Weblog

Versteende vogels van het Natronmeer

vrijdag, 4 oktober 2013

nick brandtTijdens mijn vele urbex uitstapjes heb ik al heel wat dode duiven gezien en gefotografeerd. Echter nog nooit zo’n expressieve als op deze foto van Nick Brandt.

In Tanzania ligt een meer waar het water 60°C heet is en de zuurgraad die van ammoniak benadert. Niet de meest vriendelijke leefomgeving dus. Het lijkt er op dat veel vogels door het extreem reflecterende oppervlak van het meer gedesoriënteerd raken en in het water terecht komen. Het alkalische natron van dit meer heeft een zuurgraad van pH 10,5 en komt van vulkanische as. Dit natron is zo giftig dat dieren die in het meer vallen vrijwel direct sterven en verstenen. Fotograaf Nick Brandt heeft aan de kustlijn van dit meer enkele perfect bewaarde en versteende vogels gevonden en de foto’s daarvan zijn opgenomen in zijn  nieuwe fotoboek: Across the Ravaged Land. De versteende dieren in deze foto’s zijn door Brandt zelf in een speciale houding geplaatst.

lees verder...

Microscopische regenmakers

woensdag, 2 oktober 2013

ijskristalVroeger dacht ik altijd dat water bevriest als de temeratuur onder het vriespunt komt, dus onder de 0°C. Maar zuiver water, zonder enige vervuiling of opgeloste stoffen heeft zelfs moeite om te bevriezen als het min 48°C is. Het blijkt dat water iets nodig heeft om omheen te kunnen bevriezen, iets waar de eerste ijskristallen zich aan kunnen vormen. Net als alle kristallen hebben zij een kern nodig die hen uitnodigt om te kristalliseren. Normaal zitten er genoeg nucleotide stoffen zoals zand of roet in water waaromheen zich ijs kan vormen en zal water dus al veel eerder bevriezen dan bij min 48°C. Toch zijn niet alle stoffen even geschikt om dit kristallisatie proces op gang te brengen. Het blijkt dat niets dit proces zo goed bevordert als sommige bacteriën. Pseudomonas syringae bijvoorbeeld produceert een proteïne dat er voor zorgt dat ijskristallen zich al bij de relatief hoge temperatuur van -2°C kunnen vormen.

 

In 1982 stelde David Sands voor het eerst de hypothese op dat bacteriën ervoor zorgen dat het gaat sneeuwen en regenen. Bacteriën bevinden zich werkelijk overal, ook op zeer grote hoogte. Zij zouden ervoor kunnen zorgen dat zich in wolken sneller ijskristallen vormen die dan als sneeuw of als ze onderweg smelten als regen zouden vallen. Nu heeft men niet alleen overal op de wereld in sneeuw en ijs de Pseudomonas bacterie gevonden maar het blijkt zelfs dat alleen al in Wyoming meer dan een derde van alle ijskristallen zich rond dergelijke bacteriën hadden gevormd.

 

Hoewel men het er al lang over eens is dat bacteriën een grote rol spelen in al het leven op Aarde blijken ze dus ook nog eens in staat te zijn om het te laten regen. Hiermee zijn bacteriën het enige organisme dat het weer kan beïnvloeden en spelen ze een cruciale rol in de watercyclus van onze planeet.

 

Lees ook: Bacteriën spelen een belangrijke rol bij de voortplanting van soorten, Eeuwig jong, Poep is bruin en Thrombolieten.

lees verder...

Agaatvlinder (Phlogophora meticulosa)

dinsdag, 24 september 2013

agaatvlinder (phlogophora meticulosa) 9-2012 3663agaatvlinder (phlogophora meticulosa) 9-2012 3681Dit mooie nachtuiltje was door mijn badkamerraam naar binnen gevlogen. Omdat er veel brandnetels in mijn tuintje groeien, komen ze bij mij regelmatig voor. Deze vlinder is van de tweede agaatvlindergeneratie van dit jaar. Agaatvlinders die net uit hun pop zijn gekropen zijn meestal olijfgroen en rozebruin, na verloop van tijd worden deze kleuren iets vager en wordt de vlinder steeds bruiner. De wetenschappelijke naam Phlogophora meticulosa betekent voorzichtige vuurdrager. Deze naam dankt de agaatvlinder waarschijnlijk aan de driehoekige en  vlamvormige tekening op zijn voorvleugels. Deze opvallende tekening zorgt ervoor dat zijn silhouet wordt doorbroken en maken de vlinder op takjes of planten nagenoeg onzichtbaar. De Agaatvlinder is verder te herkennen aan de sterke plooi die de voorvleugels in rusthouding hebben. Hierdoor lijkt de vlinder net een dor blaadje. In Engelstalige landen noemt men deze vlinder vanwege de twee driehoeken op de vleugels die elkaar tijdens de rusthouding raken, Angle Shades. De groene of bruine rupsen zijn polyfaag en eten vrijwel alle kruidachtige planten.  Ze overwinteren als rups en verpoppen zich in het voorjaar. De donkerbruine pop vind je los op de bodem tussen de vegetatie. Het is een algemene vlinder die je in heel Noord-Europa tegenkomt.

lees verder...

De oranje wortel

zondag, 22 september 2013

gerard dou vrouw raspt wortelWortels zijn niet altijd oranje geweest, er was een tijd dat zij wit, paars, geel of rood waren. Dankzij de Nederlanders is oranje echter wereldwijd de dominante kleur voor wortels geworden. Deze kleurvariëteit is in de zeventiende eeuw ontstaan. De wortel werd door ons net zo lang gekruist tot hij de kleur had van het Huis Oranje-Nassau. Deze oranje wortel, ook wel Hoornse wortel genoemd, werd daarna over heel Europa verspreid.

 

Eén van de eerste afbeeldingen van deze Hoornse wortels vind je bij de 17e eeuwse fijnschilder Gerrit Dou. Deze Leidse schilder, die bekend staat om de hoge mate van detaillering in zijn werk, was Rembrandts eerste leerling. Ondanks de liefde voor detail waren zijn schilderijen niet stijf of kil, hij wist goed gebruik te maken van lichteffecten en zijn composities waren speels maar goed doordacht. Zo maakte hij graag gebruik van venster scenes en trompe-l’oeil. Een mooi voorbeeld van de aandacht voor deze toen nog vernieuwende oranje wortels zie je in dit kleine schilderijtje van amper 60 bij 44 cm uit de tweede helft van de 17e eeuw. Niet alleen beeldt het een vrouw die een wortel raspt af, maar het toont ook overduidelijk de grote oranje wortels op de voorgrond. En nee, de wortels waren vroeger niet groter dan nu. Gerrit Dou had de neiging om de maat van zijn wortels enigszins te overdrijven.

lees verder...

Koninginnepage (2)

woensdag, 18 september 2013

koninginnepage (papilio machaon) 9-2013 3464chrysalis koninginnepage (papilio machon) 9-2013 3499chrysalis koninginnepage (papilio machaon) 9-2013 3579chrysalis koninginnepage (papilio machaon) 9-2013 3587Onze rups heeft na veel wandelen een takje uitgekozen, hij is er in elke houding aan gaan hangen en heeft heel precies uitgemeten hoeveel ruimte hij om zich heen heeft. Toen heeft hij zijn naschuivers met een spinselkussentje aan het takje vastgemaakt en zichzelf met een gordeldraad gezekerd. Deze draad loopt als een ceintuur om zijn dikke lijf naar het takje toe en zorgt ervoor dat de pop netjes aan het takje blijft zitten. Een paar dagen later scheurde hij uit zijn vel. De lichtgroene pop die tevoorschijn kwam, kleurde in een halve dag bruin met zwart en is nu heel goed gecamoufleerd.

lees verder...

Hardangervidda

dinsdag, 17 september 2013

hardangervidda 8-2013 6499hardangervidda noorwegen 8-2013 6497hardangervidda noorwegen 8-2013 6886hardangervidda noorwegen 8-2013 6513Afgelopen zomer zijn we naar Noorwegen geweest. Wat me nog het meeste is bijgebleven was de Hardangervidda, een 8000 km² groot natuurgebied dat wordt omringd door bergtoppen. Dit gebied ligt op zo’n 1200 tot 1400 meter hoogte en is het restant van een berggebied dat tijdens de ijstijd door gletsjers is gladgeslepen. Aan de Noordkant van de Hardangervidda ligt op 1900 meter hoogte de Hardangerjøkulen, de grootste gletsjer van het gebied. Toen wij er midden in de zomer waren, lag de temperatuur op deze hoogvlakte vele graden lager dan in het omringende gebied. Op veel plekken lag nog steeds sneeuw. Je ziet er geen bomen, het hoogste dat er groeit zijn enkele lage, door de wind geteisterde struikjes. Hier en daar staan plukken wolgras en overal liggen enorme met korstmos begroeide keien. Het regent er vaak en hard.  Op de grote open vlaktes liggen veel door glinsterende stroompjes water met elkaar verbonden meren. Omdat het water niet makkelijk via de rotsachtige bodem wegloopt, liggen de meren als grote plassen op verschillende hoogtes van elkaar. Als je op een heuvel staat kun je ver over het golvende landschap uitkijken en zie je aan de horizon de toppen van de bergruggen en de gletsjer.

Lees  ook: Mont Blanc.

lees verder...

Koninginnepage (Papilio machaon)

zondag, 15 september 2013

koninginnepage (papilio machaon) 9-2013 3379koninginnepage (papilio machaon) 9-2013 3423 

 

 

 

 

 

 

Mijn zoontje kwam vorige week met een potje aanzetten. Hij had iets in de tuin gevonden wat ik, dacht hij, wel interessant zou vinden. In een klein bakje met gladfolie waar gaatjes in waren geprikt zat een prachtige groene rups met oranje stippen. Hij had de rups van een Koninginnepage gevonden en hem voorzichtig samen met de blaadjes van de plant waar hij van at in een bakje gezet. Hoewel hij zelf niet precies wist van welke vlinder de rups was, had hij wel door dat het iets bijzonders was.

 

Koninginnepages zijn één van de mooiste en grootste vlinders die je in Nederland kunt tegenkomen. De vlinders die je hier ziet zijn echter meestal zwervers. Je moet verder naar het zuiden zoals Zuid-België om vaste kolonies te vinden. De forse rups is felgroen met zwarte banden en feloranje vlekken. Als hij wordt verstoord kan hij uit zijn voorhoofd een oranje tong steken die een nare geur afgeeft en eventuele vijanden zoals mieren afschrikt. Dit osmaterium is een gevorkte klier die je wel vaker bij rupsen van page vlinders ziet. Er kunnen twee generaties per jaar voorkomen. De rupsen van de eerste generatie verpoppen zich op de stengels van hun gastplanten, meestal schermbloemigen. De rupsen uit de tweede generatie verpoppen zich liever aan verhoute stengels zodat zij gemakkelijker de herfst en winter doorkomen. Rupsen die zich later in het seizoen verpoppen, hebben vaak ook een bruine in plaats van groene cocon. De pop of chrysalis van deze rups wordt met een spinselkussentje en een gordeldraad aan het takje bevestigd. Ik ben benieuwd of onze rups zich straks ook verpopt.

lees verder...

Stalker (1979)

vrijdag, 13 september 2013

stalker posterHoewel het kan helpen om door omschrijvingen, metaforen en verklaringen een film inzichtelijker te maken is het soms zo dat je verdrinkt in taal en dat woorden het juist moeilijker maken om het beeld te zien. Sommige films laten zich niet makkelijk vangen of samenvatten. Stalker van Tarkovsky is typisch zo’n film. Andrej Tarkovsky is namelijk geen vertaler. Veel regisseurs gebruiken beeld om een verhaal te vertalen. Tarkovsky is een dichter, hij vertaalt niet maar vertelt. Je moet de film doorvoelen en jezelf toestaan het niet allemaal te willen begrijpen.

 

In 1977 schreef Tarkovsky zijn boek “Verzegelde tijd” , hierin legt hij uit dat van alle kunsten alleen film in staat is om de tijd te beïnvloeden. Door een laag tempo, langzame shots en extreme close-ups te gebruiken kan hij de kijker bedwelmen, hem hypnotiseren tot hij alle besef van tijd kwijt raakt en zich volledig door het beeld laat meevoeren. Stalker is de eerste film die hij volgens dit verzegelde tijds principe uitbracht. Wat niet wil zeggen dat hij die technieken eerder niet toepaste. Zijn films zijn altijd al hypnotisch en vervreemdend geweest. Stalker staat van al zijn werk echter het meeste op zichzelf.

 

tarkovsky still stalkerMidden in een verlaten gebied, gemeden en bewaakt, ligt de kamer. Van iedereen die deze kamer betreedt, wordt de geheimste wens vervuld. Er is slechts één persoon die de weg door de woestenij die men de Zone noemt, kan vinden. Deze Stalker is de gids die een schrijver en een wetenschapper begeleidt op hun zoektocht naar hoop, door een landschap dat net zo veranderlijk is als hun gemoedstoestand.

 

Tarkovsky bouwt zijn films op als een puzzel, maar geeft je nooit alle stukjes. Zijn personages vallen vaak stil en de camera blijft regelmatig hangen. Als hij het tempo vertraagt, wordt de kijker uitgenodigd om te kijken en terug te vallen op zijn eigen gedachten. Tarkovskys beelden doen me nog het meest denken aan de foto’s van Josef Sudek. Niet volledig te duiden maar buitengewoon krachtig. Je kunt een Tarkovsky film op willekeurig welk moment stil zetten en je zult verbaasd zijn over de ongrijpbare schoonheid en zeggingskracht van het beeld. Stalker is één sublieme foto die continu verandert en verrast.  

lees verder...

World War Z (2013)

zondag, 8 september 2013

World War ZDe regiseur van World War Z, Marc Forster had eerder Quantum of Solace (2008) uitgebracht. Hier liet Marc zien goed in staat te zijn een genre dat net door Martin Campbell op originele manier nieuw leven was ingeblazen, binnen twee uur volledig de nek om te draaien. Na Casino Royale (2006) deed Marc alles fout wat Martin eerder goed deed. Het is dan ook een klein wonder dat Hollywood Marc Forster nóg een film liet regisseren. Maar laten we eerlijk zijn, zombies zijn hot, hoe kun je nou een film met een megabudget én zombies verpesten?

 

In WWZ mag Brad Pitt de wereld redden. Hij speelt Gerry Lane, een pannenkoekenbakkende gezinsman die met de rest van de wereld wordt opgeschrikt door een zombie-apocalyps. Omdat Gerry vroeger een VN-controleur was, kan het leger hem goed gebruiken om de oorzaak van al deze ellende te achterhalen. Natuurlijk gaat er van alles mis, staan er zombies achter elke deur (of muur) en lukt het Gerry om wat er over is van de wereld (en zijn gezinnetje) te redden, wat dat betreft geen verassingen. Brad Pitt doet zijn best en weet gelukkig de aandacht redelijk bij de personages te houden en dat is hard nodig, want de zombies zelf worden eigenlijk nooit eng. Ondanks massa scenes, kapitaal verslindende maar matte special effects en een spaarzaam  ouderwets schrikeffect is dit geen geslaagde film. WWZ is een familiefilm, vaardig, vermakelijk maar nooit echt eng of spannend, wat dat betreft kun je beter terecht bij 28 Days later (2002).

 

Met zombies kun je natuurlijk twee goede kanten uit, bloedstollend of bloedmelig, WWZ is helaas geen van beide. Ik denk dat ik straks Shaun of the Dead (2004) nog maar even op zet.

lees verder...

Source Code (2011)

zondag, 8 september 2013

source codeToen ik deze film in 2011 zag was ik bang dat de film teveel om het plot draaide om hem nog een tweede keer te bekijken. Nu ik dat uiteindelijk toch heb gedaan, blijkt dat ik het helemaal fout had. Source Code is, zelfs als je het plot kent, erg de moeite waard. Ik begin me zelfs af te vragen waarom deze film geen groter publiek heeft gevonden. Hij verdient een herwaardering.

 

Duncan Jones, de regisseur, is ook verantwoordelijk voor Moon (2009). Een buitengewoon sterke sci-fi film die vanwege zijn rustige tempo bijna on-Amerikaans aandeed. Het tempo van Source Code ligt echter een stuk hoger. Jake Gyllenhaal speelt Colter Stevens, een helikopterpiloot die in iemand anders lijf wakker wordt.  Acht minuten later wordt hij samen met de forensentrein waar hij in zit opgeblazen. Colter blijkt aan een speciaal programma mee te werken waarin hij telkens opnieuw in de tijd wordt teruggestuurd om binnen de acht minuten voor de explosie de bommenlegger te ontmaskeren. Deze bommenlegger heeft namelijk niet alleen een trein opgeblazen maar is ook van plan om Chicago met een kernbom te vernietigen. Hoewel hij volgens het leger alleen teruggaat in de tijd naar een gebeurtenis die hij niet meer kan veranderen, wil Colter toch proberen om iedereen in de trein en specifiek het vriendelijke meisje dat tegenover hem zit te redden.

 

Dit is geen voorspelbare Hollywood blockbuster, daarvoor is de verhaallijn te complex en de actie te ondergeschikt aan de emoties van de karakters.  Toch wordt je al snel door de film gegrepen en in een sneltreinvaart naar de ontknoping toe getrokken. Het is vreemd dat deze film zo’n klein publiek heeft, zeker als je hem vergelijkt met films als 12 Monkeys (1995) en Inception (2010). Jake Gyllenhaal is (gelukkig) geen Bruce Willis of Leonardio diCaprio, maar iedereen die hem in Donnie Darko (2001) heeft gezien, weet dat hij heel goed een film kan dragen.

lees verder...