Weblog

Cothurnocystis

donderdag, 1 september 2011

CothurnocystisHoewel ze nu erg schaars zijn, waren er in de prehistorie wel enkele asymmetrische diersoorten te vinden. Deze asymmetrische dieren lijken nu bijna buitenaards. De voorkeur voor symmetrie spreekt alleen al uit het feit dat dergelijke asymmetrische “experimenten” het niet hebben overleefd. Eén van deze experimenten was Cothurnocystis. Een klein, ongeveer 10cm groot, wezentje dat op de zeebodem leefde. Het stamt uit het Boven Ordovicium en is zo’n 440 miljoen jaar geleden uitgestorven. Het was verwant aan de Echinodermata  (de stekelhuidige, zoals zeesterren en zee-egels) en de Chordata, de dierengroep waaronder ook de gewervelde zoals de mens behoren.

De laarsvormige kop, welke met harde calcietplaten was bedekt, werd door de lange stengel over de modder getrokken. Water werd door het open uiteinde van de “laars” naar binnen gehaald en het voedsel werd er uit gefilterd voordat het water weer door de spleten rond de “teen” naar buiten werd geduwd.

lees verder...

Symmetrie

dinsdag, 30 augustus 2011

Het leven heeft een duidelijke voorkeur voor symmetrie. Deze symmetrische opbouw van het leven begint al bij de Mitose wanneer een cel zich voor de allereerste keer, in twee symmetrische delen splitst.

 

De meeste dieren, zoals de mens, hebben een bilaterale symmetrie. Dit betekent dat de ene helft van het lichaam het spiegelbeeld is van de andere helft. Deze spiegellijn loopt meestal van kop tot kont vanaf de rugzijde naar de buikzijde. Er zijn echter ook dieren die een radiale- in plaats van een bilaterale symmetrische vorm hebben. Bij veel van deze dieren, zoals zeesterren, kwallen en zee-egels, ligt de symmetrieas in een lijn loodrecht vanaf de monddelen. De evolutie heeft echter een duidelijke voorkeur voor bilaterale symmetrie. Een bilateraal symmetrisch lichaam is beter gestroomlijnd. Het kan zich gemakkelijker voortbewegen en blijft beter in balans. Als een diersoort bilaterale symmetrie ontwikkelt, gaat dat bijna altijd gepaard met cephalisatie waarbij de zenuwen zich aan één uiteinde van het lichaam concentreren. Dit resulteert in de vorming van een kop met hersenen, waarbij de ogen en mond aan de voorkant van het lichaam komen te liggen.

 

Symmetrische vormen hebben nog een ander voordeel, ze zijn veel gemakkelijker te herkennen. Je kunt vanuit verschillende standpunten sneller een symmetrische- dan een asymmetrische vorm identificeren. Zelfs dieren met een relatief slecht zicht, zoals bijen, zullen een bloem sneller herkennen als deze symmetrisch is.  Deze snelle identificatie is niet alleen handig bij het herkennen van soortgenoten maar ook bij het opmerken van een prooi of roofdier. Hersenen van visueel ingestelde dieren hebben zo’n duidelijke voorkeur voor symmetrie dat dit zelfs een rol speelt bij het bepalen van de partnerkeuze. Vrijwel alle balts- en hofmakerijrituelen zoals dansen en pronken benadrukken balans en symmetrie. Een potentiële partner met een sterker symmetrisch uiterlijk wordt over het algemeen als gezonder en aantrekkelijker ervaren en heeft dus meer kans op het produceren van nageslacht.

 

Als entropie de wet is van het heelal, dan is symmetrie het kenmerk van leven. Alle hogere vormen van leven zijn symmetrisch. Symmetrie betekent balans en evenwicht en staat hierin dus lijnrecht tegenover entropie.

 

lees ook: Entropie en Tijd, Sinister

lees verder...

Elastiek

zondag, 28 augustus 2011

elastiek

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Klik hier voor meer foto's van elastiek

lees verder...

Gallus inkt

zondag, 28 augustus 2011

make ink_1Gallusinkt, ook wel ijzer-gal inkt genoemd was al bij de Romeinen bekend en werd na de Middeleeuwen de meest gebruikte inktsoort. Het is watervast en je kunt het niet wegvegen of uitgummen. Vrijwel elk belangrijk document is met gallusinkt geschreven. Leonardo da Vinci’s tekeningen, de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring, de muziekstukken van J.S. Bach en de schetsen van Rembrand zijn allemaal in gallusinkt opgetekend.

 

Deze watervaste inkt wordt gevormd door een reactie tussen looizuur en een metaalzout zoals ijzer (II) sulfaat. De naam van de inkt komt van de eikengallen waar men het looizuur uit haalde. Omdat de fraaie paarszwarte kleur pas ontstond als de inkt aan de lucht werd blootgesteld werd er meestel een (tijdelijke) kleurstof zoals blauwhout, indigo of sepia aan toegevoegd. Het oxideren van de ijzerionen zorgt daarna voor het geleidelijk verdonkeren van de inkt. Om deze reden moest de inkt ook altijd in een zeer goed afgesloten fles worden bewaard. Om de zuurgraad van deze handgemaakte inkten wat naar beneden te brengen werden er ook vaak vergruisde eierschalen aan toegevoegd.

 

Afhankelijk van de zuurgraad van de inkt en de manier waarop een document is bewaard kan gallusinkt na verloop van tijd een document aantasten. De inkt verkleurt dan naar donkerbruin, krijgt een roestbruine rand en kan zich uiteindelijk zelfs door het papier heen vreten. Gelukkig wordt, ondanks het enorme aantal documenten dat met gallusinkt is geschreven, toch maar een klein percentage door deze inktvraat bedreigd.

 

Gallusinkt kan men als volgt maken:

 

Ingrediënten

 

20 gram galappels (galnoten)

15gram blauwhout

8gram ijzer(II)sulfaat

1gram natriumbenzoaat

8gram Arabische gompoeder

500ml water

 

Kook de galappels en het blauwhout gedurende 30 minuten in ongeveer 300ml water. Als je gemalen galappels gebruikt is een paar minuten koken al voldoende. Giet het kookvocht af en filter het door een koffiefilter. Los het ijzersulfaat, het natriumbenzoaat en het Arabische gompoeder in 200ml water op. Als je deze vleistof voorzichtig verwarmt gaat dat vaak iets makkelijker maar laat hem vooral niet te warm worden. Meng beide vloeistoffen en laat ze eventueel nog enkele dagen staan tot het gompoeder goed is opgelost. De inkt kun je vaak nog wel met een extra halve liter verdunnen zonder dat de kwaliteit afneemt. Dankzij het natriumbenzoaat, dit voorkomt schimmelvorming op de inkt, kan de inkt mits goed afgesloten minstens twee jaar worden bewaard.

 

Voor meer recepten of informatie over gallusinkt klik hier

lees verder...

Katsuyo Aoki

vrijdag, 26 augustus 2011

KatsuyOaoki_1KatsuyOaoki_3

 

 

 

 

 

 

 

Iedereen die wel eens keramiek heeft gebakken weet hoe gemakkelijk porselein breekt. Het kleinste luchtbelletje in de klei zorgt al voor een breuk. Het mag dan ook een klein wonder heten dat deze porseleinen schedels van Katsuyo Aoki heel uit een oven zijn gekomen. De schedels uit haar Predictive Dream serie zijn relatief klein, gemiddeld slechts 20 cm hoog, maar ongelofelijk gedetailleerd. De vloeiende open structuren lijken van bevroren melk te zijn gemaakt. Het porselein klotst, stroomt en vouwt zich in bochten. Alles lijkt te bewegen en te vloeien en toch blijft de vorm compact en zichzelf. De schedels zijn hierdoor tegelijkertijd fragiel en sterk. De versieringen doen weliswaar barok en kitscherig aan maar de schedel zelf heeft de intensiteit en kracht van een afgodsbeeld.

lees verder...

De vloek van Cham

dinsdag, 23 augustus 2011

gebedskaart voor de bekeering der chamieten 0827gebedskaart voor de bekeering der chamieten 0825

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Op dit gebedsprentje met Pauselijk goedgekeurde tekst uit 1873 wordt gesproken over de vloek van Cham, één van de meest misbruikte teksten uit de Bijbel. Het is een gebed ter bekering der Chamieten in Midden-Afrika.

 

In Genesis wordt beschreven hoe Noach zich, als het water van de zondvloed was geweken, naakt in een tent bedrinkt. Cham, een zoon van Noach zag dit en vertelde het door aan zijn broers Sem en Jafat. Omdat men in Israël zijn ouders niet naakt mocht zien liepen Sem en Jafat achteruit de tent in en bedekten zij hun vader. In plaats van zorgvuldig te handelen zoals zijn broers had Cham hen erbij gehaald om naar Noach te kijken, hij had geklikt. Om die reden vervloekte Noach hem als volgt. (GEN 9:25) “Vervloekt zij Kanaän, een knecht der knechten zal hij zijn voor zijn broeders”. Kanaän was de zoon van Cham. Het is niet ongebruikelijk dat in de Bijbel kinderen voor de zonden van hun vader worden gestraft. In principe vervloekte een opa dus zijn kleinkind voor een indiscretie van zijn eigen zoon. Later in de  Bijbel werden de Kanaänieten door de Israëlieten tot slaaf gemaakt en kwam Noachs vloek dus uit.

 

Er waren vroeger echter mensen die een zwarte huidskleur zagen als een onderdeel van de vloek van Cham (dit staat overigens nergens in de Bijbel) en zij legden een verband tussen Cham en zwart Afrika. De zwarte zoon van Cham werd gedoemd om als slaaf zijn broers te dienen en hiermee niet alleen hij maar zijn gehele nageslacht tot in lengte van dagen. Door aanhangers van zowel het Christendom, Jodendom en de Islam is dit argument gebruikt om slavernij en kolonisatie goed te praten. Elk van deze geloven kent dit verhaal uit Genesis en alle drie hebben ze de vloek van Cham op dezelfde manier misbruikt.

 

Deze uitleg van de vloek van Cham is zelfs grotendeels de oorzaak van de genocide in Rwanda. Toen in de 19e eeuw Europese antropologen een verband tussen dit Bijbelse verhaal en het migratie patroon van een (theoretische) bevolkingsgroep legden maakten zij op basis van huidskleur en schedelbouw een onderscheid tussen “Hamieten” (Chamieten) en negroïden. De Brit John Hanning Speke geloofde dat de Hutu’s afstamden van een Hamitisch volk en de Tutsi’s van een barbaars negroïde volk. Op grond van deze vermeende Hamitische afstamming werden de Tutsi’s door de Duitse en Belgische kolonisators beter behandeld dan de Hutu’s. Deze ongelijke behandeling op basis van een theorie was één van de factoren die leidde tot de Rwandese genocide.

 

Ondanks dat er nergens in de Bijbel wordt beschreven dat Cham of zijn afstammelingen zwart waren is deze vloek van Cham eeuwenlang misbruikt om voor de religieuze massa slavendom en kolonisatie te rechtvaardigen.  Gelovigen, die over het algemeen niet zelf op zoek gaan naar een eigen interpretatie van religieuze teksten, geloofden allemaal de “officiële” uitleg van deze vloek en bidden massaal “Het Gebed Voor De Bekeering Der Chamieten”.

lees verder...

Ernst Haeckel

dinsdag, 23 augustus 2011

kunstformen der naturErnst Haeckel ( 1834-1914) was een onderzoeker, evolutionist, kunstenaar en zijn tijd ver vooruit. Aan hem danken we de concepten van phylogenie, ontogenie en ecologie. Hij gebruikte als allereerste de grafische weergave van een evolutionaire boom en mede dank zij hem is het Darwinisme zo bekend geworden. Darwin en Haeckel waren goed bevriend en Haeckels “Die Radiolarien”, een prachtig geïllustreerd boek over kleine eencellige organismen, was één van Darwins meest geliefde boeken. De geïllustreerde boeken van Haeckel waren in zijn tijd al razend populair en van “Die Welträtsel” uit 1899 waren er voor de Eerste Wereldoorlog al ruim 400.000 exemplaren verkocht. Zijn beroemde “Kunstformen der Natur” wordt zelfs nu nog uitgegeven.

 

Ernst Haeckel trouwde in 1862 met zijn nichtje Anna Sethe, hun huwelijk was buitengewoon gelukkig. Op Ernst zijn 30e verjaardag stierf Anna echter aan een gesprongen blindedarm en Haeckel stortte in. Haar dood zorgde voor de beslissende afwijzing van religie en Ernst geloofde daarna nog maar in één doctrine, die van Darwin.  Ernst was echter geen agnost, hij “wist” dat er geen onsterfelijkheid en geen God bestaan. Om het met Mephisto te zeggen: “Everything that arises and has value, comes to nothing”. Er bestaat na de dood van een mens geen hogere of goddelijke ontwikkeling, er is alleen nog de ontwikkeling van de soort.

 

desmonema annasetheNa de dood van Anna werpt Ernst zich volledig op zijn onderzoek. Wanneer hij een studie over Medusa-kwallen publiceert, doet hij dat in opdracht aan zijn overleden vrouw. De mooie lange gele tentakels deden hem aan Anna’s haren denken en hij vernoemt een buitengewoon mooi exemplaar, Desmonema annasethe, naar haar. Haeckel zijn tekeningen zijn zo gestileerd en zo symmetrisch dat veel critici zich afvroegen of zijn tekeningen wel naar de waarneming waren en of de dingen die hij afbeeldde wel echt bestonden. Zijn stilering was echter bewust, Ernst zocht naar een goede weergave van een soort, niet naar die van een individu.

 

kunstformen derr natur tafel 70Voor Ernst heeft het weergeven van de Natuur niet slechts het ontdekken van de wetten van oorsprong en evolutie tot doel maar vooral ook het onderzoeken en weergeven van diens schoonheid. Bij een weergave van de Natuur mag men deze schoonheid niet vergeten en bij Haeckel is zij nooit ondergeschikt aan de wetenschappelijke waarde. Daarom is de tekening van Haeckels Desmonema niet alleen wetenschappelijk accuraat maar vooral ook elegant.

 

Lees ook: determineren, Ferdinand Bauer.

lees verder...

Inktviszwam (2) (Clathrus archeri)

maandag, 22 augustus 2011

inktviszwam 08-2011 0794inktviszwam 08-2011 0795inktviszwam 08-2011 0784inktviszwam 08-2011 0780

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De vorige keer dat ik in de Brand een paar Inktviszwammen tegenkwam, waren ze klein, verdroogd en hadden vijf armen. Deze keer heb ik ze met mijn neus gevonden. Al lang voor ik ze zag, rook ik hun weeë kadavergeur. Na heel even zoeken vond ik ze achter een stapel hout. Veel groter en met zes armen. Er lagen enkele tientallen “eieren” in groepjes bij elkaar. Bij sommige was er al een gat voor de tentakels ontstaan.

 

Lees ook: Inktviszwam.

lees verder...

De Sikhote-Alin Meteoriet

maandag, 22 augustus 2011

Sikhote-Alin meteoriet-fragment 0822Dit kleine brokje ijzer van amper 7 gram is één van de vele fragmenten van de Sikhote-Alin meteoriet.

 

Op 12 februari 1947 om 10.38 uur zagen ooggetuigen een grote meteoriet neerstorten in het Sikhote-Alin gebergte in Rusland. Hij was helderder dan de zon en kwam vanuit het Noorden onder een hoek van 41 graden met een snelheid van 14 km/s de dampkring binnen. De enorme inslag was 300km verder te zien en te horen. Het 32km lange rookspoor van de meteoriet bleef nog uren na de inslag zichtbaar. Deze inslag is één van de spectaculairste die door mensen is waargenomen.

 

Tijdens zijn toch door de dampkring brak hij uit elkaar en de vele fragmenten vielen binnen een elliptisch gebied van 1,3km2. De grotere fragmenten sloegen kraters, sommige met een diameter van 26 meter, andere kleinere fragmenten sloegen in de grond en in bomen. Voor de meteoriet de dampkring raakte werd het gewicht op bijna 100.000kg geschat, “slechts” zo’n 70.000kg overleefde de tocht door de dampkring en kwam op aarde terecht.

 

De Sikhote-Alin meteoriet bestaat uit een Ijzer-Nikkel legering en is hiermee een typische (klasse IIAB) ijzermeteoriet. Samen met andere meteorieten zijn het de oudste voorwerpen op Aarde, ze stammen uit de begintijd van ons zonnestelsel, zo’n 4,6 miljard jaar geleden.

lees verder...

Applaus

zondag, 21 augustus 2011

applauseTijdens een tv programma dat ik al zappend tegenkwam, werd er bovenmatig driftig geapplaudisseerd. Telkens als een spreker een vraag of antwoord gaf, werd dit direct gevolgd door applaus. Alsof applaudisseren een nieuwe topsport was en de zaal vol zat met potentiële Olympische spelers klapte iedereen zich continu het ongans. Het gekke was dat de sprekers hierdoor steeds sneller gingen praten, want als zij midden in een zin iets te lang wachtten, nam de zaal het initiatief met een staande ovatie over. Uiteindelijk werd het een echte wedstrijd met aan de ene kant de sprekers met hun microfoon en aan de ander kant de zaal met hun applaus. Helaas kon ik het niet verdragen om langer te kijken, ik weet dan ook niet wie er heeft gewonnen. Halverwege schakelde ik over naar een andere zender, daar was een komedie. Maar de wedstrijd ging gewoon door, het applaus was hier vervangen door een lachspoor.

 

Het is toch raar dat er juist op televisie, een medium waar je elkaar niet alleen kunt horen maar ook kunt zien, elke seconde met geluid moet worden gevuld.

lees verder...