Weblog

De IJzeren Slak (Crysomallon squamiferum)

woensdag, 20 november 2013

Crysomallon squamiferumIn april 2001 vonden wetenschappers op 2400 meter diepte op de bodem van de Indische Oceaan een nieuw soort zeeslak. Men vond er zo’n twintig exemplaren aan de voet van een heetwaterbron. Uit deze zogenaamde heetwaterschoorstenen stroomt super heet water waarin veel zware mineralen en giftige stoffen zoals waterstofsulfide zijn opgelost. De IJzeren Slak (EN: Scaly Foot Gastropod) benut de zware metalen uit het water om zijn pantser te maken en is daarmee het enige dier dat wij kennen dat op deze manier gebruik maakt van ijzer. Sindsdien is ze het onderwerp van een uitgebreid wetenschappelijk onderzoek.

 

Deze 4cm grote nieuwe slakkensoort heeft een buitengewone bouw. Zijn voet is bedekt met harde ijzeren schubben en zijn huisje is zo ontzettend sterk dat het leger onderzoekt in hoeverre ze dit als uitgangspunt voor nieuwe bepantsering kunnen gebruiken.  De ijzeren schubben op zijn voet lijken nog het meeste op pyriet, zij beschermen de slak tegen roofdieren. Sommige andere slakken die bij deze schoorstenen jagen, gebruiken giftige pijlen om hun prooi te doden, deze korte pijlen kunnen echter niet door het sterke pantser van de IJzeren Slak heen. Het slakkenhuis zelf is uit drie lagen opgebouwd. De buitenste laag bestaat uit waterstofsulfide met greigiet en pyriet, de middelste laag werkt als schokbreker en lijkt nog het meeste op het periostracum dat vaak de buitenste laag van andere slakkenhuizen vormt, terwijl de binnenste laag van aragoniet is, een calciumcarbonaat dat je onder andere ook veel bij koralen vindt. Door deze constructie is dit slakkenhuis niet alleen enorm druk- maar ook hittebestendig. Hoewel deze slakken lijken op sommige gefossiliseerde exemplaren die honderden miljoenen jaren geleden leefden, blijkt uit DNA-onderzoek dat deze soort toch redelijk recent is ontstaan.

lees verder...

Zone Braams

zondag, 17 november 2013

zone braams 11-2013 7523Midden in het Belgische Pajottenland, ergens op een hoge plek, ligt een verlaten Navo communicatiecentrale. Dit gebied is al sinds de Romeinen een strategische locatie en de bevolking is van oudsher bekend met een militaire aanwezigheid. Deze antenne werd in 1969 geplaatst en heeft meer dan veertig jaar lang samen met een netwerk van 21 andere militaire communicatiecentra de onderlinge communicatie tussen de Navo-landen verzorgd, de faciliteit was echter hopeloos verouderd, in één gebouw was zelfs geen stromend water. De Navo investeert nu 37,2 miljoen euro om dit informatieknooppunt te moderniseren. De bestaande antenne verdwijnt en een nieuw gebouw met een multi-antenne satelliet komt er voor in de plaats. Voor deze ene antenne krijgt men er straks vier terug. Samen met het communicatiecentrum in Verona verzorgt deze nieuwe faciliteit dan de militaire communicatie tussen de Navo landen.

 

zone braams 11-2013 7589Je ziet de grote witte golfbal van de schotelantenne al van ver in het landschap liggen. Hij is groter dan je zou denken en balanceert boven op een plat en laag gebouw. Vrijwel alles uit deze gebouwen is al verdwenen, afgezien van wat oude bouwtekeningen en hopeloos verouderde computerschermen zijn alle kamers leeg. Er zijn nog wel wat sporen van tijdelijke bewoning, een vies matras, wat lege wijnflessen en enkele pin-up foto’s, maar ook deze bewoners zijn nu vertrokken. Via een kleine trap kun je vanuit de gebouwen naar boven de bol in. Het licht valt hier gefilterd en geel door het doek van de bol op de vrijwel intacte schotelantenne. Deze heeft net genoeg ruimte om vrij te kunnen draaien. Dit is een locatie waarvan het interessanter is om er geweest te zijn dan om er foto’s te maken. Er zijn al aardig wat fotografen op afgekomen, maar (bijna) iedereen neemt hier dezelfde foto’s. Het is daarmee meer een statement geworden, een soort van internetgraffiti voor fotografen, “klik, ik ben hier geweest..”

 

Klik hier voor meer foto's van Zone Braams.

lees verder...

Wintercircus Gent

woensdag, 13 november 2013

wintercircus 11-2013 7399Toen in Gent in 1878 de oude katoenfabriek van den Kerckhove afbrandde, bouwden men op dit terrein een nieuwe evenementenhal. Dit Wintercircus of Nieuwe Circus zorgde er jaren lang voor dat veel beroemde attracties naar Gent kwamen. Helaas brandde ook dit gebouw af. Wederom werd er een nieuw en groter circus gebouwd, ditmaal bood het zelfs plaats aan 3400 personen. Men gebruikte het niet alleen voor circusvoorstellingen maar ook voor revues, variété programma’s en filmvoorstellingen. Het sloot in 1944 zijn deuren en het gebouw werd daarna nog lange tijd als parkeergarage gebruikt door de familie Mahy. Momenteel staat het leeg en op de agenda om opgeknapt te worden. Toen wij er waren, kwamen we al enkele mensen van een architectenbureau tegen, dus het lijkt erop dat men dit nu ook serieus gaat aanpakken.

 

Het gebouw zelf is helemaal gestript. De olieputten, opritten en rondgangen om het gebouw getuigen nog van de tijd dat het als garage werd benut, maar van het gebruik als circus is weinig meer te zien. Het is een lege betonnen steenpuist midden in het kloppende hart van Gent. Het zal nog heel wat voeten in aarde hebben voor men hier weer het gelach van duizenden mensen zal horen.

 

Klik hier voor meer foto's van het Wintercircus

lees verder...

Chateau de Loup

vrijdag, 8 november 2013

chateau de loup 11-2013 7258In een klein parkje in België, vlakbij een vijvertje met een brug, ligt een klein kasteel. Dit luxe landhuis is in 1913 door een rijke industrieel gebouwd en staat sinds 2001 op de monumentenlijst. Het wordt gerestaureerd en er zijn al aardig wat draagbalken in het dak vervangen. Hoewel er al veel van waarde uit dit kasteeltje is verdwenen oefent het nog steeds een bijna onweerstaanbare aantrekkingskracht op fotografen uit. In de ruime ontvangsthal staat een mooie marmeren gedraaide trap, die van de rijkdom en praalzucht van de oorspronkelijke eigenaar getuigt. Achter deze trap bevint zich een glas-in-lood raam dat wonder boven wonder nog helemaal intact is. Meer nog dan het gebouw zelf is deze trap de reden dat er al jaren veel urbexers op deze locatie afkomen.

 

Klik hier voor meer foto's van Chateau de Loup.

lees verder...

L'inconnue de la Seine

dinsdag, 5 november 2013

inconnue de la seineAls je in de tweede helft van de negentiende eeuw langs de Seine naar de Notre Dame liep, kwam je langs het Parijse mortuarium. Daar lagen achter een etalageruit meestal meerdere gekoelde lijken ter identificatie opgebaard. Het was de normaalste zaak van de wereld om daar, voor een kerkbezoek even te gaan kijken. Elke dag liepen er duizenden mensen langs en in die tijd was er geen etalage die zoveel bekijks had als die van het Parijse mortuarium. In 1880 werd hier het lichaam van een jonge vrouw, wiens lijk men uit de Seine had gevist, getoond als “ecadavre inconnu”. Waarschijnlijk was ze niet veel ouder dan 16 jaar en omdat er geen wonden op haar lichaam werden gevonden ging men ervan uit dat ze door zelfmoord om het leven was gekomen. Iets wat voor die tijd niet ongewoon was, er werden zeer regelmatig lijken uit de Seine gehaald. Het leek er op dat ze geen familie of vrienden had, want er kwam niemand om haar te identificeren.

 

De patholoog die haar had onderzocht was zo onder de indruk van haar schoonheid en haar geheimzinnige glimlach dat hij van haar gezicht een afgietsel liet maken. In de jaren daarna werd dit dodenmasker nog vele malen gekopieerd en kwam de dode jonge vrouw bekend te staan als l’inconnue de la Seine. Er ontstond een vraag naar deze maskers, veel mensen speculeerden over haar leven en vroegen zich af waarom zij haar dood met zo’n warme glimlach had verwelkomt. Haar gezicht is voor veel kunstenaars een inspiratie geweest. Zo verscheen ze in een gedicht van Nabokov, foto’s van Man Ray en heeft ze model gestaan voor een hele generatie van jonge Duitse vrouwen.

 

Asmund Sigurd laerdal, een speelgoedmaker en pionier in zachte plastics, zag een replica van haar gezicht bij vrienden aan de muur hangen en besloot om het te gebruiken voor de reanimatiepop waar hij voor Dr. Peter Safar aan werkte. Deze Dr. Safar publiceerde in 1958 een scriptie waarin hij een combinatie van mond-op-mondbeademing met borstcompressie als reanimatiemethode aanraadde en had Laerdal in dienst genomen om een levensechte pop te ontwikkelen waar men deze technieken op kon beoefenen. In 1960 werd Resusci Annie, s ’werelds allereerste CPR-pop waar je kunstmatige ademhaling op kon oefenen, geïntroduceerd. Zo kreeg l’inconnue de la Seine niet alleen een naam maar heeft ze er indirect ook voor gezorgd dat er talloze mensen van de verdrinkingsdood zijn gered.

 

L’Inconnue de la Seine

Vladimir Nabokov

 

Urging on this life’s denouement,

loving nothing upon this earth,

I keep staring at the white mask

of your lifeless face.

 

Strings, vibrating and endlessly dying,

with the voice of your beauty call.

Amidst pale crowds of drowned young maidens

you’re the palest and sweetest of all.

 

In music at least linger with me!

Your lot was chary of bliss.

Oh, reply with posthumous half-smile

of your charmed gypsum lips!

 

Immobile and convex the eyelids.

Thickly matted the lashes.  Reply—

can this be for ever, for ever?

Ah, the way they could glance, those eyes!

 

Touchingly frail young shoulders,

the black cross of a woolen shawl,

the streetlights, the wind, the night clouds,

the harsh river dappled with dark.

 

Who was he, I beseech you, tell me,

your mysterious seducer?  Was he

some neighbor’s curly-locked nephew

of the loud tie and gold-capped tooth?

 

Or a client of star-dusted heavens,

friend of bottle, billiards, and dice,

the same sort of accursed man of pleasure

and bankrupt dreamer as I?

 

And right now, his whole body heaving,

he, like me, on the edge of his bed,

in a black world long empty, sits staring

      at a white mask?

 

—Berlin, 1934

lees verder...

Duiven in de stad

dinsdag, 29 oktober 2013

duiven in de stad 7036Veel mensen verfoeien ze en proberen ze met allerlei scherpe punten van hun balkonnetjes en vensterbanken te weren. Stadsduiven zijn geen onverdeeld genoegen. Terwijl de winkeliers ze wel kunnen schieten vanwege de vogelpoep die ze op hun gevels achterlaten worden ze op het stadsplein door de bejaarden gevoerd. Duiven horen bij mijn beeld van een stad. Ik kan me geen Amsterdam of Antwerpen zonder duiven voorstellen. Eén van mijn vroegere herinneringen betreft het gekoer van duiven. Een rustgevend, melancholiek geluid dat me ‘smorgens vroeg voorzichtig voorbereide op de dag. En ook nu nog, als ik tijdens een wandeling ineens het geklap van duivenvleugels hoor, voelt dat juist. Van alle dieren die er met de mensen mee naar de steden zijn getrokken is er geen eentje die zich zo sterk in ons beeld van een stad heeft genesteld.

lees verder...

Eekhoorntjesbrood (Boletus edulis)

maandag, 28 oktober 2013

eekhoorntjesbrood de brand 10-2013 7022Zo af en toe vind je hem wel eens in het bos, tenminste als hij niet op advies van de NOS is geplukt. Onlangs was er tijdens het journaal een kort stukje over het plukken van wilde paddenstoelen en natuurlijk ging het toen ook over het eekhoorntjesbrood. Het advies was, dat iedereen gerust een bakje vol wilde paddenstoelen mocht plukken en dat het eekhoorntjesbrood toch wel één van de lekkerste inheemse paddenstoelen is. Nu klopt het dat deze paddenstoel goed smaakt, je kunt hem op elke manier bereiden en hij past bij vrijwel elk gerecht. Dat is echter nog geen reden om ze zomaar te gaan plukken. Onze natuur is al zo kwetsbaar, laat ze toch lekker staan voor de dieren. Daarbij is het plukken van wilde paddenstoelen in veel gebieden niet toegestaan, ongeacht wat de NOS zegt.

lees verder...

Zwarte Piet, wie kent hem niet

zaterdag, 26 oktober 2013

sinterklaasavondZwarte piet staat onder druk, volgens sommigen is hij een symbool van onderdrukking en niet meer van deze tijd. Ze willen hem dan ook een andere identiteit aanmeten. Je komt met deze discussie echter aan een stukje cultuur dat veel Nederlanders niet aan de multiculturele samenleving willen offeren. Nu zal ik niet beweren dat hun bezwaren er niet toe doen, het is altijd jammer als iemand ergens aanstoot aan neemt. Toch denk ik dat zwarte piet zich al lang van het racistische stereotype heeft ontworstelt. Er is geen kind dat nu nog een neger, Marokkaan of Creool voor zwarte piet aanziet. Hij is een identiteit op zich geworden. Ik denk ook niet dat we bang hoeven te zijn dat Sint met zijn pieten een slecht voorbeeld geven, ze zijn geen rolmodellen, niemand wil later tenslotte Sinterklaas worden. Gedurende een paar weken van het jaar wordt er in ons vlakke en gure landje een stukje folklore opgevoerd. Dan is piet de vrolijke noot in de donkere dagen, zelf zie ik daar geen kwaad in.

 

Lees ook: Sinterklaasletters en De tirannie van de geloofsovertuiging.

lees verder...

Joekels en kanjers

donderdag, 24 oktober 2013

Deze twee woorden zijn via verschillende talen in het Nederlands terecht gekomen. Oorspronkelijk is joekel ontleend aan ‘dshuklo’, het zigeunerwoord voor hond. Deze betekenis verschoof langzaam van ‘hond’ via ‘grote hond’ naar ‘groot object’. Kanjer daarentegen komt van het Latijnse canis. Ook dat betekent ‘hond’ en ook die betekenis is op eenzelfde manier verschoven. Joekels zijn dus eigenlijk gewoon kanjers.

lees verder...

Vlinderpoppen

dinsdag, 22 oktober 2013

chrysalis bastardsatijnvlinder (Euproctis chrysorrhoea) 9-2013 6973Alle vlinders doorlopen een volledige metamorfose. Ze beginnen als rups en eindigen als vlinder. Deze magische transformatie van beweegbare darm met oogjes naar vliegende bloem vindt plaats tijdens hun popstadium. Elke rups gaat uiteindelijk een rustfase in en breekt uit zijn velletje. Wat daar uit komt is een kleine sarcofaag. Deze pop of chrysalis heeft per vlindersoort een andere vorm maar dient om het veranderende lichaam van de rups te beschermen. Hierbinnen lossen organen op en vormen zich nieuwe. Het lange rekbare lichaam van de rups wordt beetje bij beetje omgebouwd tot een heel nieuw leven. Dit popstadium kan tussen de acht dagen en vier jaar duren en is de minst geziene verschijningsvorm van een vlinder. Omdat ze dan op haar kwetsbaarst is, zijn de meeste poppen dan ook goed verstopt of gecamoufleerd.

 

Deze pop van de Basterdsatijnvlinder (Euproctis chrysorrhoea) zit normaal gesproken ingesponnen tussen wat verdorde blaadjes. Net als de poppen van de meeste nachtvlinders is hij donker en glad. Je kunt in de huid van deze pop de onderdelen van de vlinder al zien liggen. De voelsprieten, roltong en vleugels zijn met dunne lijnen in zijn huid geëtst. In dit kleine kistje, onder deze dunne laag leer voltrekt zich één van de grootste wonderen van onze wereld.

 

De mooiste foto’s van vlinder-metamorfoses vind je bij Silvia Reiche op www.vlinderfotografie.nl

 

Lees ook: Koninginnepage (2).

lees verder...