Enige tijd terug had iemand, waar ik min of meer verantwoordelijk voor was, iets gedaan waar ik me slecht over voelde. Ik ging het onderwerp uit de weg, maakte mijn excuses voor het voorval en soms als ik ermee geconfronteerd werd bloosde ik. En dat om iets dat ik eigenlijk niet eens zelf had gedaan. Maar wat ik me nu afvraag is of ik me schaamde, te schande gemaakt of schuldig voelde.

Schaamte, schuld en schande zijn drie psychosociale emoties die vaak in elkaar overlopen. Het is niet gemakkelijk om een duidelijk onderscheid tussen deze gevoelens te maken. Schaamte, schuld en schande gaan alle drie over schade.

 

Bij schaamte zit de schade in mij, hij is persoonlijk, intiem. Het is deze schade die er voor zorgt dat ik me minderwaardig voel en tevens is er angst dat iemand deze schade kan zien. Het kan te maken hebben met iets dat ik juist wel of niet kan of ben. Schaamte gaat over hoe ik ben en ik ben bang dat schaamte tot schande kan leiden. Schaamte is schade in relatie tot mezelf.

 

Bij schuld is het de schade die ik heb aangericht. Het gevoel van verantwoordelijkheid voor een wel of niet gedane daad. Het is de handeling die deze schade veroorzaakt die tot deze gevoelens leidt. Deze gevoelens wil ik graag wegnemen door de schade te repareren of door mezelf te straffen. Ik kan me schuldig voelen over iets dat anderen onschuldig vinden. Schuld gaat over de schade die mijn daad heeft aangericht.

 

Bij schande is het de zichtbare schade die ik heb opgelopen in de waardering van anderen. De gevoelens komen door een verlies van eer en waardigheid en het feit dat anderen van dit verlies weten. Bij schande gaat het over mijn schade in relatie tot mijn omgeving.

 

Gevoelens van schaamte, schuld en schande kunnen in elkaar overlopen, zo leidt schuld al snel tot schaamte en schaamte soms tot schande. Maar of ik me nu schaamde, te schande gemaakt of schuldig voelde kan ik niet goed zeggen. Waarschijnlijk voelde ik me schuldig over het gedrag van deze persoon omdat ik hem beter had moeten opleiden. Voelde ik me te schande gezet door de schade die zijn gedrag aan mijn prestige toebracht en schaamde ik me voor het feit dat ik daar niet boven kon staan.