Weblog

Doornappel (Datura stramonium)

zondag, 25 september 2016

doornappel (datura stramonium) 9-2016 2143Deze karakteristieke en mooie plant is tevens één van de giftigste die in Nederland voorkomt. Ze kunnen ruim een meter hoog worden. Vooral de jonge planten met één vrucht spreken tot de verbeelding. Rechtopstaand op een dikke paarsrode stengel, met de appel in de vork tussen twee zijtakken, lijkt de plant bijna bezield en heeft hij veel weg van een mannetje dat met gespreide armen in het zand staat. Te zijner tijd splijt zijn hoofd aan de bovenkant open en verspreidt hij zijn giftige zaden over het land. Altijd als ik ze zie, moet ik onwillekeurig denken aan het kruid waar Lambik in de Sputterende Spuiter zijn toverdrank van trekt.

 

suske en wiske de sputterende spuiter 9-2016 2221Deze plant leeft op open zonnige plaatsen met een kalkhoudende losse grond. In de Amsterdamse waterleidingduinen staan ze in lange rijden langs de ruiterpaden. Volgens een oud verhaal is deze plant vervloekt door God. Toen de slang in het paradijs Eva had verleid tot het eten van de appel, sprak God een vloek over hem uit. Terwijl de slang om de doornappelboom kronkelde, vergiftigde hij deze. De boom slonk tot een plant en de vele stekels op zijn appels verwijzen naar de tanden van de slang. Zijn Latijnse naam, Datura stramonium, dankt hij aan zijn stekels (Datura is afgeleid van het Arabische tat voor steken) en zijn mooie gedraaide bloemkelk (stramonium betekent gedraaid).

 

doornappel (datura stramonium) 9-2016 2136doornappel (datura stramonium) 9-2016 2149Vrijwel alles aan de plant is giftig, van zijn bladeren tot zijn zaden. Hij behoort tot de Solanaceae, de nachtschades, en bevat een cocktail van 29 verschillende hallucinogene alkaloïden. Vroeger was deze plant een onderdeel van heksenvliegzalf en sommige onnozele druggebruikers experimenteren er nog wel eens mee. Gezien de variabele verhouding en concentratie van scopolamine en atropine (tot een factor 5), is de kans op een fatale vergiftiging zeer groot.

 

doornappel (datura stramonium) 9-2016 2139Lees ook: Bitterzoet (Solanum dulcamara).

lees verder...

Versteend paddenstoelkoraal

vrijdag, 23 september 2016

fossiel paddenstoelkoraal 9-2016 1885De gelijkenis tussen de hoed van een paddenstoel en dit koraal is zo groot, dat menigeen denkt dat deze mooie versteende schijven echte versteende paddenstoelen zijn. Paddenstoelen verstenen echter niet, ze zijn te zacht en bestaan net als kwallen vrijwel alleen uit water. Je komt hiervan dus ook geen fossielen tegen. De skeletten van koraal lenen zich echter uitstekend voor fossilisatie. Zoals die van Scolymia en Fungia, harde steenachtige koralen die in platte schijven groeien. Deze grote families ontstonden zo’n 240 miljoen jaar geleden en er zijn veel fossielen van bekend. Vrijwel alle, zogenaamd fossiele, paddenstoelen die op internet worden aangeboden zijn eigenlijk fossiele paddenstoelkoralen.

 

fossiel paddenstoelkoraal 9-2016 1894In tegenstelling tot een paddenstoel liggen de “sporen-platen” van dit koraal bij een levend exemplaar aan de bovenkant van de hoed, waarbij  de mond zich in het centrum bevindt. Ze zijn prachtig gekleurd en komen in wit, roze, paars, blauw, groen en rood of in een combinaties van deze kleuren voor. De meeste soorten hechten zich ergens aan vast maar sommige liggen ook los op de bodem. Ze komen vooral voor op ondiepe riffen en zachte bodems.

lees verder...

Rudolf het damhert

donderdag, 22 september 2016

damhert (dama dama) 9-2016 2191In de Amsterdamse waterleidingduinen lopen veel damherten (Dama dama), zoveel zelfs dat ze binnenkort gaan afschieten om de populatie onder controle te houden. Je komt de damherten daar tegen in elke bekende kleurenvariant, van vrijwel wit, licht- en roodbruin tot bijna zwart. Eén van de donkere herten die ik daar tegen kwam had een opvallend rode neus. Ik weet niet of deze ook oplicht in het donker, maar overdag kon je hem niet missen.

 

Lees ook: Damherten in de Amsterdamse waterleidingduinen.

lees verder...

Fragment van een nijlpaardtand

donderdag, 22 september 2016

fragment 9-2016 1992In een antiekwinkeltje kwam ik een spuuglelijke smeedijzeren lamp uit ca 1910 tegen. Deze kwam uit een oude missiepost die al ver voor de oorlog was gesloten. Op deze lamp zaten drie oude kleine nijlpaardtanden geschroefd. Hier doorheen had men gaten voor de oude armaturen geboord en de tanden waren overdwars langs deze gaten gespleten. Ze zaten nog slechts met wat korte schroeven vast. De antiquair had deze oude lamp blijkbaar al heel lang hangen, want er zat niet alleen veel stof op, maar hij was ook blij om hem voor een prikkie te laten gaan. Het ijzeren armatuur heb ik bij hem gelaten, de fragmenten nijlpaardtand heb ik wel meegenomen.

 

fragment 9-2016 1997fragment 9-2016 2004Nijlpaardivoor is heel mooi, harder dan olifantenivoor en met een hechte compacte structuur. De kleur varieert van zachtgeel tot roze-groen. In tegenstelling tot olifanten- en zwijnentanden hebben nijlpaardtanden een keiharde laag glazuur. Hier kun je makkelijk een ijzerzaag en vijl op breken. Het is dan ook een heel karwei om deze glazuurlaag te verwijderen. Het ivoor zelf laat zich goed bewerken en je kunt het tot een mooie glans polijsten. Als je een dun stuk tegen het licht houdt schijnt het geeloranje door.

 

fragmenten nijlpaardtanden 9-2016 2226Van één scherf heb ik alvast een klein werkstuk gemaakt. Omdat de tanden overdwars waren gespleten, heb ik de platte vorm van het fragment als uitgangspunt genomen. Ik heb nog wat stukken over, sommige kan ik gebruiken als heften voor een mes, op andere probeer ik waarschijnlijk wat snijwerk uit.

lees verder...

Idol Rock

vrijdag, 16 september 2016

the idol brimham rocks 8-2016 3100De Brimham Moors liggen in Noord Yorkshire in Groot Brittannië. Het gebied staat vol grillige rotsformaties en op zonnige dagen trekken veel mensen er naar toe om te wandelen, klimmen en picknicken. Het landschap is zo fantastisch en sommige stenen zijn zo uniek dat men vroeger dacht dat dit hele gebied door Druïdes was gemaakt. Veel verhalen deden dan ook de ronde over de wilde ketterse riten die hier zouden zijn gehouden. Nu weet men echter dat deze formaties zijn ontstaan door 20.000 jaar van erosie door wind, regen, ijs en  smeltwater.

 

the idol brimham rocks 8-2016 3103De beroemdste steen in deze formaties is The Idol, een bijna 5 meter hoge, 200 ton wegende monoliet die op een kleine voet van amper dertig centimeter breedte balanceert. Als je hem ziet kun je je niet voorstellen dat deze enorme steen als sinds mensenheugenis op deze instabiele basis steunt. Veel mensen die foto’s van The Idol hebben gezien, wijten zijn unieke evenwicht dan ook vaak aan photoshop en weigeren te geloven dat zo’n uitzinnige rots op natuurlijke wijze zou zijn ontstaan. De kolossale druk die door deze steen op de smalle piramidevormige sokkel wordt uitgeoefend is bijna onvoorstelbaar, je vraagt je dan ook af hoe lang het nog duurt voor deze steen omvalt.

 

Idol Rock 1900sidol rock 1853

 

 

 

 

 

 

 

 

 

The Idol is, net als de andere rotsformaties in de Brimham Moors, van zandsteen. Deze veelvoorkomende zachte steensoort, bekend als Millstone Grit, slijt relatief makkelijk uit. Maar naar waarom juist deze zandsteen formaties zo uniek zijn gevormd, kan men alleen maar raden. Volgens het volksgeloof mag je een wens doen, als je je hand op de steen legt. En veel mensen doen dat, maar wel allemaal even voorzichtig.

lees verder...

Vlindereitjes (Noctua pronuba)

maandag, 12 september 2016

vlindereitjes (Noctua pronuba) 9-2015 3959Vanaf juli vind je in het gras en op lage begroeiing soms grote groepen vlindereitjes.  Kleiner dan een speldenknop en strak tegen elkaar gedrukt, bedekken ze dan een blad of grasspriet. De meeste van deze eitjes zijn van nachtvlinders, zoals het Huismoedertje (Noctua pronuba). Je vindt haar eitjes vaak op strootjes en bladeren. Ze zijn bleekwit of lichtgroen en komen in augustus tot september uit. De jonge rupsjes eten eerst de eierschalen en spinnen dan een dunne lange vliegdraad. Ze laten zich aan deze draad door de wind meenemen en verspreiden zich in de omgeving, net zoals veel jonge spinnetjes dat doen. De rupsen zijn groen tot lichtbruin en hebben twee rijen zwarte rug-vlekken op het achterste gedeelte van hun lijf. Ze worden ongeveer 5 cm groot en overwinteren. Tijdens de winter blijven ze echter actief. Overdag verstoppen ze zich in de grond en ‘s nachts eten ze van de planten. In het Engels noemt men deze rupsen, winter-cutworms, omdat het gras dat ze hebben gegeten, eruit ziet alsof het met een schaar is afgeknipt. De volgroeide rups verpopt in een holletje onder de grond en kruipt het volgende jaar in mei als vlinder naar buiten.

lees verder...

Green Man Roof bosses

maandag, 12 september 2016

green man norwich 8-2016 0677Norwich Cathedral is terecht beroemd om zijn vele roof bosses, gebeeldhouwde sluitstenen, die niet alleen heiligen en Bijbelverhalen uitbeelden maar vaak ook humoristische scenes en grotesken. In de kathedraal zijn er 1106 verschillende te vinden, waarvan vele zijn beschilderd. Het is de grootste verzameling van roof bosses in de Christelijke wereld. Veel ervan bevinden zich in de twee verdieping hoge kloostergang. In de middeleeuwen waren ze niet alleen een bron van vermaak maar ook een vroege vorm van educatie. In die tijd waren de meeste mensen analfabeet en de sluitstenen herinneren mensen aan de Bijbelverhalen en de vele mysteriespelen die er in de middeleeuwen door de straten van Norwich trokken.

 

green man cathedral norwich 8-2016Tussen al deze roof bosses bevindt zich één van de meest gefotografeerde groene mannen uit Groot-Brittannië. Deze gotische green man kenmerkt zich door zijn brede platte met goud beschilderde bladen. Het is zeker niet de mooiste green man in Norwich Cathedral, maar hij valt vanwege het reflecterende goud wel goed op. Als je goed zoekt, vind je tientallen groene mannen tussen de vele roof bosses. In Norwich Cathedral naar groene mannen zoeken is dus een leuke zoektocht, maar wel één waarvan je pijn in je nek krijgt.

 

Lees ook: Groene man in York Minster Chapter House.

lees verder...

Altijd weer die nuance

dinsdag, 6 september 2016

Ik heb, net als ieder ander, graag (en helaas ook vaak) een mening. Maar regelmatig wordt bij mij in een discussie het fundament onder zo’n mening weggeslagen. Je zou dus denken dat ik nu wel wat voorzichtiger met mijn mening zou omspringen. Mooi niet dus, hoewel ik er echt op let, ik mezelf probeer te censureren, betrap ik me er toch nog wel eens op dat ik een mening ventileer. Hoe komt dat toch? Waar komt toch die neiging vandaan om niet alleen iets te vinden, maar dat ook nog eens uit te willen spreken? Ik weet dat het gevaarlijk kan zijn, voor je het weet deelt iemand je mening en over het algemeen worden gedeelde meningen er niet genuanceerder op. Het gevaar is dat zo’n mening zo bepalend kan worden, dat je er zelfs niet meer over durft te discussiëren.

 

Ik kan er best begrip voor opbrengen, als ik iemand ongevraagd een mening hoor ventileren. Als ik het al moeilijk vind om mijn mening voor me te houden, hoe moeilijk moet het dan wel niet voor een ander zijn? Of geef ik nu te makkelijk een mening over iemand anders, en ben ik niet genuanceerd genoeg?

 

Lees ook: Democratie en schuttingtermen en De tirannie van de geloofsovertuiging.

lees verder...

Groene man in York Minster Chapter House

dinsdag, 6 september 2016

green man givendale york minster 8-2016 0898-Tijdens mijn vakantie in Groot Brittannië, heb ik heel wat mooie groene mannen gezien. Sommige pontificaal in het zicht, andere goed verstopt. De leukste vond ik in het Chapter House in de York Minster. Deze prachtige ruimte is omringd door nissen waarin de verschillende klerken kunnen plaatsnemen. Deze nissen zijn versierd met enkele van de fraaiste en best bewaard gebleven middeleeuwse sculpturen in de wereld. Daar vond ik, verstopt tussen de vele ander sculpturen, het gezichtje van een groene man. Deze was alleen zichtbaar als je in de nis plaats nam en omhoog keek. Voor diegenen die hem toevalligerwijs ooit ook eens willen opzoeken, hij bevindt zich aan de onderkant van een uitstekende sculptuur, aan de balkonboog boven de tweede nis met de klok mee vanaf de ingang bezien. Dit is de nis die gereserveerd was voor Givendale. Je kunt in de onvermijdelijke giftshop een gipsen afgietsel van dit kleine kopje kopen.

lees verder...