Weblog

De draairichting van een kruin

maandag, 14 juli 2014

Eén van mijn eerste berichten ging over het verschil tussen links en rechts. Sindsdien ben ik daar altijd alert op gebleven. Schelpen, DNA, yoghurt, er zijn legio voorbeelden die laten zien dat de natuur een voorkeur heeft voor rechts en rechtsdraaiende bewegingen. Nu wil het toeval dat mijn haarkruin ook rechtsdraaiend is en omdat ik me afvroeg of dat voor iedereen geldt, heb ik al op menig kruintje gekeken. Wat blijkt, de kruintjes van de meeste mensen draaien inderdaad in dezelfde richting, nl met de klok mee. Om mijn eigen onderzoek wat verder uit te breiden ben ik zelfs eens bij een kapsalon binnengelopen. Het aanwezige kapstertje reageerde helaas niet erg begripvol op mijn vraag of de kruintjes van haar klanten links- of rechtsom draaiden en ze verzocht me met een lichtelijk overslaande stem en een zijdelingse blik op haar goed gekapte manager de winkel te verlaten. Jammer, want als er iemand was die me bij mijn onderzoek zou kunnen helpen was zij het. Zelf ben ik niet echt klein maar ik moet toch soms op mijn tenen gaan staan om bij iemand op z’n kruin te kunnen kijken en dat heeft al heel wat verbaasde blikken opgeleverd. Maar ik ben natuurlijk niet de enige die in de draairichting van haarkruinen is geïnteresseerd, er is vanzelfsprekend een onderzoekje aan gewijd. Hieruit blijkt dat van de gehele bevolking slechts 8% een linksdraaiende kruin heeft. En zoiets zou voor mij al ruim voldoende zijn om te weten. Helaas werd dit uiterlijke kenmerk gelijk aan een sociale gekoppeld. Blijkbaar heeft van de homoseksueel georiënteerde bevolking geen 8%, maar 23% een linksdraaiende kruin. Koren op de molen van de discussie of homoseksualiteit wel of niet genetisch is bepaald. Hoewel ik daar geen stelling in wil nemen, heb ik stiekem altijd gehoopt dat dit niet het geval is. Liever geloof ik dat het emotioneel is, en niet iets dat bij de geboorte is bepaald. Dat maakt het voor mij minder klinisch en intiemer. Maar ik kan me ook voorstellen dat er mensen zijn  die troost putten uit het feit dat hun seksuele voorkeur genetisch is bepaald. Het zou alleen jammer zijn als we dat soort zaken weer gaan terugbrengen tot uiterlijke kenmerken, er zijn namelijk altijd mensen die daar misbruik van maken.

 

Lees ook: Sinister.

lees verder...

Bloedcicade (Cercopis vulnerata)

zaterdag, 12 juli 2014

Bloedcicade (Cercopis vulnerata) 5-2014 9201De bloedcicade behoort tot de spuugbeestjes, de larven leven in groepen op verschillende wortels en produceren daar van het uitgescheiden vocht een beschermend schuim. Ze zijn vanwege de bloedrode vlekken op hun dekschilden makkelijk te herkennen. Er is een sterk gelijkende soort die in het zuiden en heel soms ook in Nederland voorkomt. Maar daar lopen de onderste rode banden niet parallel aan de vleugelrand maar recht en dwars over het dekschild.

 

Lees ook: Koekoeksspog.

lees verder...

Dode krabben

donderdag, 10 juli 2014

dode krabben 5-7-2014dode krab 5-7-2014 3271

Klik hier voor meer foto's van dode krabben.

lees verder...

Een gestolen blik

zondag, 6 juli 2014

Onze waarneming is geen videorecorder. We vormen ons een beeld en benutten daarbij ons gehele wezen. Waarneming wordt tot leven geroepen door onze fantasie en karakter. Als je een beeld van iemand hebt, leeft die persoon in je gedachten, vrijwel iedereen voelt dat zo. Daarom vinden we het niet altijd fijn als iemand naar ons kijkt, kijken is niet passief en zo ervaren wij het dus ook niet. Een mooie jonge meid die over straat loopt is heel selectief in haar keuze door wie zij wil worden gezien. Ze vindt het prima als die leuke jongen wat langer kijkt maar voelt zich ongemakkelijk bij de starende blik van dat oudere vieze mannetje. Ze voelt dat, terwijl er iemand naar haar kijkt, deze zich een beeld van haar vormt, een beeld waarover zij niets heeft te zeggen. Wie weet wat iemands fantasie met haar beeld uitvreet. Het is dus niet zo vreemd dat primitieve volken niet graag gefotografeerd wilden worden. Wij doen daar vaak lacherig over, maar als het puntje bij het paaltje komt, delen we dezelfde angst. Met een blik wordt ook een stukje van je wezen gestolen.

lees verder...

De Sint-Jansvlinder (Zygaena filipendulae) en de Sint-Jacobsvlinder (Tyria jacobaeae)

zondag, 6 juli 2014

sint-jansvlinder (Zygaena filipendulae) 6-2014 0003sint-jacobsvlinder (thyria jacobaea) 06-2011 8005Beide vlinders zijn dagactieve nachtvlinders en hoewel ze veel van elkaar weghebben, behoren ze niet tot dezelfde familie. De Sint-Jansvlinder behoort tot de Zygaenidae, de bloeddropjes, terwijl de Sint-Jacobsvlinder tot de spinneruilen behoort, een onderfamilie van de beervlinders. Wel danken beide hun naam aan een heilige en zijn hun namen sterk met twee kruiden verbonden.

 

De Sint-Jansvlinder is vernoemd naar de heilige Jan (Johannes de Doper). Diens naamdag wordt op 24 juni gevierd en omstreeks deze tijd worden de vlinders vaak voor het eerst gezien. De Sint-Jansfeesten vallen samen met de viering van de zonnewende (21 juni). Dit heidense feest is ooit door het Christendom geannexeerd. Het Sint-Janskruid (Hypericum perforatum) bloeit volop tijdens deze hoge stand van de zon en dankt zijn Nederlandse naam, net als de vlinder, aan de naamdag van de heilige. Dit geel bloeiende kruid heeft medicinale kwaliteiten maar is niet de voedselplant van de Sint-Jansvlinder, deze leeft op rolklaver, een plant die zijn biotoop vaak met het Sint-Janskruid deelt.

 

De Sint-Jacobsvlinder is wel vernoemd naar zijn voedselplant, het Sint-Jacobskruid of jacobskruiskruid (Jacobaea vulgaris). Dit dankt zijn naam weer aan de heilige Jacob (Jacobus de Meerdere). Ook deze plant heeft gele bloemen en ze bloeit volop tijdens de naamdag van deze heilige op 25 juli. Dit kruid is echter niet medicinaal maar giftig, het bevat pyrrolizidine alkaloïden die bij inname worden omgezet in uiterst giftige alkaloïden, die in sommige gevallen zelfs de dood tot gevolg kunnen hebben. Veel boeren waken er dan ook voor dit kruid tussen hun hooi te krijgen. De zwart-geel gestreepte rups (zebrarups) van de Sint-Jacobsvlinder maakt gebruik van deze gifstoffen om hem voor zijn vijanden oneetbaar te maken, een feit dat hij adverteert met zijn felle kleuren. Als hij later tot vlinder verpopt neemt hij deze stoffen in geconcentreerde vorm over, waardoor ook de vlinders door vrijwel alle roofdieren met rust worden gelaten. Ze zijn daardoor vrij lethargisch en je kunt ze als een van de weinige vlinders vaak gewoon met de hand oppakken. Aangezien de rups zo’n sterke voorkeur voor dit giftige kruiskruid heeft, worden de vlinders soms speciaal in een biotoop geïntroduceerd om de plant te bestrijden.

lees verder...

Slopende ziekte

maandag, 30 juni 2014

Mijn lieve nichtje is overleden. Na een lang ziekbed heeft ze de strijd moeten opgeven, zegt men dan. Maar het was geen strijd, ze had nooit een kans om te winnen. Het was een gestage achteruitgang, een onvermijdelijk afglijden naar de dood. Ze heeft zich moedig gedragen, dapper gevochten, allemaal bewoordingen die ik niet met haar sterven associeer. Er is geen eer in haar dood, ze is volkomen willekeurig door een verschrikkelijke ziekte geveld.

 

Als iemand zijn lijden niet toont, is dat niet omdat iemand dapper is maar om ons er niet mee te belasten. Om de pijn voor ons draaglijker te maken, verstoppen zij hun verdriet. Er zit geen moed in het stil dragen van leed, alleen maar liefde. Liefde voor de nabestaanden en de angst om hen pijn te doen.

 

Lees ook: Zelfmoord.

lees verder...

Koninginnepage (Papilio machaon) (3)

zondag, 29 juni 2014

pop koninginnepage (Papilio machaon) 10-2014 7129open pop koninginnepage (Papilio machaon) 6-2014 0047Onze pop is eindelijk uitgekomen. De dagen ervoor werd hij steeds donkerder en reageerde hij nergens meer op. Daarvoor zag je hem nog wel eens wriemelen als je tegen hem aanblies of hem met een plantenspuit nat sproeide. We waren dus bang dat hij toch was doodgegaan. Tot ik op een ochtend ineens zag dat de pop open was en de vlinder was uitgekomen. Hij had er tien lange maanden over gedaan.

 

De officiële naam van de koninginnepage is Papilio machaon, gevolgd door Linnaeus 1758. Toen Linnaeus in de 18e eeuw zijn Systema naturae samenstelde,  gebruikte hij het Latijnse woord voor vlinder, papilio, als familienaam voor alle bekende dagvlinder soorten. Het is nog steeds de gewoonte om de naam en het jaartal van degene die een soort als eerste heeft beschreven toe te voegen achter de wetenschappelijke naam. Omdat Linnaeus als één van de eersten buitengewoon veel dieren heeft beschreven vind je zijn naam, meestal afgekort tot Lin regelmatig in de Latijnse soortenbenamingen terug.

 

Sinds Linnaeus zijn veel dagvlindersoorten aan een andere familie toegeschreven en behoren nog slechts 215 van de nu 17600 bekende vlindersoorten tot de Papilionidae (de pages). Destijds werd de koninginnepage (Papilio machaon) als typesoort benoemd. Dit is de soort waar de familienaam aan is gelinkt en dat alle karakteristieken van deze familie vertoont. Mede om die reden is de koninginnepage een iconische vlinder en beginnen veel vlindergidsen nog steeds met de pages. De naam machaon dankt hij aan het feit dat Linnaeus veel mythologische namen in zijn systematisering gebruikte. Machaon was de zoon van Asclepius en hij leidde het Thessalische leger tijdens de Trojaanse oorlog.

 

koninginnenpage (Papilio machaon) 6-2014 9864De koninginnepage heeft net als sommige andere vlinders uit deze familie twee lange slippen aan de achtervleugels. Toch is dit niet één van de voor deze familie kenmerkende karakteristieken. Dat zijn de aanwezigheid van een osmeterium, een gevorkt vlezig uitstulpsel, dat de rupsen van deze vlinders naar buiten kunnen stulpen om vijanden af te schrikken, de twee onderste (anale) aders van de bovenvleugel die niet voor de vleugelrand samenkomen maar apart tot de vleugelrand doorlopen, en het bij de hals samenvoegen van de platen die tussen de kop en het borststuk liggen.

 

Lees ook: KoninginnepageKoninginnepage (2) en Vlinderpoppen.

lees verder...

Schorpioenvlieg (Panorpa communis)

donderdag, 26 juni 2014

schorpioenvlieg (Panorpa communis) 6-2008 1257schorpioenvlieg (panorpa communis) 5-2011 7260Schorpioenvliegen behoren tot één van de oudste insectenfamilies (Mecoptera-langvleugeligen, waarvan de schorpioenvliegen de grootste vertegenwoordigers zijn) die een volledig gedaanteverwisseling ondergaan.  Het vroegst bekende fossiel is 250 miljoen jaar oud. Mecoptera zijn verantwoordelijk voor veel andere afgetakte insectenfamilies, zoals vlooien, vliegen en muggen. De eerste Mecoptera-soorten behoorden waarschijnlijk ook tot de allereerste plantenbestuivers. Mecoptera zijn als primitieve insecten nog steeds herkenbaar aan hun gelijke voor- en achtervleugel  en eenvoudig aderpatroon. De mannetjes van de schorpioenvlieg hebben aan het uiteinde van hun staart een verdikte omhoog gekrulde tang, waar de soort haar naam aan dankt. De vrouwtjes missen deze tang en hebben een roodachtig verlengd achterlijf. Het mannetje gebruikt zijn tang om tijdens de paring het vrouwtje vast te grijpen. Als een mannetje een vrouwtje met de lokstof, die hij uit een orgaan uit zijn achterlijf produceert, naar zich toe heeft weten te lokken, probeert hij met haar te paren. Als zij direct bereid is, biedt hij haar meestal een prooi als bruidsgeschenk aan. Anders spuugt hij eerst een slijmerige massa uit. Die vinden de vrouwtjes zo lekker dat ze er direct van beginnen te eten. Normaal gesproken zou het mannetje haar zijn kots als bedankje tijdens of na de paring aanbieden, hij gebruikt het echter ook wel eens om een onwillig vrouwtje te overreden. Terwijl het vrouwtje ervan smult kan hij namelijk alvast met de paring beginnen. Als ze dan nog steeds tegenstribbelt houdt het mannetje haar met zijn tang in een stevige greep en zet toch door.

 

De eitjes worden met de ovipositor van het vrouwtje in de bodem gelegd. Deze eitjes nemen vocht uit de bodem op en zwellen op. De larven leven in gangen onder de grond waar ze zich voeden met dode insecten en plantaardig materiaal. Ze zijn na ongeveer een maand al volgroeid en vervellen in een holletje onder de grond tot een prepop. Ze maken hiervoor geen cocon maar liggen los in de bodem. Deze bewegingsloze prepop ontpopt zich in het algemeen tussen de 1 - 2 maanden maar kan als de omstandigheden ongunstig zijn ook een diapauze ingaan.

 

schorpioenvlieg (panorpa communis) 7-2009 5482Schorpioenvliegen voeden zich met aas, kleine insecten en honingdauw. Ook zijn ze in staat om een verse spinnenprooi uit diens web te roven. Door het uitscheiden van een darmsap voorkomt de schorpioenvlieg dat hij zelf aan het web blijft plakken. Zo worden ongeveer 2,5 cm groot en zijn niet schuw. Je vindt ze vaak tussen mei en september op lage begroeiing en vochtige beschaduwde plekken. Ondanks hun lange zuigsnuit en gevaarlijk uitziende tangen, kunnen ze niet steken en zijn ze voor de mens onschadelijk.

lees verder...