesp aan de onderkant van een blad aan de rand in een zakje gelegd. De larven eten veel en groeien snel, slechts een paar larven kunnen in enkele dagen een struik helemaal skeletteren.  In rust draaien ze zich in een spiraal en als ze niet rusten eten ze. Als ze zijn volgroeid verlaten de bastaardrupsen de plant en maken ze van aarde en zand een verharde cocon in de grond. Hierin overwinteren ze als pop en in het voorjaar komen de volwassen imago’s uit de grond naar boven. 

Anoniem en tijd

Wednesday, 14 August 2013

onbekend graf kerk malmo 8-2013 7025In veel kerken liggen hoogwaardigheidsbekleders begraven. Vaak onder dikke stenen met hoog reliëf en zware teksten. Om maar gegarandeerd te zijn van een klein plekje in het geheugen van de mensen betaalde men vaak fors om in heilige grond begraven te mogen worden. Onder zware gebeeldhouwde tegels liggen de mensen wiens naam tot aan de Apocalyps bewaard moesten blijven.

 

In Granada bezocht ik ooit een oude Moorse begraafplaats. De stenen die daar lagen, waren gewone zwerfkeien, niet bewerkt en zonder naam. Als je niet zelf weet wie er begraven ligt kom je het dus ook niet te weten. De identiteit van de overledenen wordt bewaard in het geheugen van de levenden.  Zolang je om iemand geeft, weet je precies waar die ligt. Als je na lange tijd gaat twijfelen over de juiste begraafplek, neemt met de herinnering ook de identiteit van de persoon af.

 

Zelf probeer ik om niet over een graf heen te lopen, ik ben niet religieus of bijgelovig, maar het voelt gewoon niet erg respectvol om op je sloffen over het stoffelijk overschot van iemand heen te slenteren. Zeker niet als het iemand is waar je om hebt gegeven. Daarom verbaast het me vaak dat oude grafstenen in de vloeren van kerken zo glad zijn gesleten. Juist in een kerk, waar je een bepaald respect voor diegenen die daar zijn begraven zou mogen verwachten, heeft men er geen probleem mee om een tafeltje met kaarsjes, een vloermatje of een kacheltje boven op iemands gedenksteen te plaatsen.  Iemand die op een gewone begraafplaats netjes via de paden loopt, wandelt in een kerk ongegeneerd over een graf. Toch vraag ik me af wie er voor het eerst zijn voeten op de gebeeldhouwde neuzen van dit, nu door de tijd tot anonimiteit verdoemde stelletje heeft geplaatst.  

Fort de la Chartreuse

Monday, 12 August 2013

Dit oude fort bij Luik staat al lang leeg en is zo bekend, dat vrijwel elke fotograaf er al eens is geweest. Er is weinig over van de sfeer en identiteit van de originele gebouwen. Het fort is kaal en leeg, een betonnen skelet dat zich hardnekkig tussen de struiken staande houdt.

 

fort de la chartreuse 7-2013 1458Toen wij er waren, stond het gras er tot de knieën. Je hoorde vogels fluiten en er vlogen vlinders en libellen over de binnenplaats. Het geheel had meer de sfeer van een stadspark dan van een voor het publiek gesloten fort, een gevoel dat nog werd versterkt door de vele buurtbewoners die er een ommetje maakten of er hun hondjes uitlieten. Het hele terrein wordt langzaam door de natuur terugveroverd. Bomen groeien in de raamkozijnen en door de daken, wortels werken zich door het afbrokkelende beton en de mortel en verpulveren beetje voor beetje dit kolossale gebouw. Het licht dat binnenvalt kleurt groen door de struiken en bomen die voor de ramen groeien. Samen met de kleuren en texturen die het gebouw door jaren van verval heeft opgedaan zorgt dat voor enkele interessant belichte ruimtes. De leegte en kaalheid van de gebouwen stimuleert tot het maken van symmetrische en frontale foto’s, het is dan ook niet gek dat veel foto’s die van Fort de la Chartreuse zijn gemaakt sterk op elkaar lijken. Toch is het nog steeds een mooie locatie, je loopt er ontspannen rond en de oprukkende begroeiing geeft aan de gebouwen een mooie melancholieke sfeer.

 

fort de la chartreuse 7-2013 1527Het fort werd in 1817 gebouwd, de Belgische staat was nog niet gevormd en Luik behoorde tot de Nederlanden. Het terrein beslaat 30 hectaren en zou onderdak moeten gaan bieden aan 3000 soldaten. In 1830, na de Belgische revolutie, kwam het fort in handen van de Belgen. Tijdens de eerste wereldoorlog heeft het een belangrijke rol gespeeld bij de verdediging van Luik en tijdens de tweede wereldoorlog werd het door de Duitse bezetters als gevangenis gebruikt. Sinds 1980 staan de gebouwen leeg. Het terrein wordt door niemand beheerd en de natuur heeft vrij spel. Niemand maait het gras en het onkruid wordt niet gewied. Het resultaat is een kleine vesting van ongerepte natuur.

 

Klik hier voor meer foto's van: Fort de la Chartreuse.

De vervrouwelijking van de maatschappij

Monday, 12 August 2013

Mijn zoontje krijgt dit schooljaar op zijn basisschool voor het eerst een mannelijke docent, een unicum. Basisscholen worden volledig door vrouwen gedomineerd. Door alle kinderen van deze scholen vrijwel exclusief door vrouwen te laten opvoeden, ontnemen we ze iets wezenlijks. Jonge kinderen hebben rolmodellen nodig en alleen daarom al zou een evenredigere verdeling van mannelijke en vrouwelijke docenten wenselijk zijn.

 

Vrouwelijke docenten stimuleren kinderen minder om risico’s te nemen. Ze worden net iets sneller teruggefloten als ze te hard tegen een bal trappen, te hoog in een boom klimmen of te hard terugduwen. Jonge kinderen wordt zo geleerd om conflictsituaties uit de weg te gaan, voorzichtig te handelen en vooral altijd lief te zijn. En dat is jammer, want juist het durven nemen van risico’s en het durven maken van fouten zijn uiterst belangrijke stappen in het ontwikkelen van een volledige en zelfstandige persoonlijkheid.

 

Het is al generaties zo dat wij onze kinderen tijdens hun meest beïnvloedbare jaren laten opvoeden door de daarvoor kortst opgeleide docenten. Iets dat mij tijdens mijn eigen docentenopleiding al bevreemde. Een docent die les geeft aan de universiteit of op het HBO heeft meer pedagogiek en psychologie achter zijn kiezen dan een kleuterleidster of iemand op de basisschool. En dat terwijl daar juist de meeste winst valt te behalen. Je zou verwachten dat het omgekeerd was. De hoogstopgeleide docenten zouden eigenlijk les moeten geven tijdens de meest beïnvloedbare en bepalende jaren van een kind. Maar veel kwalijker dan deze vreemde omkering van opleidingsniveau en doelgroep is het feit dat basisscholen steeds vaker gebruik maken van onopgeleid personeel.

 

Momenteel is het vaak zo dat veel hulpmoeders, zonder enige kennis van ontwikkelingspsychologie en vaak belemmerd door een overmaat van goede wil en eigen meningen, meer kwaad dan goed doen. Veel ouders hebben geen flauw idee wie er hun kinderen opvoeden. Is dat iemand die daar jarenlang voor is opgeleid, iemand met een goed inzicht in ontwikkelingspsychologie en vakdidactiek en de vaardigheden om deze kennis toe te passen of iemand die uit verveling of goede wil een paar uurtjes deze belangrijke taak van een docent overneemt.

 

Het feit dat relatief kortopgeleide vrouwelijke docenten vrijwel exclusief onze jonge jeugd opvoeden, is het resultaat van een jarenlange maatschappelijke en sociale erosie van de docentenvakken. Docenten leveren de bouwstenen waarmee onze kinderen hun toekomst bouwen, we kunnen daar niet genoeg waarde aan hechten. Laten we hopen dat er snel een her evaluatie van deze beroepen komt en we onze jonge kinderen bij goedopgeleide vrouwelijke én mannelijke docenten kunnen achterlaten.

 

Kinderen moeten weer leren om risico’s te mogen nemen, ze moeten mogen vallen om te kunnen leren weer op te staan. Voor veel jonge kinderen is het tevens belangrijk om een goed rolmodel te hebben. Meisjes hoeven echt niet alleen met poppen te spelen en jongens hoeven echt niet alleen te vechten, maar de verschillen tussen beiden zouden we moeten koesteren en accepteren, niet gladstrijken. 

 

Lees ook: Penisnijd.

Bacteriën spelen een belangrijke rol bij de voortplanting van soorten

Sunday, 21 July 2013

darmfloraH. G. Wells beschreef in zijn beroemde roman War of the Worlds (1898) dat de bacteriën een onzichtbaar maar cruciale rol spelen in al het leven op aarde. Hoewel hij ze vooral als een laatste verdedigingslinie tegenover een buitenaardse invasie zag, blijken darmbacteriën ook heel belangrijk bij het ontstaan van kruisingen tussen verschillende soorten. Als de darmflora van twee soorten niet compatible is neemt de kans op leven vattend nageslacht enorm af. Hiermee zorgt de darmflora voor een extra drempel en verkleint ze de kans op hybridisatie en kruisingen.

 

Nagenoeg 90 procent van de nakomelingen van een kruising tussen de verwante wespensoorten Nasonia giraulti en Nasonia vitripennis stierven kort na de geboorte. Als men deze wespen echter op een steriel dieet zette en daarmee de darmflora uitschakelde, bleef het nageslacht wel leven. Kregen de wespen daarna weer voedsel met bacteriën toegediend bleek het weer even moeilijk om gezonde kruisingen te produceren. Een overtuigend bewijs dat veel bacteriën en een gastheer gezamenlijk zijn ontstaan en de evolutie van beide sterk hebben beïnvloed.

 

Lees ook: Eeuwig jong en Poep is bruin.

Tyrannosaurus rex: gevaarlijke jager of slome aaseter

Sunday, 21 July 2013

tyrannosaurs-in-f-14sNa jarenlange discussie lijkt het erop dat de vraag of Tyrannosaurus rex nu wel of niet een actief jagende roofdier was, eindelijk is beslecht. De paleontologische wereld werd hierdoor in tweeën gesplitst. Het ene kamp vond dat de bouw van deze super dino het niet toestond om snel te lopen en zag hem met zijn vlijmscherpe grijns en gedegenereerde armpjes boven een stukje aas kwijlen. Het andere kamp, gedeeld door alle tienjarige jongens en Hollywood, was er echter van overtuigd dat deze koning der dinosaurussen een hardlopend en levensgevaarlijk über-roofdier was. Onderzoekers hadden al ontdekt dat de bijtkracht van een tyrannosaurus groter was dan die van enig ander landdier ooit. Met een bijtkracht die vijftig keer krachtiger is dan die van een moderne leeuw valt zelfs die van een alligator er bij in het niet. Een volwassen tyrannosaurus beet met een onvoorstelbare kracht van 60.000 newton. Nu weet men eindelijk dat hij deze bijtkracht gelukkig niet alleen gebruikte om aas langs de kant van de weg in hapklare brokjes te trekken. Er is een tand van een tyrannosaurus gevonden in de staartwervels van een hadrosaurus. Het feit dat deze wervels aan elkaar zijn gegroeid met de tand ertussen, bewijst dat deze hadrosaurus nog leefde toen hij werd gebeten. Er van uit gaande dat deze hadrosaurus natuurlijk niet net een dutje deed toen er een tyrannosaurus langs liep, bewijst dit voor velen wat mijn zoontje al lang wist: een tyrannosaurus was een gevaarlijke jager, want dat is veel cooler.

Luchtzuiverende stenen

Sunday, 21 July 2013

clairplus mbiBlijkbaar is een laagje titaandioxide en wat Uv-licht van de zon voldoende om stikstofdioxide af te breken en de luchtvervuiling terug te dringen. De innovatieve gevelsteen Clairplus MBI heeft een speciale coating waardoor één vierkante meter baksteen evenveel lucht kan zuiveren als een grote boom. Deze uitvinding is onlangs door de Technische Universiteit Eindhoven getest en de resultaten zijn buitengewoon veelbelovend. Een straat van deze stenen kan de hoeveelheid stikstofoxiden met 45% verlagen. De coating laag werkt als een katalysator die de schadelijke oxiden omzet in onschadelijk nitraat dat met regenwater wordt weggespoeld. Een bijkomend voordeel van deze coating is dat vuil en alg zich er moeilijker aan kunnen hechten en de stenen dus ook langer schoon blijven.

Blauwe Phalaenopsis

Monday, 15 July 2013

blue phalaenopsis 7-2013 1160Deze prachtige blauwe orchidee kom je tegenwoordig overal tegen, op markten, in tuincentra en op vensterbanken. De Phalaenopsis orchidee is een makkelijk te kweken plant, met bloemen die binnenshuis maandenlang bloeien. Het is dus niet gek dat het een gewilde kamerplant is geworden. De naam komt van “phalaina” wat “mot” betekent en “opsis” wat “gelijkend” betekent. Ze komen in de meest uiteenlopende kleuren voor, maar echte blauwe bestaan (nog) niet. Mensen die zo’n blauwe “Blue Mystic” hebben, zullen dan ook al snel merken dat de bloemen aan het einde van de bloeistengel aanzienlijk lichter zijn. Als deze huidige bloeistengel is uitgebloeid zullen de bloemen van een nieuwe bloeistengel weer gewoon wit worden. Deze blauwe orchidee is door het toevoegen van een kleurstof in de bloeistengel  bijgekleurd. Hoewel de kwekers liever niet spreken van een kleurstof maar van een gepatenteerd infusieproces. Maar gekleurd of niet, het resultaat blijft opvallend en zelfs als de “Mystic Blue” in het volgende seizoen toch een “Common White” blijkt, blijft er genoeg over om van te genieten.

 

Klik hier voor meer foto's van een Blauwe Phalaenopsis.