Weblog

Spinnenogen

woensdag, 11 januari 2012

schorsmarpissa (marpissa muscosa fem.) 12-2011 3728Bij spinnen is het aantal ogen en de plaatsing daarvan vaak bepalend voor de determinatie van de soort. De meeste spinnen hebben zes of acht ogen en deze zitten in groepjes op het kopborststuk. Spinnen die niet actief jagen, zien over het algemeen slecht. Zij vertrouwen op hun web en de trillingen die zij daaruit opvangen. Spinnen die wel actief jagen, zoals de springspinnen, hebben de beste ogen van alle geleedpotigen. Zij zien niet alleen in hoge resolutie maar kunnen ook kleuren en gepolariseerd licht waarnemen. Van hun acht ogen zijn er twee enorm vergroot en zitten als koplampen recht voor op de kop terwijl hun twee achterzijogen ver naar achteren op het kopborststuk zijn geplaatst en zich ter hoogte van het tweede potenpaar bevinden. Met deze acht ogen kan de springspin 360 graden in de rondte kijken. Als hij met één of meerdere van zijn ogen beweging ziet, draait hij zijn lijf in die richting en gebruikt hij zijn twee grote voor-ogen om details en afstand te bepalen. Hij kan het netvlies van deze ogen inwendig naar voren, naar achter en opzij bewegen. Hierdoor kan hij niet alleen in- en uitzoomen op zijn prooi maar deze ook met zijn ogen volgen zonder zichzelf te bewegen, wat natuurlijk een groot voordeel is als je onopvallend een prooi probeert te besluipen.

 

Sommige spinnen hebben een netvlies dat, net als bij katten, een speciale laag met licht reflecterende cellen heeft (tapetum lucidum). Dit stelt hen in staat om de weinige hoeveelheid aanwezig licht via hun netvlies terug te kaatsen waardoor zij in het donker toch nog goed kunnen zien en hun ogen als koplampen oplichten. Bij de spinnensoort met de grootste en gevoeligste ogen, Deinopsis, groeit elke nacht een nieuw stuk tapetum dat overdag weer wordt afgebroken. Hierdoor jaagt hij altijd met een extra gevoelig en “vers” netvlies. Zijn lenzen hebben een omgerekende lichtgevoeligheid van F: 0.58, terwijl de lichtgevoeligheid van kattenogen F: 0.9 en van uilenogen “slechts” F: 1,1 bedragen.

 

Als je wilt weten hoeveel spinnen er ‘s nachts actief jagen moet je buiten in het donker maar eens een kleine zaklamp vlak onder je oog houden en met de bundel over de grond schijnen. Zorg er wel voor dat je oog niet meer dan twee centimeter boven de lichtbundel zit en je onder dezelfde hoek meekijkt want spinnen ogen zijn heel gericht. Je zult verbaasd staan als je ziet hoeveel spinnen er in het donker actief zijn.

lees verder...

Harlekijnkever (Acrocinus longimanus)

zaterdag, 7 januari 2012

acrocinus longimanusDe Harlekijnkever is een grote tropische boktor die van Mexico tot Zuid-Amerika voor komt. Hij is overdag actief en voedt zich met plantensap. Zijn Nederlandse naam dankt hij aan zijn zwart-rood geblokte tekening en zijn Latijnse naam (Acrocinus longimanus) aan zijn lange voorpoten.

 

De Harlekijnkever is een mooi voorbeeld van seksueel dimorfisme bij kevers. De voorpoten van de mannetjes zijn, in vergelijking met die van de vrouwtjes, enorm verlengt. Hij gebruikt deze niet alleen om wijfjes mee te imponeren maar ook in gevechten met rivalen om het wijfje en de broedplaats mee te beschermen. De vrouwtjes leggen hun eitjes bij voorkeur in dode of stervende bomen met veel korstmos. Hierop zijn ze ondanks hun felle kleuren uitstekend gecamoufleerd. Ze knaagt een smalle gleuf in de bast en legt daar gedurende twee tot drie dagen vijftien tot twintig eitjes. Zodra deze uitkomen, boren de larven zich in het hout tot ze zo’n dertien centimeter lang zijn en zich in een kamertje onder de bast verpoppen. De volwassen kever wurmt zich daarna door de bast naar buiten. De Harlekijnkever kan, ondanks zijn grootte, lange poten en voelsprieten, vliegen. De kever zelf kan zeven centimeter lang worden terwijl de voorpoten van de mannetjes ruim twee maal zo lang zijn als hijzelf.

 

Klik hier voor meer foto's van tropische kevers.

lees verder...

Moderne veertigers

dinsdag, 3 januari 2012

Sommige veertigers brengen hun dag door op het kantoor en hun avond in de sportzaal. Sommige veertigers liggen wekelijks onder de zonnebank, scheren dagelijks hun neushaar en dragen kleding met namen als The North face, Serengetti of Kilimanjaro. Hun haar wordt door een kapper gestyled en met een shampoo gekleurd. Ze hebben een föhn, neushaartrimmer, tandenborstel en flosapparaat evenals een baardtrimmer die ze dagelijks gebruiken om er elke dag uit te zien alsof ze zich twee dagen niet hebben geschoren. Ze dragen stevige wandelschoenen en rijden het liefst in een wagen met een koeienvanger. In deze auto rijden ze rondjes tussen hun huis, het kinderdagverblijf en het kantoor. Ze parkeren hem altijd binnen en hebben een Tomtom om de weg naar de supermarkt te vinden. Hun dure hi-tech merkkleding wordt nooit nat en het zwaarste dat ze tillen is een kratje bier.

 

Deze moderne veertiger zit de hele dag binnen en probeert er uit te zien alsof hij de hele dag buiten is. Ik noem geen namen maar waarschijnlijk ken jij er ook wel één.

lees verder...

Liefde maakt blind

maandag, 2 januari 2012

Als je goed naar mensen kijkt zijn de meeste best wel mooi. Men zegt wel eens dat liefde blind maakt maar dat is niet waar. Liefde opent de ogen voor alle schoonheid die je als niet verliefde slaapwandelaar vaak mist. Maar wat ik niet zo goed snap is waarom de meeste mensen het anderen zo moeilijk maken om hun schoonheid te kunnen zien. Waarom zo velen zichzelf zo lelijk presenteren. Ik zie ze overal om me heen, mensen met afhangende schouders, kauwgom kauwend met een afkeurende sneer om hun mond. Ik zie ze cynisch om zich heen kijken of iedereen wel goed kan zien hoeveel lak zij aan anderen hebben. Het lijkt wel alsof iedereen probeert zijn onafhankelijkheid te tonen door er zo ongeïnteresseerd mogelijk uit te zien.

 

Ik ken iemand die zich rustig en elegant beweegt, netjes verzorgd en openlijk lacht. Iemand die altijd geïnteresseerd luistert en je het gevoel weet te geven dat je jezelf niet hoeft te verstoppen. Iemand met zachte stem die niet gelijk over zichzelf begint of met een mening klaar staat. Iemand met brede interesses en een soepele geest.

 

Wat denk je, zijn mijn ogen gesloten of geopend?

lees verder...

Zandwolfspin (Arctosa perita)

zaterdag, 31 december 2011

zandwolfspin (arctosa perita) 3211De gewone zandwolfspinnen (arctosa perita) vind je op open zandvlaktes, zoals duinen, zandige wegbermen en heidegebieden. Ze hebben uitstekende ogen en jagen op zicht. Je ziet ze vaak een kort stukje rennen om daarna plots met uitgestrekte poten stil te blijven staan. Zolang ze bewegen kun je ze zien maar als ze stilstaan vervloeit hun silhouet met de achtergrond en zijn ze nagenoeg onzichtbaar. Ze drukken hun lichaam dan plat tegen de grond en houden hun poten uitgestrekt waardoor hun gevlekte lijf en de geringde poten geheel wegvallen tegen de zandvlaktes waarop ze leven. De kleuren van de spinnen variëren al naar gelang de kleur van hun leefgebied. Zo zijn zandwolfspinnen die op verbrande heidevelden leven nagenoeg zwart terwijl spinnen die op binnenduinen leven veel lichter van kleur zijn.

 

De zandwolfspin overwintert in het losse zand binnen een zelfgesponnen buis van ca 30cm diepte. Deze buis is met los spinsel bedekt en wordt afgesloten met een dikker spinsel dat met zand is bekleed. Als de spin zich in deze buis terugtrekt, kan hij deze ingang van binnenuit dichttrekken en is de opening volkomen onzichtbaar.

 

Klik hier voor meer informatie over spinnen.

lees verder...

Ezelsoor (Haliotis asinina)

dinsdag, 27 december 2011

Als je wilt weten of iets door een mens of door de natuur is gemaakt hoef je het alleen maar om te keren of open te maken. Mensen werken alleen de buitenkant af. De onderkant van een tafel, de binnenkant van een lade, wat je niet direct ziet wordt niet vormgegeven. De natuur geeft niet vorm. De natuur bouwt. Op die manier is elk onderdeel ontstaan en heeft daardoor zijn eigen schoonheid. Ook de delen die je normaal niet ziet.

 

ezelsoor (haliotis asinina) 12-2011Deze ezelsoor schelp (haliotis asinina) wordt normaal helemaal door de mantel van de slak omgeven. Geen enkel stukje is er dan van zichtbaar. Ze leven in ondiep water op de rotsen en de grotere soorten worden niet alleen als voedsel maar ook voor de parelmoerhandel gekweekt. Het ezelsoor is de snelst groeiende oorschelp ter wereld en een exemplaar wordt in één jaar volwassen en zo’n tien centimeter groot.

lees verder...

Assimilatie als religieuze expansietactiek

maandag, 26 december 2011

We vieren de geboorte van Jezus op 25 december. Toch staat er nergens in de Bijbel op welke dag Jezus werd geboren. Hoogst waarschijnlijk zag hij ergens in oktober en niet in december zijn eerste daglicht. De reden dat we zijn geboortedag in december vieren, ligt bij de eerste Christelijke keizer van Rome uit de vierde eeuw. In zijn jonge jaren was deze Constantijn een aanhanger van de god Mithras. De Romeinen noemden Mithras, Sol Invictus (onoverwinnelijke zon) en zijn geboortedag viel op 25 december. Deze heidense feestdag viel dus ook al ongeveer samen met de winterse zonnewende. Toen Constantijn tot het Christendom werd bekeerd kon hij de verjaardag van de god Mithras geruisloos veranderen in de geboortedag van Jezus.

 

Zo veranderden ze de “Onoverwinnelijke Zon” in de” Zon der Gerechtigheid”, zoals Jezus in het Oude Testament werd genoemd (Maleachi 24:1). Het hoofddeksel van Mithra werd door de Romeinen een mitra of mijter genoemd. Deze mijter komt in het Christendom weer terug als het hoofddeksel van de bisschoppen. Maar er zijn meer overeenkomsten tussen Mithras en Jezus. Net als Jezus was Mithras de zoon van God, had hij 12 discipelen, at hij een laatste avondmaal, werd zijn lijk in een grot in de rotsen gelegd en herrees hij weer na drie dagen. Zijn verjaardag deelde hij overigens niet alleen met Jezus maar ook met Osiris, Adonis en Dionysus.

 

De schrijvers van de Bijbel waren mensen, mensen die een product van hun eigen tijd waren. Door feestdagen van andere religies te assimileren wisten ze het Christendom steeds meer houvast te geven. Het is makkelijker om iets te veranderen dan om iets uit te roeien. Bij religies blijkt assimilatie de meest effectieve expansietactiek.

 

“Resistance is futile, we will add your biological and technical distinctiveness to our own. Your culture will adapt to service us. You will be assimilated. We are the Borg”.

lees verder...

Non overlapping magisteria

zaterdag, 24 december 2011

Ondanks dat veel verschillende disciplines elkaar goed verdragen, geldt dat niet voor wetenschap en religie. Hoewel bijvoorbeeld kunst en wetenschap elkaar stimuleren is er geen groter verschil denkbaar dan tussen een creationist en een evolutionist. Beiden staan lijnrecht tegenover elkaar. Toch zijn er wetenschappers die religieus zijn, zij zijn blijkbaar in staat om wetenschap en religie met elkaar te verzoenen.

 

Stephen Jay Gould geeft in zijn essay “non overlapping magisteria” een mogelijke verklaring waarom de wetenschappelijke en religieuze wereld elkaar niet altijd hoeven te bijten. Hij claimt dat beide elkaar nooit overlappen. Elk heeft zijn eigen leer en gereedschappen. Terwijl de wetenschap zich bezig houdt met de wereld en hoe deze werkt, houdt religie zich bezig met zingeving en moreel besef. Omdat beide zich niet op hetzelfde gebied begeven komen ze dus ook niet met elkaar in conflict. Gould heeft de term “magisteria” geleend uit een geschrift van Paus Pius de XIIe. In diens ”Humani Generis” uit 1950 staat deze Paus de Katholieken toe om de hypothese van een lichamelijke evolutie te overwegen zolang zij de goddelijke schepping van de ziel maar accepteren.

 

Aangezien volgens Gould meer dan 70% van de mensheid in een God gelooft en dit geloof niet met de evolutietheorie is te vereenzelvigen concludeert hij dat religie zich op een ander niveau afspeelt dan wetenschap. Met zijn non overlapping magisteria grijpt Gould terug op de opvattingen van William van Ockham. Deze 14e eeuwse Franciscaner monnik sprak al over de onoverbrugbare kloof tussen weten en het geloven. Terwijl de wetenschap de wereld met logica en rationaliteit mocht benaderen vond van Ockham dat de wegen van God niet op die manier toegankelijk waren. Voor Ockham was God de enige entiteit die niet bewezen hoefde te worden.

 

Stephen Jay Goulds argument is elegant en staat iedereen toe om tegelijkertijd in twee schijnbaar tegenstrijdige wereldbeelden te geloven. Toch klopt het niet dat beiden magisteria elkaar niet overlappen. Religie beperkt zich niet tot zingeving en moraal. Als wonderen bestaan en gebed zin heeft dan legt religie wel degelijk een claim op de materiële wereld en dus op de wetenschap.

 

De felste kritiek op Goulds argumenten komt van Richard Dawkins. Hij stelt dat een universum met een bovennatuurlijke entiteit een kwalitatief ander universum is dan één zonder deze aanwezigheid. Het verschil zou aantoonbaar en dus wetenschappelijk zijn. Tevens stelt hij dat religie elk wetenschappelijk bewijs voor het bestaan van God meteen zou omarmen. Als men met DNA zou kunnen bewijzen dat Jezus geen aardse vader had zou men het argument van niet overlappende magisteria al snel laten vallen.

lees verder...

Het huiswevertje (Lepthyphantes leprosus)

zaterdag, 10 december 2011

huiswevertje (lepthyphantes leprosus) 12-2011 3310Dit kleine (2,5mm) spinnetje behoort tot de hangmatspinnen. Met meer dan 50 soorten in Nederland is dit de meest voorkomende spinnenfamilie. Het genus Lepthyphantes is het grootste geslacht van deze familie en het kleine huiswevertje (lepthyphantes leprosus) is één van de spinnen die je het meest binnenhuis tegenkomt. Hangmatspinnen weven meestal een eenvoudig hangmatje. Vliegende insecten raken de vele losse draden boven dit web en vallen dan naar beneden op de mat. De spin, die onder het hangmatje hangt, grijpt zijn prooi dan door het web heen. In tegenstelling tot de webben van de meeste hangmatspinnen kan het web van het huiswevertje, als daar ruimte voor is, behoorlijk omvangrijk worden.

 

huiswevertje (lepthyphantes leprosus) 12-2011 3294huiswevertje (lepthyphantes leprosus) 12-2011  3328

 

 

 

 

 

 

 

Dit wevertje liep over de vloer en trommelde met zijn palpen op de grond. Met regelmatige tussenpozen legde hij zijn lichaam plat op de grond om daarna het trommelen weer te hervatten.

lees verder...