Weblog

Een kistje voor Perchta (ZGM no. 13)

Wednesday, 2 October 2024

kist zgm 13 9-2024 0783Mijn messen hebben geen van allen een makers-merk, er staan geen gegraveerde gegevens op zoals mijn naam of het soort staal dat is gebruikt, iets wat bij veel commerciële messen en bij andere messenmakers normaal wel het geval is. Het is niet dat ik een hekel aan dat soort merken op een mes heb, maar eerder dat ik ze bij mijn messen niet vind passen. Elk van mijn messen is uniek, ik maak ze niet in serie en zie ze als eenmalige projecten. Ik geef ze tegenwoordig wel een naam, dit geeft ze een identiteit en maakt het voor mij makkelijker om te ze benoemen. Tegenwoordig maak ik voor elk mes ook een kistje. Op dat kistje staat aan de buitenkant de naam van het mes en aan de binnenkant mijn naam en de specificaties. Zo’n kistje wordt voor een specifiek mes ontworpen en moet toevoegen aan diens verhaal.

 

Dit mes heette eerst gewoon ZGM no. 13. Maar met het maken van het kistje heb ik hem ook een naam gegeven, namelijk Perchta. Perchta komt, net als Vrouw Holle, uit de Germaanse en Slavische mythologie. Tijdens de winterzonnewende rijdt zij door de lucht als aanvoerster van de Wilde Jacht. Perchta beloont het goede en bestraft het kwade, ze wordt geassocieerd met ijzer en een grote neus.

 

kist zgm 13 9-2024 0786kist zgm 13 9-2024 0787kist zgm 13 9-2024 0784kist zgm 13 9-2024 0785Het kistje is gemaakt uit kleine blokjes vurenhout die met de kopse kant omhoog zijlings tegen elkaar zijn verlijmd. Op deze manier zijn de 6 plankjes gemaakt, waaruit het kistje is samengesteld. De plankjes zijn aan de zijkanten schuin afgekant, zodat de nerftekening overal tot aan de rand van het kistje doorloopt. Om ervoor te zorgen dat het deksel niet los ligt en het kistje stevig is, zijn er vier uitsparingen in de deksel en de bodemplaat gemaakt, die in groeven van de zijplaten passen, hierdoor klikt het deksel als het dicht zit vast. Alles is met houtlijm vastgezet, er zitten geen spijkers of schroeven in. Het kistje zelf is ook met enkele met water verdunde lagen houtlijm afgewerkt, hierdoor krijgt het een beetje de kleur en structuur van oud ivoor. Door deze afwerking is het hout waterdicht afgesloten en vergeelt het minder dan bij olie of transparante lak. In het kistje zit een rekje van beukenhout waarin het mes en de schede zitten geklemd. Je kunt dit rekje er in zijn geheel uittillen. Aan de zijkant zit buiten een klein etiket met de naam van het mes en aan de binnenkant van het deksel eentje met daarop mijn naam en de specificaties van het mes. Het kistje is 27cm breed, 12,5cm diep en 10cm hoog.

 

Lees ook: Zelfgemaakt mes no. 13 en Messchede voor mes 13.

 

Klik hier voor meer foto’s van het mes en de hoes en hier voor foto’s van zelfgemaakte messen.

Een kwestie van tijd

Wednesday, 2 October 2024

ring kerk straatsburg 8-2024 0143Als deze ijzeren ring maar vaak genoeg wordt gebruikt, komt hij vanzelf een keer los van de muur. Het is slechts een kwestie van tijd. Elke keer dat hij tegen de stenen muur aan wordt geslagen, worden de gleuven in die muur groter, tot ze uiteindelijk bij elkaar komen en er een uitgeholde halve cirkel in de muur overblijft en er een metalen ring met pen aan een glad stukje steen op de grond ligt. Ik zou dat stuk steen met die ring dan best willen hebben.

 

Lees ook: Hout eet ijzer, Anoniem en tijd, Het tegendraadse van spieren en Roestvrij stalen schroeven.

Bonobofamilie (Pan paniscus)

Thursday, 26 September 2024

bonobo (pan paniscus) 12-2023 9679Bonobo’s worden pas sinds 1929 als een aparte soort erkend. Voorheen dacht men dat ze slechts iets kleinere en slankere chimpansees waren en noemde men ze dwergchimpansees. Ze stammen net als ons en hun grotere neven, af van een gemeenschappelijke aapachtige voorouder en ze staan ons genetisch het dichtste bij (98,6% van ons DNA komt overeen). Samen met de mens en de dolfijn is het ook één van de weinige soorten die puur voor hun plezier aan seks doen. Binnen een groep hebben alle dieren seks met elkaar, behalve de zonen met hun moeders. Verder zijn ze minder gewelddadig dan chimpansees, leven ze in grote matriarchale groepen samen en geven ze blijk van een groot empathisch vermogen. Opvallend is ook dat zij, net als veel mensen, door met hun hoofd van links naar rechts te schudden, hun afkeur kunnen laten blijken.

 

Dit jonge gezinnetje werd in Ouwehands Dierenpark gefotografeerd, naast de Apenheul één van de weinige plaatsen waar je in Nederland Bonobo’s kunt zien. In het wild maken Bonobo’s hoog in de bomen een slaapnest, maar in een dierentuin voldoet een hangmat prima.

 

Klik hier voor meer portretten van mensapen.

 

Lees ook: Flossende orang-oetan (Pongyo pygmaeus), Jonge chimpansees en hun plukje wit haar en Chimpansee Wouter van de Beekse Bergen.

A.I. in de 15e eeuw

Thursday, 26 September 2024

werkstadtt meister des hohenlandenberger 1490 8-2024  1109A.I. (kunstmatige intelligentie) staat er (nog) om bekend dat het niet weet wat het doet, het snapt niet echt hoe iets in elkaar zit, het combineert slechts net zo lang stukjes tot het ergens op lijkt. Zeker bij A.I.-gegenereerde foto’s gaat het vaak mis, een extra arm of been is dan geen uitzondering en dan heb ik het nog niet eens over hoe A.I. handen vernachelt. Door de complexe geometrie van een menselijke hand is er nog geen goede standaard-set van lijnen of vormen die A.I. kan herkennen als hand. De A.I. moet dus bij elke foto opnieuw veel verschillende vormen proberen te matchen, met vaak surrealistische gevolgen. Toch ziet het er in eerste instantie wel geloofwaardig uit, alsof het wel zou kunnen, maar pas als je beter kijkt kom je er achter dat het onzin is.

 

Deze geschilderde schedel stamt uit 1490, hij staat afgebeeld op een schilderij van de kruisafname door de Werkstadtt Meister des Hohenlandenberger dat in het Kunsthaus in Zürich hangt. In eerste instantie lijkt deze schedel op een echte schedel, maar in tweede instantie ziet hij er uit alsof hij door A.I. is geschilderd.

 

Lees ook: Johannes Vermeer en de onmogelijke melkkan.

Tijdsresolutie en koerscorrecties

Saturday, 14 September 2024

speulderbos 4-2023 7188Dat verschillende diersoorten een andere levensduur hebben, is al langer bekend. Verschil in lichaamsgewicht en stofwisseling zijn hierin twee belangrijke factoren, grotere dieren en dieren met een langzame stofwisseling leven over het algemeen langer. Maar blijkbaar ervaren ze het verstrijken van de tijd wel langzamer. Dit kan ervoor zorgen dat zij wellicht ouder worden maar het leven ongeveer als even lang ervaren als diersoorten die minder oud worden.

 

Iedereen die wel eens heeft geprobeerd om een vlieg met de hand te vangen, weet dat dat niet makkelijk is, een vlieg is veel sneller. Voor hem bewegen wij in slow motion en hij glipt ons met het grootste gemak op het laatste moment tussen de vingers. Een vlieg ervaart het verlopen van de tijd heel anders dan wij. Dit verschil komt door de verwerkingssnelheid van visuele informatie en deze snelheid wordt bepaald door de snelheid waarmee een zenuwstelsel sensorische gegevens kan verwerken.

 

Een uitgebreid onderzoek onder 34 gewervelde diersoorten toonde aan dat kleinere dieren met een snellere stofwisseling beeldinformatie veel sneller konden verwerken. Tijdens deze test kregen de dieren een snel knipperend licht te zien. Als licht maar snel genoeg knippert, wordt het ervaren als één continue lichtbron. Door de hersenactiviteit van de dieren te meten, kon men bepalen of deze het licht zagen knipperen of niet. Een hogere knipperfrequentie betekent in zo’n geval een fijnere tijdsresolutie, bewegingen spelen zich dan in een langzamer tempo af. Zo nemen honden visuele informatie ongeveer 25 procent sneller op dan mensen, waardoor een gewone televisie uitzending voor hen slechts een hypnotische reeks flikkerende afbeeldingen is.

 

Zo’n verschil in tijdservaring tussen verschillende diersoorten komt voort uit de interactie met hun omgeving. Een olifant hoeft niet snel te reageren, als grote planteneter heeft hij weinig vijanden en zijn wereld verandert toch niet zo snel. Een kleine muis daarentegen leeft heel anders, voor hem is het wel belangrijk dat hij snel kan bewegen en dus moet hij bewegingen ook sneller kunnen waarnemen. 

 

Eén van de dingen waar ik me al vaak over heb verbaasd is de ongelooflijke snelheid waarmee vogels door een bos kunnen navigeren. In een oogwenk kunnen ze hun koers verleggen en schieten ze tussen de bomen door en ontwijken ze takken. Ze zijn in staat om bliksemsnel op de kleinste bewegingen te reageren en vangen zelfs een vliegend insect uit de lucht. Deze razendsnelle koerscorrecties kunnen vogels alleen maar uitvoeren als ze ook snel kunnen zien. Mensen kunnen tot maximaal zo’n 60 Hz aan lichtknippering registreren, terwijl vogels tussen de 129 en 146 Hz kunnen onderscheiden. Veel vogels hebben een aanzienlijk hogere tijdsresolutie dan andere dieren, zelfs dan dieren met een vergelijkbaar lichaamsgewicht. Maar afgezien van roofvogels die zich hebben gespecialiseerd in scherptezicht, lijkt dit snel-zien bij kleine vogels wel enigszins ten koste van hun detailscherpte te zijn gegaan, ze zien weliswaar snel, maar niet zo scherp.

 

Mensen hebben dan misschien een lagere tijdsresolutie, maar we zien wel veel scherper dan de meeste dieren. We zijn als soort blijkbaar minder gespecialiseerd in het waarnemen van beweging en verandering dan in het zien van details en misschien is dat de reden dat voor ons de tijd zoveel sneller lijkt te gaan.

 

Lees ook: Tijdsperceptie, Travels with my aunt, Het mosgroene oog, Spinnenogen en Verblind door snelheid.

De Nottebohmzaal in Antwerpen

Friday, 13 September 2024

nottebohmzaal antwerpen 9-2024 0761Midden in het historisch stadscentrum van Antwerpen staat de Hendrik Conscience Erfgoedbibliotheek. Dit is een bewaarbibliotheek, je kunt er geen boeken lenen en ze gooien ook geen boeken weg. Hier wordt 35 kilometer aan boeken bewaard, de oudste 150.000 daarvan staan in de Nottebohmzaal. Deze zaal ligt in het oudste deel van de bibliotheek, de Sodaliteit, en werd in 1936 ingericht als pronkzaal.

 

nottebohmzaal antwerpen 9-2024 0654nottebohmzaal antwerpen 9-2024 0664De collectie van deze bibliotheek begint in 1481, als stadsadvocaat Willem Pauwels de eerste 41 boeken aan de stad Antwerpen schenkt. Door de jaren heen is deze collectie enorm gegroeid, mede dankzij Christoffel Plantin, aangezien hij en zijn opvolgers van elk boek dat bij hen werd gedrukt een exemplaar aan de bibliotheek schonken. De collectie is door de jaren heen op verschillende locaties bewaard gebleven maar kwam in 1883 terecht in de Sodaliteit aan het toen nog geheten Jezuïtenplein tegenover de Sint-Carolus Borromeuskerk. Tijdens de opening werd er een standbeeld van de Vlaamse volksschrijver Hendrik Conscience, “de man die zijn volk leerde lezen”, onthuld en werd het plein omgedoopt tot het Hendrik Conscienceplein. In 2008 werd de toenmalige naam van Stadsbibliotheek Antwerpen omgedoopt tot haar huidige van Erfgoed bibliotheek Hendrik Conscience.

 

nottebohmzaal antwerpen 9-2024 0707nottebohmzaal antwerpen 9-2024 0671nottebohmzaal antwerpen 9-2024 0745nottebohmzaal antwerpen 9-2024 0754De Nottebohmzaal, vernoemd naar Oscar Nottebohm, een voor Antwerpen belangrijke mecenas, werd in 1933 door stadsarchitect Emiel Van Averbeke omgebouwd tot een twee verdiepingen tellend magazijn, lezing- en tentoonstellingsruimte. De oorspronkelijke gietijzeren gaanderijen werden hierbij  behouden. In deze zaal staan niet alleen enkele van de oudste boeken van Vlaanderen maar ook twee grote aardglobes van Willem en Joan Blaeu, een grote Egyptische kast en enkele borstbeelden.

 

Lees ook: De opkamer van Teylers.

 

Klik hier voor meer foto’s van de Nottbohmzaal in Antwerpen en hier voor meer foto’s van Bibliotheken, oude collecties en natuurhistorische musea.

Camouflagekat

Thursday, 12 September 2024

kat la spezia 9-2024 0758Het is dat deze stoepkat op het allerlaatste moment bewoog, anders was ik op hem gaan staan. Hij lag uitgevloerd in de schaduw te dutten. Toen hij zijn kopje een klein beetje optilde schrok ik me rot, niet dat hij zich daar iets van aantrok, toen hij merkte dat ik hem doorhad, liet hij zijn kop gelijk weer vallen en negeerde me volkomen. Hij keek zelfs niet meer op toen ik over hem heen stapte.

 

Lees ook: Binnenstebuiten kat, Dood en de bonte kraai (Corvus cornix), Zoekplaatje, Dood kuikentje en Een snip op straat (Scalopax rusticola).

Calanques de Piana bij zonsondergang

Monday, 2 September 2024

calanques de piana 8-2024 0464De beste manier om de rode rotsformaties van de Calanques de Piana te ervaren is tijdens zonsondergang en vanaf zee. De zonnestralen scheren dan over het blauwe water en staan haaks op de rotsen. Het lijkt dan alsof de kliffen gloeien.

calanques de piana 8-2024 0515calanques de piana 8-2024 0453calanques de piana 8-2024 0441calanques de piana 8-2024 0437

Lees ook: Calanques de Piana.

Kleurpatronen in blikken mengverf (2)

Monday, 2 September 2024

verfblik 8-2024 115901verfblik 8-2024 115908verfblik 8-2024 102359verfblik 7-2024 134123verfblik 7-2024 201050

Lees ook: Kleurpatronen in blikken mengverf en klik hier voor meer foto's van verfblikken.

Een zilverrug ontschorst een twijgje

Thursday, 29 August 2024

gorilla 4-2022 1766Hier zie je zo’n 180 kilo aan pure kracht, uiterst zorgvuldig, een dun twijgje van de bast ontdoen. Gorilla’s zijn vegetarisch, in de natuur eten ze meer dan 100 verschillende plantensoorten, waaronder dus ook boomschors. Wie denkt dat je alleen door het eten van vlees genoeg eiwit binnen krijgt om forse spieren te ontwikkelen, hoeft alleen maar even goed naar de enorme borstkas en armen van een gorilla te kijken. Deze zilverrug gebruikte zijn indrukwekkende hoektanden om uiterst secuur het schors en de jonge blaadjes van een paar dunne twijgjes te trekken.

 

gorilla 4-2022 1775gorilla 4-2022 1764

Deze foto's zijn gemaakt in Safaripark De Beekse Bergen.

 

Lees ook: Gorilla Komale en spierkracht, mensaap versus mens, Gorilla Nasibu (Gorilla, gorilla, gorilla) en Mensaap portretten.

 

Klik hier voor meer foto’s van mensapen.